Optimisme over 1994 fleurt sombere cijfers van DSM op

HEERLEN, 4 MAART. Verlies of winst, DSM heeft door zijn sterke vermogenspositie kennelijk een dijk van een naam bij de belegger. Het minimale dividend over 1993 van 1,50 gulden per aandeel dat het chemieconcern uit zijn reserves wil uitkeren na een verlies van 118 miljoen gulden in 1993, was gisterochtend al genoeg om de koers in Amsterdam met vijf gulden te doen stijgen. Toen het Damrak zijn deuren gistermiddag sloot was de euforie wat geluwd, maar DSM stond nog steeds op 4,10 gulden winst.

Ook het voorzichtige optimisme over het eerste kwartaal van dit jaar, waarmee topman ir. Simon de Bree van DSM gisteren de sombere jaarcijfers wat wist op te fleuren, zal niet vreemd zijn aan de koersstijging. Zowel het bedrijfsresultaat als het netto resultaat zal over de eerste drie maanden weer positief zijn, verwacht de directie. “Het dieptepunt lijkt gepasseerd”, zei De Bree, al durfde hij nog geen verwachting voor de resultaten van 1994 te geven, want de chemie moet het hebben van een echte economische opleving en een verbetering van de internationale vraag die daaruit voortvloeit.

Wat dit betreft gloort in de Verenigde Staten licht voor DSM en andere internationaal opererende chemieconcerns, maar in Europa zal het herstel langer op zich laten wachten. De auto-industrie, die veel plastics afneemt, doet het niet goed. Vorig jaar is 15 procent minder auto's afgeleverd in Europa, en de produktie van consumentengoederen daalde met 1 procent. In Duitsland, dat een groot deel van de DSM-produkten afneemt, slaat de recessie hard toe en de vooruitzichten voor 1994 in het buurland stemmen de directie niet optimistisch. Verder wordt de hele chemische bedrijfstak nog steeds geplaagd door overcapaciteit in de produktie van grondstoffen voor plastics en staan de prijzen van belangrijke produkten onder druk van de concurrentie uit Oost-Europa en een verminderde vraag. Voor enkele produkten, zoals caprolactam, een grondstof voor nylon, en voor melamine, een industriële chemische grondstof, zijn de vooruitzichten iets rooskleuriger. De winstmarges bij DSM daalden vorig jaar met in totaal 430 miljoen gulden, door prijsdalingen die weer met ongeveer een kwart werden gecompenseerd door lagere grondstofprijzen. Daaraan is de lage olieprijs voor een belangrijk deel debet.

Voor 1993 resteerde een “ronduit slecht resultaat”, zei De Bree, met een negatief rendement op geïnvesteerd vermogen. Als antwoord op die situatie zet DSM de tering naar de nering, voortbordurend op het reorganisatieplan Concern 2000 dat voor een belangrijk deel is uitgevoerd. Het verlies van 118 miljoen gulden en het bescheiden dividend kon met gemak uit de reserves worden betaald en de netto schulden zijn met 200 miljoen verlaagd. De investeringen worden dit jaar, vergeleken met 1992, gehalveerd tot 500 miljoen gulden, een minimaal niveau waarmee het concern kan blijven opereren. Omdat DSM de laatste zes jaar zo'n 8 miljard gulden heeft geïnvesteerd in grote projecten en zijn fabrieken heeft gemoderniseerd, wordt dit verantwoord geacht. Plannen voor flinke acquisities, die de speerpunten van het bedrijf - plastics en fijnchemie - kunnen versterken, zijn er momenteel niet.

Onverminderd gaat DSM door met reorganisaties om zijn produktiekosten omlaag te brengen. Niet alleen de belegger levert in, met een laag rendement op zijn aandeel DSM, maar ook het personeel. Vorig jaar wist het bedrijf 200 miljoen gulden op vaste kosten te besparen, vooral door vermindering van loonkosten. Tussen 1989 en eind 1993 is de personeelsbezetting verminderd van 29.093 tot 20.592. Limburg leverde daaraan een grote bijdrage: eind 1991 werkten er nog 11.185 mensen bij DSM in die provincie, nu zijn dat er nog 8.730.

De vakbonden zullen in de CAO-onderhandelingen aan de DSM-directie nog een taaie tegenstander krijgen. Niet zonder reden werd gisteren onderstreept dat de totale besparing op loonkosten in '92 en '93 van 260 miljoen gulden voor een groot deel teniet werd gedaan door een stijging van de lonen in 1992. Slechts 140 miljoen van dat bedrag is uiteindelijk in het totaal aan kostenbesparingen van vorig jaar 'meegenomen'.

DSM heeft alle aanleiding om harder te bezuinigen, want zonder de maatregelen van de afgelopen twee jaar zou volgens topman De Bree het verlies 300 miljoen gulden hoger zijn geweest. Bovendien had het bedrijf vorig jaar twee 'meevallers' die het resultaat positief beïnvloedden: de jaarlijks terugkerende inkomsten uit de Nederlandse aardgaswinsten, 130 miljoen gulden, en een belastingbate van 126 miljoen die het gevolg is van de fiscale verliescompensatie bij Nederlandse bedrijfsonderdelen. Dat laatste bedrag zal dit jaar in elk geval lager zijn. Want volgens financieel directeur mr. A.P. Timmermans zullen de mogelijkheden voor compensatie, als in 1994 weer een fiscaal verlies optreedt, “aanzienlijk beperkter” zijn.

    • Theo Westerwoudt