Kiezen tussen fritessaus en 'light'

ROTTERDAM, 7 MAART. Een huisman die toevallig staat te luisteren bij een rondleiding in de Rotterdamse Konmar, verwisselt snel zijn bak & braad-boter voor een ander pakje bakboter dat “net zo goed maar minder vet” is. De Rotterdamse diëtiste Joke Stenvert geeft hem een knipoog en de man loopt trots met zijn karretje naar de kassa.

Drie andere dames staan te knijpen in de pakjes boter en margarine om te voelen hoeveel vet erin zit. “Je staat soms versteld van de verschillen tussen het ene pakje boter en het andere”, vertelt Joke Stenvert die de rondleidingen in de supermarkt coördineert, “wat je kunt onthouden is dat zachte boter minder vet is dan keiharde boter.” Een mevrouw uit de groep vindt die zachte halvarine maar “van haar mes” vallen en dat komt “netjes eten” volgens haar niet ten goede.

Vandaag is de landelijke campagne 'Let op Vet' begonnen. Als nieuw onderdeel van de campagne worden door diëtisten tot eind maart in meer dan 580 supermarkten zo'n 1.200 rondleidingen georganiseerd. De stuurgroep Goede Voeding in Den Haag, waarin ook de Hartstichting, de Consumentenbond en het voorlichtingsbureau voor de Voeding zijn vertegenwoordigd, hoopt op die manier mensen bewuster inkopen te laten doen, waardoor minder vet gegeten gaat worden.

Acht van de tien Nederlanders zeggen niet te vet te eten. Maar volgens voedingsspecialisten eten acht van de tien Nederlanders te vet. Mannen eten gemiddeld 115 gram vet per dag en vrouwen 85 gram, terwijl een man maar 90 gram vet per dag nodig heeft. Een vrouw niet meer dan 70 gram. Ook wie keurig “op gewicht” is - en dus denkt onbekommerd te kunnen eten - moet letten op vet. Slanke mensen hebben evenveel kans om hart- en vaatziekten te krijgen. Je wordt er misschien niet dikker van, maar je vaten kunnen toch dichtslibben.

Een vrouw eet 15 gram (bijvoorbeeld een reep chocolade) en een man 25 gram (bijvoorbeeld een rookworst) vet te veel op een dag. Als je per dag één boterham met kaas zou verruilen voor een boterham met jam, een glas volle melk voor een glas karnemelk en 's avonds geen mayonaise gebruikt maar fritessaus, dan heb je al bijna 20 gram vet gewonnen, legt Stenvert uit.

Hoe kun je nu weten waar je die grammen vet kunt besparen? Heel eenvoudig, zegt de diëtiste: “het staat op de verpakking van elk product en in een supermarkt staan alle zoutjes, koekjes of zuivelproducten naast elkaar, waardoor een vergelijkend warenonderzoek snel is gedaan.”

Vervolgens moet het gezelschap de uitgestalde zoutjes en sauzen keuren op onverzadigde vetten. Verzadigd vet - melk, vlees, kaas, roomboter, snacks - geeft het meeste risico op hart- en vaatziekten. Onverzadigd vet - olie, vis, dieetmargarine en noten - vermindert die kans juist. De onverzadigde vetten “schuren” de vaten als het ware open waardoor ze beter doorgankelijk blijven. Japanse mix blijkt geen gram vet te bevatten, kruidige smeerkaas is enorm vet, maar kost slecht ƒ 0,98. Één van de dames zegt de smeerkaas gewoon te kopen en het op niet-vette crackertjes te smeren.

De diëtiste heeft daartegen geen bezwaar: “Dat is een heel goed uitgangspunt: je hoeft niet minder lekker te gaan eten, je hoeft ook niet minder te gaan eten. Er bestaat geen bezwaar tegen veel brood, veel aardappelen of veel pasta. Maar je kunt het aantal vette gerechten terugbrengen. Eén vet gerecht per maaltijd.”

Voor het sauzenrek slaat het ongeloof toe. Alle rode sauzen blijken geen grammetje vet te bevatten. Die zijn gebaseerd op tomaten, terwijl alle andere sauzen mayonaise als basis hebben. Om nog een misverstand uit de weg te helpen, laat de diëtiste zien dat niet alle light-producten minder vet zijn dan een 'gewoon' alternatief. Een pot mayonaise bevat meer dan 70 gram vet, een halfvette mayonaise is echter even rijk aan onverzadigde vetten als een pot fritessaus - namelijk beide ongeveer 25 gram.''

Aan het einde van de rondleiding worden de gewone boodschappenlijstjes nog even afgewerkt. Niet iedereen is gelukkig met de nieuwe kennis over “het lezen van het aantal grammen vet” want, zoals een mevrouw zichtbaar klaagt, “zonder bril kun je niet meer naar de supermarkt.”