'Ik klaag niet, ik klaag aan'; Anja Meulenbelt over 'tweede golf'

Jonge feministes benijdt ze niet. “Het is nu allemaal zo veel ingewikkelder dan twintig jaar geleden. Toen was het duidelijk waar je je boos om moest maken.” Anja Meulenbelt (49) is één van de 'voorvrouwen' van de tweede feministische golf. Ze is auteur van onder meer De schaamte voorbij (1976), waarin ze op voor die tijd onthullende manier schrijft over haar huwelijk, relaties met andere vrouwen en ervaringen in de vrouwenbeweging.

Hoogtepunt van de tweede feministische golf vindt Meulenbelt de bezetting van de Bloemenhovekliniek in 1976. “Net een cowboy-verhaal. Met zijn honderden die abortuskliniek bezetten en via de politiezender horen dat we omsingeld waren.” Feminisme was toen nog simpel. “Je stelde een eis, en daarvoor ging je de straat op.” Al gauw werd het ingewikkelder. “We dachten dat alle vrouwen zich achter onze eisen zouden scharen, maar snel bleek dat verschillende vrouwen verschillende behoeften hebben. Voor vrouwen uit de arbeidersklasse, bijvoorbeeld, was het een stap voorwaarts om niet te werken en bij de kinderen te blijven. Voor vrouwen uit de middenklasse juist niet.”

Ondanks 25 jaar vrouwenstrijd is de emancipatie volgens Meulenbelt nog lang niet af: “Vrouwen hebben meer keuzevrijheid, maar hoe ziet die keuze er uit? Je kunt kiezen voor je gezin en je werk opgeven. Maar dan heb je grote kans op eenzaamheid en depressiviteit. Je kunt ook werk maken van je carrière, zestig uur per week werken en rond je veertigste instorten. Of je kunt kiezen voor kinderen, een leuke relatie èn werken, maar dan word je gewoon overspannen. Kortom, je mag tegenwoordig zelf kiezen welk probleem je wilt hebben.”

Fel ontkent Meulenbelt dat dit betekent dat de feministes hebben gefaald. “Het is de schuld van de mannen. Die doen gewoon niet de helft van de huishoudelijke taken.”

Ze verwerpt de kritiek dat feministes de afgelopen twintig jaar te veel hebben gestreden voor meer vrouwen op de arbeidsmarkt en te weinig voor de herverdeling van de taken thuis. “Ik roep het al twintig jaar, maar het wil maar niet doordringen.”

Wat heeft de tweede feministische golf dan wel opgeleverd? Meulenbelt: “In het leven van vrouwen is ongelooflijk veel veranderd. De weg naar de abortuskliniek was 25 jaar geleden niet te vinden. Als je zwanger was, zoals ik op mijn zestiende, moest je trouwen. En als je getrouwd was, kwam je niet meer van je man af tenzij hij je sloeg of langdurig overspel speelde. Bijstand bestond niet. Dat is nu allemaal anders.”

Dat jonge vrouwen zich tegenwoordig niet meer zo druk lijken te maken over vrouwenzaken, deert haar niet echt. “Ze hoeven mijn strijd niet over te nemen. Ik vind het wel jammer dat ik het solidariteitsgevoel onder jonge feministes niet meer zie.”

Van verschillende kanten wordt Meulenbelt de laatste tijd verweten een 'slachtoffer-feminisme' aan te hangen. Ze zou alleen maar klagen dat het zo slecht gaat met vrouwen. Meulenbelt: “Ik klaag niet, ik klaag aan. De seksuele mishandeling, bijvoorbeeld, is nog steeds niet verminderd. Trouwens, je zou mij juist kunnen zien als exponent van het succes-feminisme. Ik heb een succesvolle carrière en ben economisch onafhankelijk, zodat ik me kan permitteren om een minnaar die niet meer voldoet bij het vuilnis te zetten.”

    • Birgit Donker
    • Yaël Vinckx