Super 301

DE AMERIKANEN laten er geen gras over groeien. Gebruik makend van de politieke verwarring in Tokio, waar de coalitie van premier Hosokawa in moeilijkheden verkeert, heeft president Clinton een gevreesd artikel uit de Amerikaanse handelswet van stal gehaald. Op grond van 'Super 301' dreigen de VS handelsmaatregelen te treffen als de Japanners geen tastbare stappen nemen om hun markt te openen en het Japanse handelsoverschot met de VS - bijna 60 miljard dollar in 1993 - te verminderen.

Dat is krijgshaftige taal uit Washington nadat vorige maand de bilaterale handelsbesprekingen op niets uitliepen omdat Japan weigerde in te stemmen met de Amerikaanse eis tot grotere markttoegang. Per produktgroep zou de handelsbalans in evenwicht moeten komen. Deze vorm van gestuurde handel ligt politiek goed in de markt, maar houdt geen rekening met een paar economische factoren. Ten eerste is onder Amerikaanse druk de yen sterk in koers gestegen. Omdat er meer en meer dollars in een yen gaan, ziet het Japanse handelsoverschot uitgedrukt in dollars er steeds onheilspellender uit. In de tweede plaats speelt het verschil in economische conjunctuur een rol. Amerika groeit en de importen nemen toe; Japan verkeert in een recessie en de importen stagneren. Dat vertaalt zich in de handelscijfers. In de derde plaats richt de Amerikaanse belangstelling zich uitsluitend op het tekort bij de goederenhandel. Maar in de dienstenbalans hebben de Verenigde Staten een reusachtig overschot. De VS hebben een ijzersterke dienstensector en het is dus niet zo'n ramp dat de goederenbalans een tekort vertoont.

DE JAPANSE MARKT is moeilijk toegankelijk voor buitenlandse produkten. Dat ligt onder meer aan het inefficiënte Japanse distributiesysteem. Japanners betalen nodeloos veel voor consumentenprodukten omdat goedkopere, buitenlandse produkten nooit de schappen bereiken. Met deze kunstmatig hoge prijzen wordt de koopkracht gedrukt en heeft een permanente welvaartsoverdracht plaats naar de Japanse industrie. Wil Japan, zoals premier Hosokawa nastreeft, 'een normaal land' worden, waarin consumenten ten volle profiteren van de nationale welvaart, dan zal de distributiestructuur drastisch moeten worden hervormd. Als de Amerikaanse dreiging met Super 301 daartoe bijdraagt, heeft het zijn betekenis. Maar het is nutteloos als het dreigement van Clinton uitsluitend binnenlands-politiek machismo dient.