'Frans en Duits versukkelen'

ARNHEM, 9 MAART. Eindexamenkandidaten krijgen dit jaar gemiddeld een halve punt extra voor hun toetsen luistervaardigheid Frans en Duits. Als de norm niet wordt aangepast, zou ruim 40 procent van de leerlingen een onvoldoende halen. Het is de eerste keer dat het Cito, dat luistertoetsen maakt voor bijna alle middelbare scholen, de normen voor Frans en Duits aanpast.

“De luistervaardigheid Frans en Duits van de leerlingen daalt”, constateert J. Mets, coördinator luistertoetsen vreemde talen bij het Cito. “Bij Engels wordt de luistervaardigheid juist beter. Kinderen worden via de televisie omgeven door geluiden uit Amerika en Engeland.” Voor het eindexamen middelbare school is één vreemde taal verplicht. Bijna alle leerlingen hebben in ieder geval Engels in hun pakket.

Volgens prof.dr. M. Oud-de Glas, hoogleraar bedrijfscommunicatie letteren aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, dreigt de veelgeroemde Nederlandse 'veeltaligheid' steeds meer tweetaligheid te worden. “Het kennisniveau van Engels is heel hoog, maar Frans en Duits zakken weg.” Volgens Oud-de Glas worden Duits en Frans de laatste jaren steeds meer weggedrukt door vakken als wiskunde en economie, “de zogenaamde harde vakken die goed zijn voor je toekomst.” Ze meent dat te weinig wordt benadrukt dat talen ook goed zijn voor je toekomst. “Met name voor Duits geldt dat er een kloof is tussen de vraag en wat mensen aan talenkennis hebben.”

“Het niveau van Duits daalt”, zegt ook dr. D.F. Kooldijk, docent Duits aan de Universiteit van Amsterdam. “De VWO-toets Duits gaat steeds meer lijken op een HAVO-toets.” Hij verklaart het dalend niveau uit het dalend aantal uren dat leraren vreemde talen zouden krijgen. “Tegelijkertijd moeten ze steeds meer vaardigheden aanleren. Vroeger konden ze zich vooral richten op grammatica”, aldus Kooldijk die tevens voorzitter is van de sectie Duits van de Vereniging van Leraren in Levende Talen. Aan zijn faculteit hebben zich voor het komend studiejaar slechts acht studenten Duits aangemeld, tegenover 88 Engels.

Volgens Oud-de Glas dreigt met de basisvorming, de nieuwe opzet voor de eerste drie klassen van de middelbare school die dit jaar is ingevoerd, de vreemde talenkennis nog verder achteruit te gaan. “Er is nu minder ruimte voor Frans en Duits, omdat er nieuwe vakken zijn bijgekomen. Daardoor zullen minder leerlingen deze talen als eindexamenvak kiezen en zal het niveau in de eerste drie klassen dalen.”

Over de toekomst van de Nederlandse talenkennis is Oud-de Glas somber. “Frans en Duits versukkelen steeds meer.” Ze pleit ervoor dat leraren vreemde talen meer doen om hun vak te promoten en dat vervolgopleidingen meer waarde hechten aan talen in het eindexamenpakket. “Zelfs als je Duits gaat studeren, is het geen verplicht eindexamenvak.”