'We hebben niet het recht om terreur in Israel te importeren'; Schaamte en angst onder joden VS

WASHINGTON, 5 MAART. Leiders van liberaal joodse gemeenschappen in New York zijn de afgelopen twee weken heen en weer geslingerd tussen gevoelens van schaamte en angst. Hoewel ze de ultrarechtse elementen van het zionisme altijd hebben veroordeeld, schaamden ze zich over de slachting onder Palestijnen in Hebron door de uit New York afkomstige ultrarechtse kolonist Baruch Goldstein.

Het neerschieten deze week van vier orthodoxe joodse tieners bracht een algemeen gevoel van kwetsbaarheid. De jongens werden immers wegens hun joodse identiteit neergeschoten. Afgelopen donderdag kwamen orthodoxe en liberale rabbi's bijeen om met burgemeester Giuliani over hun veiligheidssituatie te praten. “Dit schietincident heeft ons verenigd”, zei een leider van een joodse organisatie tegen de New York Times. “Een hele geloofsgemeenschap wordt soms instinctief geraakt en ik denk dat dat op dit moment is gebeurd.” Zo heeft een Palestijnse vuurwapengek onwaarschijnlijke partijen bij elkaar gebracht.

De onderlinge solidariteit was groter dan in 1991 in Brooklyn Heights, toen tijdens zwarte rellen een Lubavitcher jood werd doodgestoken. De rellen waren ontstaan, nadat een zwarte jongeman werd overreden door een auto met Lubavitcher joden. Het was een ontlading van opgekropte spanningen tussen orthodoxe joden met sterk saamhorigheidsgevoel en arme zwarten, die nergens een voet aan de grond krijgen. Liberale joden hadden weinig sympathie voor de Lubavitcher joden. Toch heeft de toenmalige zwarte burgemeester, David Dinkins, zijn herverkiezing verloren door zijn lauwe houding tegenover de steekpartij.

Aan de conflicten tussen zwarten en joden in verpauperende wijken hebben Amerikaanse extreem-rechtse joodse organisaties met racistische ideeën hun steun te danken. In wijken met hoge criminaliteit waar veel joden wonen, werven joodse vigilantenorganisaties, zoals de Jewish Defense Organization en Kahane Chai, met folders en pamfletten. In Brighton Beach wonen veel Russische joden, die zijn gedesoriënteerd door het harde criminele klimaat in een dergelijke wijk.

Toen afgelopen maand een Chassidische vrouw in Crown Heights werd neergestoken marcheerde een groep mannen van Kahane Chai in camouflagepak, zwarte baretten en zwarte t-shirts door de wijk. De groep houdt ook schiettrainingen in de bergen van Pennsylvania en bereidt zich naar haar zeggen voor op een veldslag met Arabieren in Israel. Deze organisaties hebben bij elkaar slechts enkele duizenden leden met een vaste kern van 100 maar ze genieten steun in ultra-orthodoxe kringen. Een leider van Kahane Chai, Mike Guzofsky, ziet de schietpartij op de Brooklyn Bridge als bewijs te meer voor de noodzaak van bescherming. Zegslieden van Kahane Chai hadden de massamoord op de Westelijke Jordaanoever “het heiligen van de naam van God in Hebron” genoemd.

Kahane Chai is Hebreeuws voor 'Kahane leeft'. Dat slaat op de charismatische rabbi Meir Kahane, die in 1990 na een spreekbeurt in een New Yorks hotel werd doodgeschoten door een Islamitische fundamentalist. Kahane was in Brooklyn geboren en werd lid van het israelische Knesset tot zijn Kachpartij wegens racistische ideeën werd verboden. Baruch Goldstein was een fanatiek aanhanger van Kahane en mensen als hij gaven aanleiding tot de aanbeveling van de Israelische minister van Godsdienst, M. Tsaban, om Amerikaanse extremisten uit Israel te weren. “We hebben niet het recht om terreur in Israel te importeren”, zei hij. Een andere extreem-rechtse Amerikaan is rabbi Moshe Levinger, die in Israel een half jaar in de gevangenis heeft gezeten voor het doodschieten van een Palestijnse schoenverkoper en die uitdagend midden in het Palestijnse Hebron een joodse kolonie heeft opgericht.

