Veel lage rugklachten

Ons Erfdeel, 37ste jrg. nr.1. 153 blz.ƒ22. Rijvoortshoef 265, NL-4941 VJ Raamsdonksveer

Ons Erfdeel heeft net als London Magazine een grote afdeling 'culturele kroniek', maar helaas na al die jaren nog altijd geen trek in primaire literaire bijdragen, in echte verhalen en gedichten dus. Wel is de opmaak met ingang van nummer één van de zevenendertigste jaargang opgefrist, en mogen er meer foto's in dan alleen de oenige pasfotootjes van medewerkers onder aan de artikelen, waar dit tijdschrift jarenlang een patent op had.

Jurist en lid van de Eerste Kamer Peter Hoefnagels opent met een opvallend zuur stuk over de moerasmens, ofwel de Nederlander. “De Nederlander is druilerig en nivellerend van aard. (-)Nergens is het aantal lage rugklachten zo hoog als achter deze dijken. (-) Jaloezie is een eigenschap van mensen achter dijken. (-) Nederlandse kranten zeggen vaker hoe het moet dan hoe het is.” Volgens Hoefnagels is het in de jaren zestig, met het opborrelen van de welvaart, misgegaan in Nederland. “Men leunde niet meer op de schop om te bidden, maar men legde de schop weg en beriep zich op lage rugklachten.” De oude handelsgeest plus een nieuw 'masochistisch schuldbesef' creeërden samen iets: “Zo ontstond de allochtone, gedetineerde, meervoudig gehandicapte, homofiele, drugverslaafde bijstandsmoeder met incestverleden en maatschappelijke achterstand.” Het is maar goed dat Hoefnagels niet het cabaret in is gegaan.

Peter Wesly (wis- en natuurkunde, filosofie en piano) analyseert op een uiterst leesbare wijze Wees blij dat het leven geen zin heeft van de filosoof Jaap van Heerden, net als Van oude en nieuwe trauma's een bundeling van stukken uit het Cultureel Supplement. “Hij is, dunkt mij, de geestigste intellectueel en de meest intellectuele humorist in het Nederlandse taalgebied.” Maar: “Sommige grapjes zullen alleen gevat worden door in Amsterdam Oud-Zuid woonachtige, NRC Handelsblad lezende intellectuele lezers van middelbare leeftijd.”

Verder in dit nummer: Hans Ibelings over architect Aldo van Eyck, Jef de Roeck over Franz Marijnen, Etienne Vermeersch over het actuele topic cultuur en nationalisme, en Saskia Bak alvast over de blockbuster Mondriaan-tentoonstelling. Wat wel langer had mogen zijn: Anneke Reitsma's bespreking van het oeuvre van Helene Nolthenius, 'Echo van de eeuwigheid'.