Chaos in Bophuthatswana; Rechtse blanken vechten in thuisland

JOHANNESBURG, 11 MAART. Rechtse blanke extremisten in Zuid-Afrika zijn vannacht het zwarte thuisland Bophuthatswana binnengetrokken om de regering van president Lucas Mangope bij te staan. Volgens ooggetuigen begonnen zij zich rond het middaguur weer zich terug te trekken.

De regering-Mangope leek gisteren te bezwijken onder een opstand van inwoners die inlijving van Bophuthatswana eisen bij Zuid-Afrika.

Tussen de twee- en vijfduizend zwaar bewapende rechtse blanken waren volgens schattingen vanmorgen in het thuisland aanwezig. Ongeveer vijftienhonderd van hen waren leden van de neo-fascistische Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB). Mangope had gisteren zijn rechtse bondgenoten in de zogeheten Vrijheidsalliantie om bijstand gevraagd.

Maar vandaag rond het middaguur kondigde een AWB-woordvoerder aan dat de organisatie haar troepen zou terugtrekken. Andere rechtse blanken, waarschijnlijk oud-generaal Viljoen van het Afrikaner Volksfront, waren onderhandelingen begonnen met de regering en het ANC om het gevaar van een confrontatie te bezweren. Volgens berichten zijn er bij het vertrek van de AWB gevechten uitgebroken tussen het leger van Bophuthatswana en leden van de AWB. Daarbij zouden drie AWB'ers zijn doodgeschoten.

De regering-De Klerk stuurde vanmorgen vroeg tweehonderd soldaten naar het thuisland. Minister Botha (buitenlandse zaken) verklaarde dat de Zuidafrikaanse troepen de taak hebben om “Zuidafrikaanse burgers en bezittingen te beschermen”. Persbureaus meldden vanmiddag dat drie eenheden parachutisten zijn gearriveerd bij de grens, met de opdracht het thuisland binnen te vallen.

President De Klerk heeft vanmorgen telefonisch overlegd met ANC-leider Nelson Mandela over de situatie in het thuisland. Ook heeft hij contact gehad met de regering van president Mangope.

Het bewind van Mangope, dat zich verzet tegen deelneming aan de verkiezingen van eind april in Zuid-Afrika, verkruimelde gisteren verder toen politiemannen en soldaten van zijn leger de kant kozen van de bevolking. De hele week was het land verlamd door stakende ambtenaren, studenten en demonstranten, die aansluiting van het thuisland bij Zuid-Afrika eisten.

Mangope heeft gisteren oud-generaal Viljoen om bijstand gevraagd. Deze besloot een aantal commando's van boeren naar het thuisland te sturen, maar niet de AWB, omdat de regering van Bophuthatswana dat met nadruk had geweigerd. De AWB besloot echter zelf ook troepen te sturen. Volgens een ooggetuige die bij de omroep van Bophuthatswana werkt, hadden AWB'ers vanmorgen de omroepgebouwen en de universiteit in Mmabatho omsingeld en strategische gebouwen bezet. AWB'er patrouilleerden de straten en bedreigden inwoners en televisieploegen.

    • Peter ter Horst