Half jaar rumoer over AOW'ers in Den Haag

augustus 1993. Het CDA publiceert het verkiezingsprogramma. “De inkomensontwikkeling zal in de komende jaren ten dienste moeten staan van de zorg voor meer werkgelegenheid, een beter milieu en meer veiligheid. We moeten een reële prijs betalen voor solidariteit en rentmeesterschap. (-) Alle inkomensgroepen zullen de lasten van de sobere verwachtingen moeten dragen.” AOW'ers worden niet apart genoemd.

22/23 januari 1994. Op een besloten partijbijeenkomst in Lunteren besluit de CDA-top het bezuinigingsbedrag voor de komende kabinetsperiode te verdubbelen tot ruim 18 miljard gulden. De extra bezuiniging wordt volgens prof. dr. A. Kolnaar, vice-voorzitter van de programma-commissie, gerealiseerd door de collectieve uitgaven (de uitgaven die worden gefinancierd uit belastingen en premies) in de komende kabinetsperiode niet te laten stijgen. Ook de uitkeringen worden bevroren.

27 januari. CDA-partijvoorzitter W. van Velzen en prof. Kolnaar geven aan de vooravond van het verkiezingscongres een toelichting op het besluit om extra te bezuinigen. De oplopende werkloosheid noopt tot een bijstelling, zegt Van Velzen. De CDA-partijvoorzitter bevestigt dat het CDA de sociale uitkeringen, inclusief de AOW, en de salarissen van de ambtenaren in komende kabinetsperiode wil bevriezen.

Het NOS-journaal besteedt veel aandacht aan de voorgestelde bevriezing van de AOW die onmiddellijk grote beroering veroorzaakt bij de drie ouderenbonden. Deze beschuldigen CDA-fractievoorzitter Brinkman van woordbreuk omdat hij november vorig jaar op een bijeenkomst van de bonden beloofde de AOW op peil te houden.

28/29 januari. Op het verkiezingscongres besluit het CDA 450 miljoen gulden uit te trekken om in individuele gevallen de gevolgen van de bevriezing van de AOW te verzachten. CDA-leider Brinkman oefent zware druk uit op de partijraad om de bevriezing van de AOW geaccepteerd te krijgen.

Premier Lubbers reageert verbaasd op de commotie rondom de AOW. “Er is weinig nieuws onder de zon”, zegt Lubbers op een persconferentie na afloop van de ministerraad. Ook in 1993 en 1994 heeft het kabinet de uitkeringen niet gekoppeld aan de loonontwikkeling in het bedrijfsleven. 1 februari. Als het CDA vasthoudt aan de bevriezing van de AOW in de komende vier jaar, dan kan deze partij rekenen op “forse politieke problemen” bij de komende kabinetsformatie, zegt PvdA-lijsttrekker Wim Kok in een reactie op het verkiezingscongres van de christen-democraten. 10 februari. Na een gesprek met de katholieke ouderenbond (KBO), de grootste ouderenorganisatie van Nederland, toont Brinkman zich bereid om tijdens de formatie opnieuw te bekijken of de bevriezing van de AOW verantwoord is.

2 maart. Bij de gemeenteraadsverkiezingen verliest het CDA 721 raadszetels. Omgerekend in Kamerzetels zakt het CDA terug van 54 naar 39, een verschil van 15 zetels.

4 maart. Het CDA is niet van plan het verkiezingsprogramma aan te passen op het punt van de bevriezing van de AOW. Partijleider Brinkman maakt dit bekend in Utrecht na een vergadering van het partijbestuur met lijsttrekkers uit 43 gemeenten. Eerder op de dag hebben vijf lijsttrekkers uit Den Bosch, Tilburg, Eindhoven, Breda en Helmond in een open brief aan Brinkman geëist dat de passage over de AOW zou worden geschrapt.

6 maart. Uit een enquête van het KRO-televisieprogramma Brandpunt blijkt dat 72 procent van de CDA-stemmers het oneens is met het bevriezen van de AOW, 49 procent vindt dat dit standpunt moet worden herzien en 32 procent zegt niet meer op het CDA te stemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen op 3 mei.

De initiatiefnemer van het verzet tegen het AOW-standpunt van zijn partij, voorzitter P. van der Krabben van de gemeenteraad van de CDA-fractie in de gemeenteraad van Den Bosch, wil een extra partijraad.

7 maart. De Kamerkring van het CDA in Amsterdam vindt dat partijvoorzitter Van Velzen moet aftreden omdat er fouten zijn gemaakt bij de presentatie van het AOW-hoofdstuk van het verkiezingsprogramma. 's Middags om half vier maakt Van Velzen aan het dagelijks bestuur bekend dat hij aftreedt. Volgens een persverklaring voelt hij zich “verantwoordelijk voor de presentatie van de door het CDA vastgestelde en bevestigde AOW-voorstellen en de ontstane discussie daarover in de eigen achterban en in het land”. 's Avonds laat Brinkman in aansluiting op het vertrek van Van Velzen weten dat het verkiezingsprogramma “nadere invulling behoeft op het punt van de AOW”.