De tragische lotgevallen van De zeven Simeons

In de Siberische stad Irkoetsk, van Moskou afgescheiden door vijf tijdzones, leefde het gezin Ovetsjkin. Een eenvoudig Russisch gezin. Vader was chauffeur, moeder verkoopster. Elf kinderen heeft ze gebaard en opgevoed, Ninel Sergejevna Ovetsjkin: vier meisjes en zeven jongetjes. Het lot wilde dat de jongens aanleg voor muziek hadden. Van de oudste, Vasili, die slagwerk heeft leren spelen in het pionierspaleis, tot en met de jongste, Serjozja, wijdden alle broers zich aan de muziek. Ze kochten zelf hun instrumenten en uiteindelijk richtten ze een band op. Ze speelden geen klassieke of volksmuziek, maar legden zich toe op jazz. En Louis Armstrong was hun idool. De zeven Simeons noemden ze hun band.

Vanavond wordt in De Melkweg te Amsterdam een benefietconcert gegeven met o.a. Jan Akkerman, Thijs van Leer, Hans en Candy Dulfer en de band Hot Bolshevik ten bate van de overlevenden van de familie Ovetsjkin.

Ze gingen het podium op in klassieke dixielandkleding: zwarte broeken, witte colberts met vlinderdassen, Vasili - slagwerk, Dimitri - trompet, Oleg - saxofoon, Sasja - contrabas, Igor - piano, Misja - trombone, Serjozja - banjo. Zwartharig, met uitstekende jukbeenderen, zeer gelijkend op elkaar. De oudste 22, de jongste 6 jaar. Het was een aandoenlijk schouwspel, deze muzikanten uit Siberië. En het onvermijdelijke gebeurde: ze kregen succes. Bekende persoonlijkheden van het land - acteurs, schrijvers en kosmonauten - applaudisseerden in onvervalste vervoering tijdens een optreden van de broers.

In 1985 werd er een film over hen opgenomen, van optredens van De zeven Simeons in Moskou, Riga, Novosibirsk en op het Wereldjeugdfestival. Als gedelegeerden van de regio Irkoetsk gingen de broers naar de Japanse stad Kanadzawa, de met Irkoetsk bevriende stad. Maar de interessantste fragmenten van de film gingen over het privé-leven van de Ovetsjkins. Aan de rand van de stad woonden ze in een oud houten huis. Ze hadden een grote huishouding, met moeder in het centrum ervan; en koeien, varkens, kippen. Eensgezind maaiden de oudste broers het gras, andere broers molken de koeien, droogden het hooi op het dak, timmerden en versleepten spullen af en aan. Moeder Ninel vertelt in de film: “De moestuin brengt genoeg op voor voedsel en kleding, we hebben het zo slecht nog niet, al moeten we onze instrumenten zelf kopen. Onze moestuin is niet zo groot, 800 vierkante meter, maar als wij hard werken is het voldoende.” Dichtbij het huis van de Ovetsjkins stond een orthodoxe kerk, en syncopen van Blues van kinderstraat - een eigen compositie - stegen naar de hemel op. Er vlogen meeuwen, moeder haalde de was binnen...

Drie jaar later kwam er een wreed einde aan deze schijnbare idylle. Een persbericht van TASS van 9 maart 1988: “Een groep bewapende misdadigers heeft een poging ondernomen om het vliegtuig van Aeroflot T.U.-154 te kapen, dat koerste op de lijn Irkoetsk-Koergan-Leningrad, met het doel om naar het Westen te vluchten. De misdadigers zijn uitgeschakeld. Ten gevolge van de terroristische daad zijn een stewardess en drie passagiers omgekomen en zijn er gewonden gevallen.” Na enkele dagen kwamen meer details aan het licht. Het vliegtuig bleek te zijn gekaapt door de Simeons, die in de contrabaskoffer buksen en een zelfgemaakte bom aan boord hadden gesmokkeld. Moeder Ninel en zuster Olga gingen met hen mee. Het doel van de kaping was “de vlucht naar een willekeurig kapitalistisch land”.

Ze kwamen niet eens tot Finland. Het vliegtuig was 20 kilometer voor de grens aan de grond gezet. De stewardess had in opdracht van de gezagvoerder de Ovetsjkins ervan verzekerd dat zij in Finland waren aangekomen en dat zij meteen na het bijtanken verder zouden vliegen. Toen de waarheid boven water kwam, zou zij door Dimitri Ovetsjkin zijn doodgeschoten. Bij het invallen van de duisternis heeft een anti-terreurcommando de aanval ingezet. Toen zij begrepen dat er geen uitweg meer mogelijk was, besloten de broers hun zelfgemaakte bom tot ontploffing te brengen, maar de bom is niet afgegaan. Het vliegtuig begon te branden. Dimitri, Oleg en Sasja hebben zichzelf doodgeschoten. Vasili heeft, voordat hij zichzelf doodschoot, op haar verzoek zijn moeder doodgeschoten. Het vliegtuig is uitgebrand.

