Baldadige ordening van de liefde

Lust & Gratie 10 jaar, 'Encyclopedie'. 157 blz.ƒ17,50, Postbus 18199, 1001 ZB Amsterdam

“Het evangelie volgens Jeanette Winterson, de tuinporno van Vita Sackville-West, de bulderlach van Elly de Waard, de dreadlocks van Audre Lorde, de alinea's van Virginia Woolf, de vapeurs van Belle van Zuylen, het zwijgen van Ingeborg Bachmann en de kindertijd van Ida Gerhardt.” Het literaire kwartaaltijdschrift Lust & Gratie bestaat tien jaar en viert dat met een 'Encyclopedie-nummer' waarin stukjes bijeen zijn gezet van favoriete schrijfsters.

Het begint met zo'n angstaanjagende, ontredderde 'Alinea' uit De golven van Virginia Woolf, die kort toegelicht wordt door Chris Keulemans. In 'Ambivalenties' schrijft Els Launspach over Oriana Fallaci, in 'Beschermengel' Denise da Costa over Anne Frank, in 'Bibliotheek' Lucie Th. Vermij over Jamaica Kincaid, en 'Bulderlach' is een gedicht van Ineke van Mourik op Elly de Waard. Een vrije encyclopedie hebben we hier dus, de redactie heeft zich uitgeleefd in een baldadige ordening die op een nieuwe lezer wel als volstrekt willekeurig moet overkomen.

Toch vallen er voor meer geregelde lezers wel enige stokpaardjes te herkennen. De nonconformistische literaire vrouw, de talentvolle en liefst invloedrijke 'moeders' van de vrouwenliteratuur, die worden in deze 'Encyclopedie' in het zonnetje gezet. Opvallend daarbij is hoeveel aandacht uitgaat naar lesbische auteurs, terwijl Lust & Gratie nu juist dat predikaat heeft laten vallen. Het bloed kruipt kennelijk gewoon waar het niet gaan kan, dus daar zijn ze: Andreas Burnier, Stein en Toklas, Audre Lorde, Winterson, Gerhardt, Vita Sackville-West, en verder een aantal literaire vrouwen over wier seksuele identiteit men het maar niet eens kan worden, zoals Emily Dickinson en Dorothy Sayers.

Kenmerkend is misschien het (ook al tien jaar oude) gedicht van Adrienne Rich op Judith Herzberg - “dat twee vrouwen elkaar kunnen ontmoeten / niet meer als onderdrukten / die samen een bitter geheim delen / maar als twee ogen in hetzelfde voorhoofd / die op hetzelfde moment / op de wereld de regenboog kunnen zien.”