Verarmd uranium (2)

Hiermede wil ik reageren op het artikel 'Antitankmunitie van de NAVO is van giftig verarmd uranium' van H. van der Keur (W&O 17 febr.). Bij de Koninklijke landmacht ben ik lange tijd werkzaam geweest op het gebied van bewapening en munitie. Doordat de Minister van Defensie de Nederlandse krijgsmacht het gebruik van verarmd uranium (depleted uranium, DU) niet heeft toegestaan, heb ik over dat materiaal slechts beperkte kennis. Niettemin signaleer ik enkele fouten.

1. De titel 'Antitankmunitie van de NAVO is van giftig verarmd uranium' doet voorkomen of alle antitankmunitie van DU is vervaardigd. Ten eerste wordt DU niet gebruikt in de grote groep antitankmunitie gebaseerd op chemische energie, de zg. 'holle ladingen', voornamelijk t.b.v. raketten en geleide wapens, in geringe mate t.b.v. kanonnen. Ten tweede is van de kinetische energie munitie een groot deel nog van andere materialen zoals wolfraamcarbide. Wolfraamcarbide en DU ontlopen elkaar in prestaties niet veel, afhankelijk van het soort doel is DU over het algemeen iets beter.

2. Verarmd uranium zou licht radioactief zijn en bovendien een pyroforische stof, een stof die spontaan aan de lucht ontbrandt. Het eerste is juist, echter de radioactiviteit valt, naar wat mij altijd is verteld, binnen de omgevingsstraling. Als DU echt zo pyrofoor was, als uw tekst aangeeft, zou de foto bovenaan de pagina nooit gemaakt kunnen zijn. Dat DU bij het treffen van het pantser tot ontbranding kan komen is mij bekend.

3. Ontplofte uranium-granaten zouden tot kilometers ver tienduizenden microdeeltjes uraniumoxyde verspreiden. Ontploffen doet mij denken aan springstof en DU-projectielen zijn niet met springstof gevuld. Overigens, alle projectielen vallen na het treffen van een pantser in stukjes uiteen.

4. Uranium zou driemaal zo zwaar als staal zijn en ruim anderhalf maal zwaarder dan lood. De genoemde metalen hebben de volgende dichtheden: Uranium 19, lood 11,3 en ijzer 7,9 kg/dm.

5. De hoge dichtheid zou een uranium-projectiel in staat stellen een afstand van 40 kilometer te overbruggen met een snelheid van 1500 meter per seconde. De aanvangssnelheid van 1500 m/s kan met penetratoren van alle gangbare materialen worden bereikt. Alle penetratoren verliezen tijdens de vlucht snelheid als gevolg van luchtweerstand, veelal in orde van grootte van 50 m/s per 1000 m afgelegde baan. Bij een zelfde vorm zal het projectiel met de grootste dichtheid de minste snelheid verliezen. DU en wolfraamcarbide ontlopen elkaar hier nauwelijks. Ook met wolfraamcarbide kunnen de projectielen zo'n 40 km ver komen (wat bij gebruik in vredestijd de nodige problemen op kan leveren).

6. De hoge snelheid zou het viervoudige van conventionele granaten van het zwaarste kaliber zijn en daardoor een tactisch voordeel in tankveldslagen scheppen. Als met 'conventionele granaten van het zwaarste kaliber' de brisantgranaten van 155 en/of 203 mm worden bedoeld, worden hier appels en peren vergeleken. Deze brisantgranaten kunnen tegenwoordig met aanvangssnelheden tussen ca. 200 en ca. 800 m/s worden verschoten, het 'viervoud' is daarom wat overdreven. Antitankgranaten, werkend op kinetische energie, die met een snelheid van 1500/4 = 375 m/s worden verschoten ken ik niet. De snelheid van raketten en geleide wapens ligt vaak wel in de orde van 375 m/s, maar die mag je niet zo met penetratoren vergelijken.

7. U laat de pijl van 'elektrische ontsteking' wijzen naar de vlampijp, waarin een snel brandend kruit zit. Hoewel kruit een explosieve stof is, wordt de term 'explosieve lading' veelal gebruikt voor de brisante lading in granaten. 'Voortdrijvende lading' is een veel betere term hier.

8. Een tikfout aan het eind van het artikel: 'Een experiment met ratten toonde echter al nierbeschadiging aan bij 0,7 gram uranium per gram nier, viermaal zo laag als de huidige limiet voor mensen'. Hier had 0,7 'microgram' moeten staan.

    • Ir. P.H.H. Scharp
    • Kol. V.D. Technische Staf B.D