Volgens de journalist van de Village Voice Robert Friedman, schrijver van het boek 'Zealots for Zion' is 15 procent van de joodse kolonisten op de Westelijke oever van de Jordaan Amerikaans. Onder hen is er een harde kern die voortkomt uit rechts-extremistische bewegingen. Zij krijgen geldelijke steun uit Amerika. De Amerikaanse contribuanten zijn vergelijkbaar met Ierse Amerikanen die de terroristengroep IRA steunen uit overcompensatie voor historisch onrecht of uit schuldgevoel over het feit dat zij het in Amerika beter hebben.

De wortels van een deel van de Amerikaanse joodse extreem-rechtse beweging liggen in de jaren zestig toen zwarten zich vestigden in New Yorkse arbeiderswijken, waar joden en Italianen in onderling goede verstandhouding woonden. De criminaliteit nam toe en er klonken protesten van joodse en Italiaanse huiseigenaren over de dalende waarde van de huizen. Bovendien werden joodse leraren en schoolbestuurders door het gemeentebestuur overgeplaatst uit scholen met groeiende aantallen zwarte leerlingen. Er moest ruimte worden gemaakt voor zwarte leraren. Tijdens de spanningen, die volgden, hanteerde de zwarte organisatie 'Black Panthers' antisemitische slogans. In dat tumultueuze klimaat richtte de oproerkraaier en voormalige FBI-informant Meir Kahane de Jewish Defense League op, een joodse knokploeg onder de slogan 'Never Again' en 'Every Jew a .22'.

Het was Kahane vooral om de publiciteit te doen. Hij was een meester in het creëren van incidenten en zijn knokploegen bewaakten joodse feesten en evenementen. De toenmalige FBI-directeur Edgar Hoover probeerde de Jewish Defense League te helpen in de strijd tegen de Black Panthers. Volgens Friedmans boek 'The False Prophet. Rabbi Meir Kahane' kwam er ook steun van het toenmalige Knessetlid Geula Cohen en de latere premier Yitzhak Shamir. Zij hielpen de Jewish Defense League bij de terreur tegen de Sovjet-Unie, die de emigratie van joden tegenhield.

De Jewish Defense League terroriseerde Sovjet-diplomaten en voerde bomaanslagen uit op Sovjetvestigingen in New York. Zo kreeg Kahane internationale prominentie. President Nixon werd bang dat Kahane door de terreuraanvallen de detente en het wapenbeheersingsverdrag Salt I in gevaar zou brengen. Maar het was juist de bedoeling om de Sovjet-Unie zo te dwingen om grote aantallen joden vrij te laten en naar Israel te laten emigreren. Velen waren hem dankbaar dat hij de kwestie van de joodse emigratie op de politieke agenda zette.

Toen Kahane werd achtervolgd door de Amerikaanse Justitie en zijn voormalige werkgever de FBI, was zijn rol in Amerika uitgespeeld en verhuisde hij naar Israel. Daar introduceerde hij als lid van de Kachpartij voor het eerst het idee om Palestijnen van de Westoever van de Jordaan te verdrijven. Als goede prater wist hij veel geld in te zamelen in Amerika.

De kolonist Baruch Goldstein, die de slachting aanrichtte, had Kahane vroeger op zijn reizen vergezeld. Hij groeide op in Brooklyn. Hij hielp Kahane ook bij diens campagnes in Israel. Hij was een kalm persoon en stond bekend als een introspectief, verstandelijk type. In 1981 schreef hij in een brief aan de New York Times dat Israel het probleem van Noord-Ierland moest vermijden door “krachtdadig de Arabische minderheid buiten haar grenzen te zetten”.

Als dokter moest Goldstein vaak slachtoffers van Palestijns terrorisme behandelen. Hij weigerde vaak behandeling aan Palestijnse gewonden. Hij ging tot geweld over, nadat twee slachtoffers van Palestijns geweld in zijn armen waren gestorven.

Intussen hebben vrienden en buren van de 28-jarige Palestijnse student, Rashid Baz, zich verbaasd over de mogelijkheid dat hij degene is die de vier orthodox joodse tieners afgelopen dinsdag neerschoot. Baz is als hoofdverdachte aangehouden.

Niet bekend

In het huis van zijn oom, waar hij vaak verbleef, verzamelde hij pistolen, geweren en mitraillettes en las hij blaadjes over wapens. De politie ziet hem als een man, die verborgen wrok koestert en in grote woede kan uitbarsten. Na wat cursussen aan een school in New York nam hij verscheidene baantjes. Uiteindelijk werd hij chauffeur bij een goedkope taxidienst. Tegen de politie zei Baz dat hij was gaan schieten omdat hij boos werd over het verkeer maar aan die verklaring wordt weinig geloof gehecht.

    • Maarten Huygen