Kampioen vieze ouwe man CHARLES BUKOWSKI 1920 - 1994

Na diverse eerdere ontmoetingen met de man met de zeis, is de Amerikaanse schrijver en dichter Charles Bukowski woensdag 9 maart op 73-jarige leeftijd naar de eeuwige barkruk vertrokken. Ooit noemde hij ziekenhuizen, gevangenissen en hoeren de universiteiten van het leven ('en in alle drie heb ik een academische graad behaald') maar dit laatste ziekenhuisbed waarin hij aan leukemie overleed, was hopelijk een mooie privékamer en niet de schrijnende toestand die hij in zijn verhaal Leven en dood op de liefdadigheidsafdeling beschreef. Daar bezweek Bukowski in 1955 op een haar na aan een maagbloeding, na zich tien jaar in bars verscholen te hebben voor het 'zichzelf bedruipende bedrog' van deze wereld waaraan hij als Einzelgänger geen deel wenste te nemen.

Bukowski laat een oeuvre van ongeveer 45 boeken (proza, poëzie, filmscenario's) en kreeg pas na zijn vijftigste ruimere bekendheid met zijn romans en verhalen, zoals Postkantoor, Verhalen van alledaagse waanzin en Aantekeningen van een vieze ouwe man. Hij verhaalt daarin over het bestaan op deze aarde als een 'levende dood' of een continue hel, in een compacte, onverbloemde en soms rauwe stijl waar doorheen altijd een frisse wind van relativering en sardonische humor waait. Zijn gezichtspunt is die van de eeuwige verliezer, van mensen die constant op hun donder krijgen, met Bukowski's alter ego Henry Chinaski als kampioen pineut die het bolwerkt dankzij de fles, de schrijfmachine, de radio, afgestemd op een klassieke-muziekzender, en af en toe een vrouw. Zijn naam wordt trouwens uitgesproken als 'Bjoekauwski' - 'Buke as in puke', zoals hij placht te zeggen.

Eind jaren zeventig kwam de doorbraak in Europa, vooral in zijn geboorteland Duitsland (1920, Andernach). Mede door de talrijke vertalingen van zijn werk (nu in ruim twintig talen) kon hij zich een beter leven veroorloven, qua drank, vrouwen, auto's en behuizing. Toen ik hem in 1980 in San Pedro, bij Los Angeles, opzocht in zijn mooie nieuwe huis, bleek van het oude leven alleen de vrijwel dagelijkse gang naar de renbaan om op de paarden te gokken en een rijkelijke inname van alcohol (wijn, geen whiskey meer) overgebleven te zijn.

Gaandeweg werd zijn stijl gepolijster en werden zijn onderwerpen gevarieerder. De 'loser' was nu een 'winner' geworden. De roman Vrouwen is in wezen het verslag van een door vrouwelijke fans belegerde schrijver op leeftijd die de kans krijgt alsnog de schade in te halen. In de roman Kind onder kannibalen schrijft hij op aangrijpende wijze over zijn treurige jeugd en zijn relatie met zijn sadistische vader.

Bukowski heeft altijd meer bekendheid genoten buiten de Verenigde Staten dan in het land zelf. Zelf was hij daar niet rouwig om. Het betekende dat hij ongestoord kon blijven schrijven. Toen de film Barfly (1987) uitkwam, waarvoor Bukowski het scenario schreef, liet hij alle kansen om op Amerikaanse t.v.-talkshows te verschijnen schieten. In Hollywood geeft hij zijn humoristische kijk op de wereld van het witte doek, een steenworp verwijderd van de goot van Los Angeles waar hij bijna de helft van zijn leven in doorbracht. Enkele jaren geleden kreeg hij tbc, en in zijn laatste poëziebundel, The Last Night of the Earth Poems (1993), lag de dood al duidelijk op de loer. Deze zomer komt in Amerika zijn allerlaatste roman Pulp uit, een 'hard-boiled' detectiveroman in de traditie van Raymond Chandler, waarmee hij een nieuwe weg insloeg die hij jammer genoeg niet verder zal kunnen verkennen. Naast een echtgenote, een dochter (1965) en verscheidene ex-vriendinnen, laat hij zeer veel fans achter, zoals Madonna, Ian Drury en Debbie 'Blondie' Harry, en vertalers van zijn werk, zoals ik, die op zijn goede heenreis het glas zullen heffen.

    • Susan Janssen