Winst uit de grote aversie

ROTTERDAM, 3 MAART. Nog nooit hebben lokale partijen bij gemeenteraadsverkiezing zo veel winst geboekt. Bestaande gemeentelijke partijtjes wisten veelal hun zetelaantallen te vergroten, een schare aan Gemeentebelangen, Lokale Belangen, Leefbaar-partijen, Burgerbelangen en andere partijen met soms nauwelijks traceerbare afkortingen, wist gisteren voor het eerst de gemeenteraden te bereiken. In Eindhoven bijvoorbeeld, kwam de AOV met vier zetels in de raad, in Houten werd de 'belangen'-partij in één klap de grootste met zes zetels. Duurzaam Schagen kreeg drie zetels, Verenigd Noordwijk vier zetels, Landgraaf 2000 één zetel, Leefbaar Heerenveen twee zetels. Gemeentebelangen in Menaldumadeel veegde de PvdA weg en werd de grootste partij. In Oegstgeest (Zuid-Holland) behaalde de groepering Leefbaar Oegstgeest ruim 40 procent van de stemmen en werd daarmee tegelijk de grootste partij (7 zetels). In tientallen andere gemeenten deden zich door het optreden van lokale partijen 'aardverschuivingen' voor.

“Veel inwoners van Bodegraven”, zegt lijsttrekker M. Kromwijk van Beter Bodegraven, die met vijf zetels in de raad kwam en samen met het CDA de grootste partij werd, “hebben gekozen voor eigen bestuur, niet voor politiek. Bodegraven is te klein voor politieke machtspelletjes, zo vinden wij, en veel kiezers denken er net zo over. Verder willen wij afzien van grote investeringen in infrastructuur die voorzien zijn. Wij vinden dat het geld naar andere, algemene voorzieningen moet.” Zijn partij wil deel uitmaken van het college en hij nodigt alle andere partijen uit constructief mee te werken aan nieuw beleid, vanuit een “open houding”.

Zonder meer in het college komt Leefbaar Hilversum, dat met acht zetels de grootste werd. Dat ging vooral ten koste van de lijst Hilversum 2000 die vier jaar geleden opeens opkwam en nu is teruggevallen van zeven naar één zetel. De nieuwe lijst wordt aangevoerd door belastingconsulent A. Roeten en Vara-medewerker J. Nagel onder het motto 'Het moet anders'. Een belangrijk punt van onvrede is het onvermogen van het Hilversumse gemeentebestuur om de financiën op orde te houden, zodat onlangs de artikel 12-status moest worden aangevraagd. Voorts keert de lijst zich tegen een verkeersplan dat het autoverkeer in een ringweg om de stad leidt, waardoor het centrum moeilijk bereikbaar is.

In een enquête die NRC Handelsblad vorig jaar hield onder burgemeesters, toonden deze zich minder gelukkig over de kwaliteit van de raadsleden van lokale partijen. Ruim 45 procent noemde hun functioneren zwak en te veel opgehangen aan slechts één belang.

In Breda won de De Parel van het Zuiden vier van de 39 zetels. Deze partij zegt “de politieke arm” te willen zijn van elke Bredanaar. Ze is opgericht door vrijwilligers uit buurtorganisaties en vertegenwoordigt verschillende politieke stromingen. De partij wil dat de hele gemeentelijke gang van zaken openbaar is, dat niet in vergaderingen vooraf maar in de raad de beslissingen worden genomen.

In de Zuidhollandse gemeente Spijkennisse werd drie maanden geleden de nieuwe partij Onafhankelijk Nieuw Spijkenisse (ONS), opgericht door een aantal ontevreden jongeren. De partij won vijf van de 35 zetels. De 26-jarige lijsttrekker Richard Sitton, econoom en werkzaam op een accountantskantoor, verklaart de winst uit “de grote aversie” van de bevolking tegen de lokale politiek. “De mensen zijn het politieke gekissebis zat. Ze hebben er genoeg van dat politici meer elkaar dwars zitten en rekeningen vereffenen dan dat ze samen om de tafel gaan zitten en de problemen ter hand nemen.”

Onder de lokale winnaars zijn ook enkele outsiders. In Assen bijvoorbeeld werd oud-wereldkampioen hardrijden op de schaats Hilbert van der Duim met voorkeurstemmen gekozen in de gemeenteraad van Assen. Van der Duim stond als lijstduwer op de 30ste plaats van de kandidatenlijst voor de plaatselijke partij PLOP, de Politiek Logisch Oprechte Partij. De belangrijkste politieke idealen van de PLOP zijn het bevorderen van activiteiten in het centrum van Assen, het uitbreiden van de openingstijden voor de horeca en een verlaging van de parkeergelden. In Lelystad kreeg de Natuurwet Partij van de beweging van Maharishi Mahesh Yogi een zetel. De Maharishi meent dat alle problemen verdwijnen als iedereen leeft volgens de natuurwetten die worden bestudeerd op zijn universiteiten. “Na twee maanden in de politiek heb ik overal een antwoord op”, zei hij eerder tegen NRC Handelsblad. “Wat speelt er in Nederland? Discussie over de basisvorming? Eén vak is genoeg: laat alle kinderen Sanskriet leren.”