Brief UNHCR aan Justitie; Vluchtelingen uit Zaïre moeten erkend

ROTTERDAM, 10 MAART. Zaïrezen die zich hebben gekeerd tegen het regime van president Mobutu of actief zijn geweest voor een van de oppositiepartijen in Zaïre zouden de status van vluchteling moeten krijgen.

Dit schrijft het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR) aan het ministerie van justitie.

De UNHCR wil zich niet uitlaten over de terugzending van een groep Zaïrese asielzoekers die sinds begin dit jaar in Nederland verblijft. “Dat is een taak van de nationale overheid”, aldus directeur J.C. Concolato van de afdeling in Den Haag. Het ministerie van justitie had de UNHCR om informatie over de toestand in Zaïre en Togo gevraagd omdat het 38 Zaïrese asielzoekers wil uitzetten.

Alvorens te besluiten over de uitzetting zal staatssecretaris Kosto (justitie) eerst nog nadere berichten van het ministerie van buitenlandse zaken afwachten over de situatie in Zaïre en Togo. Dat ministerie baseert zich overigens doorgaans op uitspraken van het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen. Ook Zaïrezen die zijn gevlucht voor het etnisch geweld in de provincies Shaba en Noord-Kivu moeten volgens de UNHCR de status van vluchteling krijgen.

Eind januari kwam een groep Zaïrezen, onderwie acht kinderen, op Schiphol aan. Nadat Justitie de asielaanvraag van 43 Zaïrese vluchtelingen had afgewezen, spanden dezen een kort geding tegen de staat aan. President mr. Gisolf van de Amsterdamse rechtbank bepaalde vorige maand dat 35 van de 43 vluchtelingen Nederland moesten verlaten. Een van de advocaten heeft laten weten tegen deze uitspraak in hoger beroep te gaan. Het hoger beroep dient waarschijnlijk over enkele weken.

Gisolf baseerde zijn uitspraak op mededelingen van de UNHCR over Zaïre en Togo, het land waar de vluchtelingen een tussenlanding hadden gemaakt op weg naar Amsterdam. Togo had aangekondigd de asielzoekers terug te willen nemen, mits de Nederlandse overheid hen op korte termijn op het vliegtuig zette. Later bleek dat de vrouw, die de mededeling uit naam van de UNHCR had gedaan, niet bevoegd was zich uit te spreken over de terugkeer van vluchtelingen naar Togo of Zaïre.

De Zaïrese asielzoekers zijn inmiddels uit het Grenshospitium overgebracht naar diverse 'open' opvangcentra. De rechtbank bepaalde dat de afgewezen asielzoekers ten onrechte in het Grenshospitium, een gesloten centrum, werden vastgehouden.

Het recente antwoord van de UNHCR is wel geldig. In de brief rept het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen over de slechte situatie in Zaïre, waar de mensenrechten regelmatig geschonden worden. De UNHCR zegt dan ook zeer terughoudend te zijn over het terugzenden van afgewezen Zaïrese asielzoekers. De organisatie raadt al haar vestigingen aan niet aan deze uitzettingen mee te werken of deze te vergemakkelijken.