Politiek compromis over Duitse bejaardenzorg

BONN, 11 MAART. In het snel vergrijzende Duitsland wordt volgend jaar een algemene volksverzekering voor de bejaardenverpleging ingevoerd. Daarover zijn de grote partijen in de Bondsdag het gisteren, na jarenlang hevig touwtrekken over de financiering, eens geworden. Het ging onder meer over de financiële bijdragen van werkgevers en werknemers. De laatsten leveren tweede pinksterdag als feestdag in. De grote onvrede bij de Duitse bevolking over het uitblijven van zo'n regeling en het feit dat 1994 een jaar met vele verkiezingen is, hebben de doorslag gegeven. In de afgelopen weken had vooral SPD-voorzitter Rudolf Scharping zijn partij onder druk gezet om alsnog met het zoveelste compromisvoorstel van de regeringsfracties in te stemmen en daarmee te voorkomen dat de SPD in de verkiezingscampagnes voor dwarsligger zou worden uitgemaakt.

De eerste stap van de zogenoemde Pflegeversicherung wordt effectief per 1 april 1995. Die stap houdt onder meer in dat voor de verpleging van zieke bejaarden thuis, door familieden of kennissen, maandelijks tussen 750 en - bij zeer ernstige en dure gevallen - 3750 mark wordt uitgekeerd. Ook komt er een vergoeding van 400 tot 1300 mark voor wie de verpleging verzorgt. Deze persoon, in veel gevallen een dochter, krijgt tevens aanspraak op vergoeding van vervangingskosten (maximum 2800 mark), bijvoorbeeld om met vakantie te kunnen gaan.

Per 1 juli 1996 gaat de verzekering in voor de verpleging in bejaardenoorden. Daarbij zijn vergoedingen mogelijk tussen 2800 en 3300 mark; de kosten van het verblijf zelf moet de bejaarde of zijn familie dragen, al dan niet via een zelf gesloten particuliere verzekering. In Oost-Duitsland, waar de sociale verzekering nog niet over grote fondsen beschikt, zullen de Duitse regering acht jaar lang jaarlijks 640 miljoen en de Westduitse deelstaten 160 miljoen mark bijdragen om daar bestaande achterstanden te compenseren (financiering vergoedingen, bouw bejaardenoorden). Deze 6,4 miljard komt beschikbaar uit de reserves van de Westduitse verzekeringsfondsen voor oorlogsgewonden en hun familieleden, waarop 48 jaar na de oorlog steeds minder beroep wordt gedaan.

Pag.15: Minister Blüm is nu gevierd

Over het principe van de nieuwe verzekering waren de grote partijen het al jaren eens. Maar over de opzet, en het aandeel van werkgevers en werknemers in de premielast, is langdurig en hard gestreden, waarbij minister Norbert Blüm (CDU, sociale zaken) gaandeweg steeds meer een soort martelweg moest gaan. Hij is gisteren dan ook alom gevierd als de man die toch nog voor een succes heeft gezorgd.

De FDP, coalitiepartner van de CDU/CSU, had oorspronkelijk een laag collectief basisniveau gewenst met daarnaast de mogelijkheid om particulier “bij” te verzekeren. Dat hebben CDU/CSU en SPD, die juist een brede volksverzekering wilden, steeds afgewezen. De FDP, die de CDU/CSU herhaaldelijk met een crisis had gedreigd als zij hieromtrent zaken met de SPD zou doen, wist echter wel af te dwingen dat de werkgevers compensatie zouden krijgen voor hun aandeel in de premielasten (dat wil zeggen: de helft van één procent, de premie die de verzekering van de verpleging thuis vergt). Over de opzet van die werkgeverscompensatie is jaren fel gestreden. Nadat onder meer de vakbeweging met “burgeroorlog” had gedreigd werd afgezien van invoering van een eigen risico in de ziektewet voor eerste ziektedagen. Vervolgens strandden voorstellen om één of twee van de gemiddeld 30 vakantiedagen in Duitsland te schrappen.

Daarna werd, sinds vorig najaar, door de coalitiefracties in Bonn gepleit voor het werken op twee feestdagen. Maar dat vond de SPD een dag te veel, terwijl deelstaten die door de christendemocraten werden geregeerd (zoals Beieren en Saksen) absoluut geen christelijke feestdag wilden offeren. In het nu gevonden compromis is afgesproken dat één feestdag (waarschijnlijk Tweede Pinksterdag) werkdag wordt en dat de werknemers in Beieren en Saksen die vrije dag houden maar daarvoor wel zelf een groter premie-aandeel moeten opbrengen. Per 1 januari 1996, dat wil zeggen: onder een volgend kabinet, moet worden bekeken of ter compensatie van werkgeverspremies nóg een feestdag vervalt. In '96 zal immers ook een premieverhoging nodig zijn omdat de verzekering van verpleging in bejaardenoorden dan ingaat.

De Duitse werkgevers vrezen dat de nieuwe verzekering de in hun ogen toch al veel te hoge bruto loonkosten verder zal opstuwen.

    • J.M. Bik