De levensgeschiedenis van Moeder Ovetsjkin is onlosmakelijk verbonden met de Sovjet-geschiedenis. Ze in geboren in 1937, een jaar van grote Stalin-terreur, en ze kreeg een typische Sovjet-naam: Ninel; Lenin achterstevoren. Zo zijn destijds veel dochters genoemd door ouders die heilig geloofden in het communisme. De korte levensgeschiedenis van De zeven Simeons is eveneens nauw met hun tijd verbonden. Na hun zegetocht in 1988 werden de oudere broers toegelaten tot de Moskouse Gnesjin-muziekschool, de jongere tot de Doenajevski-muziekschool. Maar de studie viel tegen. Kwam het door het drukke ritme van de reusachtige stad met zijn vele verleidingen? Kwam het doordat zij zich moesten conformeren aan de anderen, zodat zij zich moesten omvormen en opnieuw moesten beginnen? Of was het hun eigen diepe beleving van jazzmuziek, die niet strookte met de toenmalige muziekopvattingen? Volgens de hoofddocent van de amusementsafdeling van de Gnesjin-school hadden de broers teveel aandacht gekregen en beschouwden zij zich als uitzonderlijk. Al enkele dagen na de toelating waren ze uitgenodigd om op een schoolfeest te spelen. Geen enkele leraar kon met ze overweg. De broers meenden dat niemand op school hun nog iets kon leren. En dat hun ware leraren zich in Amsterdam bevonden.

Waarom hebben de broers niet gewoon tickets Irkoetsk-Amsterdam gekocht? Dat was de meest brandende vraag op het proces tegen de overgebleven leden van de familie Ovetsjkin. Igor antwoordde: “Oleg zei dat wij, omdat wij geen familie in het buitenland hebben, geen uitreisvisum krijgen. En daarom hebben we deze mogelijkheid nooit overwogen.” Maar in 1988 bestond er überhaupt geen wet die het uitreizen uit de Sovjet-Unie reguleerde. Het was destijds, aan de vooravond van de val van het ijzeren gordijn, eenvoudig onmogelijk om op normale wijze uit het land te ontsnappen. Alleen vertrouwend op hun eigen kracht besloten de broers een vliegtuig te kapen. Maar de autoriteiten zetten het vliegtuig aan de grond op een militaire luchthaven en gaven opdracht het te bestormen. Het resultaat: negen onherkenbaar verbrande lijken, zesendertig gewonden en een verbrand vliegtuig.

Geen enkele getuige beweerde dat de broers op passagiers hebben geschoten, zo bleek uit een reconstructie van de tragische gebeurtenis. Ze hebben gedreigd, ze probeerden met een ladder de gepantserde deur van de bemanningsruimte te rammen, ze schoten in de lucht, in de deur van de cockpit, maar niet op passagiers. Tijdens de zitting vertelde de 13-jarige Misja Ovetsjkin: “Toen de schoten uit de cockpit verstomden, zei Sasja, die de bom bij zich hield: 'We gaan onszelf opblazen!' Iedereen ging bij hem staan om zichzelf op te blazen, inclusief ikzelf, maar Igor liep naar de andere kant van het vliegtuig en verborg zich op het toilet naast de cockpit. Hoe vaak hebben we hem niet geroepen; hij kwam niet. Sasja bracht de bom tot ontploffing; alleen Sasja's broek vatte vlam. Twee stoelen tuimelden om, er ontstond brand. Toen schoten Dimitri, Oleg en Sasja zichzelf dood. Mijn moeder vroeg Vasili op haar te schieten en hij deed dat. In Irkoetsk hadden wij afgesproken dat wanneer wij het Westen niet zouden bereiken, wij ons niet levend zouden overgeven. Vasili wilde mij doodschieten, hij zocht kogels in de kleding van de dode Dimitri, maar vond ze niet. Hij hield één kogel over en zei tegen me: 'Ga maar, je bent te jong, ze zullen je niets doen', en de laatste kogel heeft hij zichzelf toebedeeld...”

Tegen de regels van de Sovjet-rechtspraak in getuigt Olga niet staand, maar zittend; ze bleek acht maanden zwanger te zijn. Precies een week voor de kaping liep Olga weg, naar haar vriend, maar de derde dag keerde ze naar huis terug om het lot met het gezin te delen. Maar tijdens het vonnis moest ze opstaan.

Olga werd “in de naam van de Russische Sovjet Federatieve Socialistische Republiek” veroordeeld tot zes jaar strafkamp met confiscatie van eigendommen; Igor kreeg acht jaar strafkamp, maar in verband met zijn minderjarigheid zonder confiscatie.

Tot zover de tragedie, die zich vandaag precies zes jaar geleden bij de Sovjet-/Finse grens afspeelde. De geschiedenis van De zeven Simeons, muzikanten die 'misdadigers' werden. Zomaar een Russisch gezin met een voor misdadigers ontoepasselijke naam, Ovetsjkin. Ovetsjka, betekent 'schaapje'.