Spelbos van NAC: 'Ik wil als trainer Cruijff niet imiteren'

Er staat vanavond in Breda bij NAC-Feyenoord veel op het spel. De winnaar bereikt niet alleen de finale om de KNVB-beker maar weet zich, als Ajax succesrijk blijft in de beker en de competitie, verzekerd van deelneming aan het Europa Cup II-toernooi. Ron Spelbos is de succesvolle trainer van NAC, dat op een verrassende vijfde plaats staat in de eredivisie.

Voordat Ron Spelbos die middag zijn kantoor betreedt, wandelt hij even naar het veld van het stadion aan de Beatrix-straat in Breda. De grasmat ligt erbij of er zojuist een bom is ontploft. Het duel met PSV en een competitiewedstrijd van het tweede elftal hebben een enorme kaalslag veroorzaakt. Met een vertikuteermachine is geprobeerd het overtollige water te laten weglopen. “De grasmat was er bijna geweest. Als ze het veld nu rollen voor de wedstrijd tegen Feyenoord is het bespeelbaar”, taxeert Spelbos optimistisch.

Hij staat niet ver van de dug-out, zijn domein tijdens wedstrijden. Van daaruit dirigeerde hij het elftal van NAC in nog geen anderhalf jaar van de eerste divisie naar de subtop in de eredivisie. Het publiek in het gezellige stadion kent hem inmiddels als een trainer vol vuur en passie die tijdens de wedstrijden graag zijn gezicht laat zien. “Aangezien de dug-out hier heel dicht langs de krijtlijn staat, heb ik het idee dat ik een onderdeel ben van het spel. En dat ik een bepaalde invloed op de wedstrijd kan uitoefenen. Tijdens die negentig minuten word ik een ander mens. Ben ik vreselijk fanatiek.”

Het is niet verbazingwekkend dat Ron Spelbos (39) nu een goede trainer blijkt te zijn. Als speler ontpopte hij zich al als een goede organisator van de verdediging met veel tactisch inzicht. Dat begon in de rol van voorstopper bij het succesrijke AZ'67, dat onder leiding van zijn eerste grote trainer Georg Kessler aan het einde van de jaren zeventig uitgroeide tot een kampioensploeg. “Een man die orde, gezag en discipline nastreefde”, typeert Spelbos de grijze eminentie. “Dat riep nog wel eens weerstanden op. Maar er zat wel een bepaald idee achter. Een goede discipline is toch de voorwaarde voor resultaten. De sfeer was toen geweldig bij AZ.”

Toen AZ afgleed nam Kessler de inmiddels geroutineerde verdediger Spelbos mee naar Club Brugge. En in 1984 volgde een belangrijke overstap naar Ajax, dat in die periode onder hoede stond van Aad de Mos en Walter Meeuws. Een seizoen later kwam Johan Cruijff. Hoewel de beginnende coach altijd een voorliefde had voor aanvallers, onderhield hij een vertrouwensrelatie met Spelbos. Cruijff had Spelbos komende zomer willen meenemen naar het WK als zijn assistent. “Net als ik, wil Cruijff mensen om zich heen hebben die hij kan vertrouwen. Bij Ajax zorgde hij al dat die groep niet te groot was. Hij kent mijn karakter en weet dat ik verstand heb van de materie. Dat zal bepalend zijn geweest voor zijn keuze. Maar waar praten we nog over. Het is een zinloos verhaal geworden. Advocaat gaat nu als bondscoach naar het WK en met hem kan het Nederlands elftal ook heel ver komen”, aldus Spelbos.

Cruijff repte bij Ajax nog weleens over het leerproces als de resultaten tegenvielen. Spelbos weet nog al te goed wat hij daarmee bedoelde. “Er werd toen vaak gelachen als hij weer over het leerproces begon. Toch was het juist wat hij zei. Onder Cruijff ging Ajax veel aanvallender voetballen. Dan moeten de aanvallers meeverdedigen, de linies goed aansluiten en de organisatie van de verdediging verdomd goed zijn. Er liepen mensen in het veld zoals Mühren, Wouters en ik die dat voortdurend moesten bewaken. Want met een jong aanvalstrio dat bestond uit Van 't Schip, Van Basten en De Wit, ging het ook wel eens mis.”

