Verloren paradijs

Een Verloren Paradijs. Helma Pantus, Jan Dietvorst, Marcel van Eeden en Eric Beets. T/m 19 maart. Metis, Keizersgracht 688, Amsterdam. Wo t/m za 13-18u, zo 5 maart 14-17u. Prijzen ƒ 650,- (tekening Van Eeden) tot ƒ 4000,- (bronzen torso met verrot fruit van Jan Dietvorst). Tekeningen van Marcel van Eeden zijn ook t/m 20 maart te zien bij Galerie Maurits van Laar. Westeinde 203, Den Haag. Do t/m zo 12-18u.

“Ik wil echt de gevaarlijke kant van de ontroering opgaan, anders weet ik niet waarom ik het doe,” zei Helma Pantus (1957) in 1988 op een overzichtstentoonstelling met werk van winnaars van de Koninklijke Subsidie. Pantus won de prijs in 1983 en raakte vervolgens het schilderkunstige spoor bijster. Ze krabbelde overeind en begon opnieuw, stapje voor stapje, met loslating van alles wat niet mag in de schilderkunst. Romantiek, gevoel, en sentimentaliteit bijvoorbeeld. De figuratieve zoetgekleurde schilderijen die zij maakt schurken tegen kitsch aan, maar zijn het niet.

Pantus is met vier olieverfschilderijen aanwezig op de tentoonstelling 'Een verloren Paradijs' in galerie Metis. Ze schildert pastorale idylles met niet-pastorale elementen. Het schilderij 'De Wandelaar' toont een dromerig landschap, alleen nu bij nacht. Donkerblauw lichten de bomen op. Je verwacht niet met een gewelddaad te worden geconfronteerd. Rechts wordt iemand overvallen in het woud, links zie je nog net een wandelaar het beeld uitwandelen, onverschillig voor het drama dat zich achter zijn rug afspeelt. Door de handelingen zo nonchalant ver uit elkaar te plaatsen en het midden van het doek te reserveren voor de uitbeelding van het lieflijke parkachtige landschap, stelt Pantus subtiel het probleem engagement aan de orde.

De andere drie exposanten zijn Jan Dietvorst (1953), autodidact en laatbloeier Eric Beets (1951) en de jongste, Marcel van Eeden (1965). Van Eeden, begin dit jaar nog een van de grootste verrassingen op Peiling '93 in het Centraal Museum in Utrecht, kijkt voor het verloren Paradijs naar zijn eigen jeugd in Den Haag. Als een encyclopedist legt hij herinneringen vast met potlood: Märklintreinen, een straatbeeld met een flat, een kamerlinde, een Fokker-vliegtuigje. Oersaai narcisme zou het zijn, als Van Eeden niet met zijn krullerige potloodlijnen de realistische beelden iets onwezenlijks had weten te geven. Van Eeden droomt van een glimpje paradijs. Terugwinnen lukt nooit.