Spanje blijft dwarsliggen; Overleg over uitbreiding EU in impasse

PAG.5 EUROPARLEMENT ERNSTIG VERDEELD

BRUSSEL, 9 MAART. De onderhandelingen over uitbreiding van de Europese Unie zijn gisteravond in Brussel in een impasse geraakt en opgeschort. Spanje blokkeert toetreding van Noorwegen omdat het meer vis wil hebben.

Spanje ligt ook dwars, samen met Groot-Brittannië, bij het aanpassen van de stemverhoudingen in de Europese ministerraad na de beoogde uitbreiding.

Het mislukken van de onderhandelingen verhoogt de onzekerheid over de vraag of Zweden, Finland, Oostenrijk - waarmee vorige week al overeenstemming werd bereikt - en Noorwegen wel op de geplande datum van 1 januari volgend jaar kunnen toetreden. Europees commissaris Hans van den Broek heeft het Europese Parlement in Straatsburg vanochtend meegedeeld dat de EU-ministers van buitenlandse zaken volgende week dinsdag een nieuwe poging zullen ondernemen om het 'visprobleem' en het 'institutionele' stemmenprobleem uit de wereld te helpen.

Het Europees parlement heeft altijd gezegd dat het uiterlijk morgen over de uitbreidingsdossiers moet beschikken, wil het de toetredingsverzoeken van de aspirant-leden nog voor de komende Europese verkiezingen (in juni) in behandeling kunnen nemen. Maar het parlement moet nu ten minste een week wachten. Volgens staatssecretaris Piet Dankert hoeft dat uitstel op zichzelf niet catastrofaal te zijn. “Als het Europese parlement nog harder gaat werken dan het al van plan was, dan kan het”, zei hij gisteravond.

Opvallend was afgelopen nacht de harde toon waarmee de Griekse minister van buitenlandse zaken, Theodoros Pangalos, na afloop van de bijeenkomst Spanje openlijk kritiseerde. Hij verweet de regering in Madrid zelfs “gebrek aan politieke wil” om een akkoord te sluiten met de Noren. Een toetredingsakkoord is in zicht, op de meeste punten is al overeenstemming bereikt, de Noren hebben zich 'constructief' en 'coöperatief' opgesteld, ze hebben 'flexibiliteit' getoond, maar de Spanjaarden willen geen duimbreed toegeven. “En ik begrijp eigenlijk niet waarom. Ik dacht dat aan alle Spaanse wensen was voldaan”, aldus Pangalos, onder wiens leiding de onderhandelingen worden gevoerd.

Spanje wil 7.000 ton extra kabeljauw, daarbij verwijzend naar 'historische rechten' van vóór 1981, toen de Spaanse vissers uit de Noorse wateren werden verdreven. In nauwe samenwerking met de Noorse onderhandelaars gingen voorzitter Jacques Delors van de Europese Commissie en de EU-ministers van buitenlandse zaken gisteravond op zoek naar alternatieve vis voor Spanje en voor Portugal.

Er werd gedacht aan de mogelijkheid om Russische quota in de Barentszee te kopen, om Noorse visrechten bij Newfoundland aan Spanje over te dragen, en de Noren toonden zich ten lange leste bereid om iets meer vis uit eigen wateren af te staan aan Spanje.

Pag.5: 'Spanje wil alleen maar Noorse vis'

Maar al die inspanningen bleken onvoldoende om de Spanjaarden gisteravond over de brug te krijgen. Portugal stemde in, maar Spanje wil alleen maar Noorse vis, zo vatte Dankert de situatie samen.

De irritatie werd gisteravond nog eens flink verhoogd door de weigering van Spanje en Groot-Brittannië om in te stemmen met een compromisvoorstel van Delors in het conflict over de machtsverhouding in de Europese ministerraad. Madrid en Londen verzetten zich tegen het voorstel om de drempel van de blokkerende minderheid in de ministerraden te verhogen van 23 naar 27 stemmen. Delors heeft voorgesteld om voor volgend jaar vast te houden aan de 'mechanische uitbreiding' tot 27 stemmen en om nu al een comité van regeringsvertegenwoordigers te benoemen, waarin ook het Europarlement is vertegenwoordigd, die de intergouvermentele conferentie van 1996 gaat voorbereiden. Op die conferentie komen alle institutionele vraagstukken betreffende de toekomstige structuur van de EU aan de orde.

Italië gaat akkoord met die tussenoplossing, maar de Spaanse minister van buitenlandse zaken Solana en zijn Britse ambtgenoot Hurd waren gisteravond nog “ niet in de positie om te bewegen”, zoals diplomaten dat uitdrukken. Volgens waarnemers is met name Hurd geschrokken van de harde afwijzende reactie van de 9 overige EU-lidstaten op de eis om de blokkerende minderheid op 23 stemmen te houden. Maar nu hij dat getal eenmaal in het openbaar heeft genoemd, is het gezien de oppositie in eigen land voor de Britse regering moeilijk om de bocht terug te nemen, zo werd gezegd.

Vooral de Duitse minister Kinkel heeft zich, net als vorige week bij de onderhandelingen met Zweden, Finland en Noorwegen, tot het uiterste ingespannen om uit de problemen te komen. Gisteravond was er nog telefonisch kontakt tussen bondskansalier Kohl en de Spaanse premier Gonzales om de Spanjaarden tot toegevelijkheid te bewegen. Maar vooralsnog zonder zichtbaar resultaat, zoals Dankert zei.

De Nederlandse staatssecretaris sluit niet uit dat de EU-regeringsleiders voor een extra-top naar Brussel moeten komen als in de aanloop naar de vervolgonderhandelingen van volgende week dinsdag geen politieke oplossing wordt gevonden. Maar een woordvoerder van het Griekse voorzitterschap zei er vooralsnog van uit te gaan dat de ministers van buitenlandse zaken er “na kontakten op het allerhoogste niveau” in zullen slagen de crisis te bezweren. Gisteravond waren er echter alleen maar bittere woorden. “Men kan nu duidelijk zien welke lidstaten de uitbreiding willen, en welke eigenlijk niet”, aldus de Franse minister van Europese Zaken, Lamassoure. En, zei hij met een duidelijke verwijzing naar de Britten: “Voor sommige lidstaten is de uitbreiding alleen maar een aanleiding om het communautaire leven ingewikkelder en moeilijker te maken”.

    • Wim Brummelman