Boze Jeltsin zegt gesprek met Nixon af

MOSKOU, 10 MAART. Boris Jeltsin en verscheidene andere Russische leiders hebben gisteren ontmoetingen met Richard Nixon afgezegd nadat de voormalige Amerikaanse president op bezoek was geweest bij enkele tegenstanders van Jeltsin, onder wie de onlangs uit de gevangenis vrijgelaten Aleksandr Roetskoj. De regeringsauto en lijfwachten die Nixon voor zijn bezoek aan Moskou ter beschikking waren gesteld zijn hem ontnomen.

Het incident komt op een moment dat Jeltsin juist een 'memorandum over burgerlijke vrede' heeft aangekondigd. Hij zou het document, dat tot nationale verzoening moet leiden, vandaag bespreken met de verschillende fracties in het parlement. Het memorandum, dat over twee weken klaar moet zijn, moet manieren vastleggen waarop de verzoening kan worden bereikt die Jeltsin de laatste weken bepleit.

De 81-jarige Nixon is sinds zondag in Moskou, voor de tiende keer al sinds hij in 1973 wegens een afluisterschandaal moest aftreden. Het gaat om een privé-bezoek, maar Nixon heeft met president Clinton afgesproken dat hij hem bij terugkomst zou informeren over zijn bevindingen. Ook voorafgaand aan het bezoek heeft Nixon met Clinton gesproken. Er bestond geen misverstand over dat Nixon ook politieke leiders zou opzoeken die Clinton bij zijn officiële bezoek in januari nog om politieke redenen had gemeden, zoals de ultranationalistische leider Vladimir Zjirinovski.

Nixons plan was om eerst president Jeltsin en regeringsfunctionarissen te ontmoeten en daarna pas de oppositie, zo legde de politieke wetenschapper Dmitri Simes, die Nixon begeleidt, gisteren op een persconferentie uit. Maar omdat maandag en dinsdag de overheidsgebouwen wegens Internationale Vrouwendag waren gesloten, werd een huisbezoek aan voormalig vice-president Roetskoj ingelast. Roetskoj heeft in oktober vorig jaar leiding gegeven aan een gewapende revolte tegen Jeltsin, maar het parlement heeft hem en andere Jeltsin-tegenstanders twee weken geleden amnestie verleend. Nixon ontmoette maandag ook de communistische leider Gennadi Zjoeganov en de onafhankelijke econoom Grigori Javlinksi. Hij liet zich vooral over Roetskoj in opmerkelijk lovende bewoordingen uit.

“De voormalige Amerikaanse president Nixon ontmoet hier Roetskoj en Zjoeganov terwijl het belangrijkste is dat hij hier is gekomen om mij te ontmoeten”, reageerde Jeltsin, zichtbaar kwaad. Hij zei dat het voor hem “onmogelijk” was geworden Nixon nog te ontmoeten. “Laat ze weten dat Rusland een groot land is waarmee je zo niet kunt omgaan.” Ook premier Tsjernomyrdin en voormalig vice-premier Jegor Gajdar zeiden daarop hun ontmoetingen met Nixon af.

Simes zei gisteren “hoogst verbaasd” te zijn dat Jeltsin “een 81-jarige voormalige Amerikaanse president uitkiest om te tonen dat Rusland een groot land is”. “We wisten niet dat toestemming nodig was om bijeenkomsten te houden in een democratisch land.”

In Washington heeft president Clinton laconiek op het incident gereageerd. “Het is niet het eind van de wereld”, aldus Clinton. Hij zei wel te hopen dat Jeltsin zijn besluit zou herzien omdat “ik denk dat ze het leuk zullen vinden met elkaar te praten”. Clinton wees erop dat Nixon de hervormingen in Rusland altijd heeft gesteund.