Russen draaien gaskraan dicht: Kiev ongerust

MOSKOU, 4 MAART. Een Oekraïense woordvoerder heeft het Russische besluit om de gastoevoer naar de Oekraïne en Wit-Rusland af te sluiten omdat beide landen hun rekening niet betalen bestempeld als “een bom die op de Oekraïne ontploft”.

Het Russische staatsbedrijf Gazprom meldde gisteren dat de leveranties geleidelijk zullen worden verminderd en morgen geheel worden gestopt. De leveringen aan de Baltische landen, die eveneens betalingsachterstand hebben opgelopen, gaan wel gewoon door. De toevoer naar Wit-Rusland en de Oekraïne werd gisteren al met 50 miljoen kubieke meter verminderd en zou vandaag met nog eens 20 miljoen kubieke meter zakken. De leveranties worden hervat zodra er overeenstemming is bereikt over het betalen van de rekening.

Volgens het Wit-Russische gasbedrijf Beltrangaz heeft de regering in Minsk inmiddels een deel van de openstaande rekeningen betaald en heeft Gazprom beloofd de toevoer te herstellen. Hiervan was vanmorgen in Moskou nog geen bevestiging te krijgen.

De omvang van de schuld van de Oekraïne aan Rusland is niet geheel duidelijk. Een woordvoerder van Gazprom sprak gisteren van omgerekend 590 miljoen dollar. Maar de Oekraïense handelsattaché in Moskou, Volodimir Fjodorov, zei dat het om een veel kleiner bedrag gaat. Volgens hem is er een ruzie over de betalingen uitgebroken nadat een poging van de Oekraïne mislukte om de schuld te voldoen in de vorm van veertien vissersboten.

De relatie tussen de twee buurlanden staat al enige tijd onder druk. Slepend is het conflict over de kernwapens van de voormalige Sovjet-Unie die zich nog in de Oekraïne bevinden. In januari trad ook het probleem van de Russische minderheden op de voorgrond, toen de Russische nationalist Joeri Mezjkov de presidentsverkiezingen op het Oekraïense schiereiland de Krim won. Mezjkov heeft voor later deze maand een referendum aangekondigd over afscheiding van de Oekraïne. Hij heeft ook gezegd dat de Oekraïense troepen het schiereiland moeten verlaten. Russisch-talige mijnwerkers in het oosten van de Oekraïne hebben inmiddels een soortgelijk referendum aangekondigd.

Rusland pompt per dag 500 miljoen kubieke meter gas in een pijpleiding naar de Oekraïne, waarvan ongeveer de helft bestemd is voor export naar Duitsland en andere Europese landen. Volgens Vladimir Podmarkov, hoofdingenieur bij Gazprom, steelt de Oekraïne 20 procent van het gas dat is bestemd voor de doorvoer. Dit zou gebeuren sinds de andere leverancier van de Oekraïne, Toerkmenistan, vorige maand zijn leveranties staakte, eveneens wegens wanbetaling. Kiev sprak dit tegen, maar erkende dat mogelijk individuele bedrijven illegaal gas uit de leiding aftappen als zij in nood komen.

    • Hans Nijenhuis