Inkatha en Vrijheidsfront dienen geen kieslijsten in

JOHANNESBURG, 10 MAART. De Inkatha Vrijheidspartij en het rechtse blanke Vrijheidsfront hebben gisteren bij het sluiten van de inschrijvingstermijn geen kandidatenlijst overlegd voor deelneming aan de verkiezingen van eind april in Zuid-Afrika. De termijn zal waarschijnlijk worden verlengd om deze partijen alsnog de mogelijkheid te geven mee te doen. De overige 26 partijen die zich hebben ingeschreven, leverden gisteren wel hun kandidatenlijsten in.

Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi, die zijn partij 'onder voorbehoud' heeft ingeschreven, wil zijn kandidatenlijsten pas indienen wanneer meer zekerheid bestaat over de internationale bemiddeling in de impasse over de nieuwe grondwet. Delegaties van Inkatha en het Afrikaans Nationaal Congres komen vandaag opnieuw bijeen om de voorwaarden voor internationale bemiddeling en de keuze van bemiddelaars te bespreken.

Vier parlementariërs van de blanke Konservatieve Partij (KP) meldden zich voor het sluiten van de termijn bij de Onafhankelijke Verkiezingscommissie om zich in te schrijven namens het Vrijheidsfront. Deze partij werd vrijdagavond op het laatste moment geregistreerd door oud-generaal Constand Viljoen, de leider van het Afrikaner Volksfront. De vier KP'ers zagen echter af van het overhandigen van de kandidatenlijst, toen Inkatha niet kwam opdagen. Hun initiatief duidt echter op een naderende breuk in rechtse gelederen. Een deel van het Volksfront wil langs parlementaire weg een eigen blanke staat bepleiten, een ander deel kiest voor de weg van het verzet.

Inkatha en zijn rechtse bondgenoten pleiten steeds luider voor uitstel van de verkiezingen, die van 26 tot en met 28 april worden gehouden. Oud-generaal Viljoen vroeg gisteren om een uitstel van twee maanden: een maand voor internationale bemiddeling en een maand om partijen die tot nu toe geen campagne hebben gevoerd, alsnog de kans te geven stemmen te werven. De regering en het ANC hebben uitstel van de verkiezingen tot nu toe absoluut van de hand gewezen.

President Mangope van het thuisland Bophuthatswana liet gisteren een delegatie van de Onafhankelijke Verkiezingscommissie weten dat hij geen politieke activiteiten en voorbereiding voor de verkiezingen in zijn land zal toestaan. Het houden van verkiezingen in Bophuthatswana wordt daardoor onmogelijk. Gisteren was het opnieuw de hele dag onrustig in het thuisland, waar de meeste ambtenaren staken en inwoners demonstreren tegen Mangope. Volgens berichten raakten veertig mensen gewond, toen de politie met rubber kogels het vuur opende op demonstranten. Een politieman werd doodgeschoten in het zwarte woonoord Mabopane. De neo-fascistische blanke Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB) heeft het thuisland militaire steun aangeboden.

President De Klerk zei gisteren dat hij geen troepen Bophuthatswana in zal sturen, tenzij Zuidafrikaanse burgers en bedrijven in gevaar komen. Interventie zal volgens de president alleen worden overwogen om Zuidafrikaanse belangen te beschermen, “en niet als een politieke stap”. “Ik zal een dergelijke stap alleen overwegen als de situatie werkelijk uit de hand loopt”, aldus De Klerk.