De periode onder Cruijff zat vol hoogtepunten en was dus enerverend. “Hij kon heel kritisch zijn tegen de jonge spelers, waar je ook Frank Rijkaard nog bij moet rekenen. Ik kies voor een andere benadering. Maar ik ben ook een totaal andere persoon dan Cruijff. Ik vind, iedereen heeft zijn eigen karakter en dat moet je niet veranderen. Ik ben gewoon mezelf gebleven. Ik wil als trainer Cruijff niet imiteren. Ik predik ook niet één bepaald spelsysteem zoals hij. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Je moet een tactiek kiezen die het beste bij je spelersmateriaal past.”

Zeven jaar geleden veroverden Cruijff en Ajax voor de tweede keer Europa. Spelbos droeg er aanvankelijk zijn steentje aan bij. Maar in het voorjaar van '87 raakte hij geblesseerd, waardoor hij de halve finale van het Europa Cup II-toernooi vanaf de tribune en de finale vanaf de reservebank moest bekijken. “Door een blessure van Danny Blind werd ik in Athene nog toegevoegd aan de reserves. In het seizoen dat volgde heb ik eigenlijk altijd hinder ondervonden van dat kruisbandletsel aan mijn knie. Weinigen hadden dat in de gaten. Ajax wilde met mij door en Michels riep me steeds weer op voor het Nederlands elftal. Kort voor de interland tegen Engeland belde hij me op, omdat hij had gehoord dat ik niet fit zou zijn. 'Nee hoor', zei ik, 'hoe komt u daar bij'. Maar ik voelde me in de wedstrijden niet zeker meer. Ik trainde dat de stukken eraf vlogen, soms uren individueel met Bobby Haarms. En toch had ik het idee ik dat er geen vooruitgang in zat. Precies zes jaar geleden speelden we thuis tegen Young Boys. We bereikten de volgende ronde, maar na die wedstrijd lag ik in bed te woelen en te draaien, begonnen er van allerlei gedachten door mijn hoofd te spoken. Je belazert jezelf en het team, dacht ik. De volgende dag heb ik mijn contract ingeleverd. Zelfs mijn vrouw stond er versteld van.”

Ron Spelbos koos daarna bewust voor het trainersvak. Bij FC Twente werd hij in het seizoen '89-'90 aangesteld als assistent van Theo Vonk. In Enschede kreeg hij de kans zich te ontwikkelen tot een eredivisietrainer. “Ik was niet in staat om zo maar even een club te leiden. Maar welke ex-voetballer kan dat wel? Goed, Cruijff. Maar zelfs Van Hanegem deed eerst ervaring op bij FC Utrecht onder Berger en daarna bij Wageningen. Van Gaal ontwikkelde zich bij AZ en Ajax. Bijna elke ex-voetballer verzuipt als hij zomaar wordt aangesteld als technisch directeur. Voor dit werk komt zo veel kijken. Als speler heb je absoluut geen tijd om je te verdiepen in organisatorische zaken.”

Als hoofdtrainer heeft Spelbos snel furore gemaakt in voetballand. De afgelopen maanden kreeg hij van verschillende clubs aanbiedingen. Maar hij blijft NAC trouw. Binnenkort zal hij een nieuwe verbintenis ondertekenen voor nog twee seizoenen. Alleen als hij zich aanzienlijk kan verbeteren mag Spelbos weg.

Maar een vertrek uit Breda komt nog niet in zijn hoofd op. “Ik vind het een beetje laf om na anderhalf jaar hier al weg te gaan. NAC heeft voor mij toch zijn nek uitgestoken. Natuurlijk moet je in dit opzicht geen filantroop zijn. Maar ik heb het hier goed naar mijn zin. Ik ben ervan overtuigd dat er nog rek zit in de prestaties. Al zal het moeilijk worden om nog verder te stijgen op de ranglijst dan nu het geval is. Maar als het volgend seizoen plotseling minder gaat dan zie ik dat wel. Je moet alles een keer meemaken in het leven. Ik teken hier bij op mijn gevoel. Zo heb ik mijn hele leven gehandeld en daar had ik altijd baat bij.”

    • Erik Oudshoorn