VVD tot eigen verrassing de grote winnaar

Voor lijsttrekker L. Engering was het even zoeken naar redenen waarom haar partij plotseling de grootste was in de Haagse gemeenteraad. “De kiezer voelt zich weer thuis bij de VVD. De VVD heeft de financiën van de gemeente op orde gebracht. De kiezers hebben dat goed gezien.”

De VVD maakte de afgelopen vier jaar deel uit van een coalitie met CDA, PvdA en D66, die samen steunden op 38 zetels. De oppositie, GroenLinks, CD en CP'86, had zeven zetels. Welke deel van de coalitie nu precies was gestraft en waarvoor, niemand kon het eigenlijk zeggen. Het landelijke beeld, verlies voor de regeringspartijen PvdA en CDA, winst voor VVD en D66, werd in de regeringsstad redelijk gevolgd. “Lokale items hebben nauwelijks een rol gespeeld bij deze verkiezingen”, zei CDA-lijsttrekker M. Santbergen. Dat was ook de mening van fractievoorzitter Engering van de VVD, de huidige wethouder van financiën. Gisteravond in de raadszaal aan de Dagelijkse Groenmarkt werd haar partij door alle partijen unaniem tot winnaar uitgeroepen, en Engering mag vandaag de eerste zet doen bij de vorming van een nieuw college. De liberalen wonnen twee zetels en bezetten straks 11 van de 45 zetels in de Haagse raad. De PvdA, jarenlang de grootste partij in Den Haag, verloor drie zetels en komt uit op negen. Ook het CDA liep forse klappen op. Door een verlies van drie zetels hebben de christen-democraten nu nog zeven leden in de fractie. Daarmee is het CDA samen met D66, dat won noch verloor, de derde partij geworden.

Den Haag krabbelt langzaam uit de financiële put waarin de stad de afgelopen jaren heeft gezeten. Enkele jaren geleden overschreed de gemeente het budget met 260 miljoen gulden; de woonlasten in de stad behoren tot de hoogste van Nederland.

De fracties hadden moeite het gedrag van de Haagse kiezers te begrijpen. Want had de PvdA niet te elfder ure nog een poging gedaan de verhoging van de afvalstoffenheffing terug te draaien? Had het CDA zich niet tegen een lastenverzwaring voor de burgers uitgesproken? Toch verloren beide partijen drie zetels.

De VVD moest de afgelopen vier jaar twee keer op zoek naar een wethouder van financiën, maar liep ondanks een te krappe gemeentekas geen electorale schade op. Wethouder A. van den Berg trad vorig jaar af, nadat bekend werd dat het Haags Gemeentemuseum miljoenen te veel had uitgegeven. “De kiezer heeft die daad gerespecteerd”, aldus haar opvolgster Engering. “Iedereen wist dat de schuld lag bij museumdirecteur Fuchs en niet bij haar.” Onder Engerings wethouderschap werd eind vorig jaar voor het eerst in jaren weer een sluitende begroting aangekondigd.

Oppositiepartij GroenLinks, dat haar aantal raadszetels verdubbelde tot vier, vindt dat de verliezende partijen consequenties moeten trekken uit de verkiezingsuitslag in Den Haag. Voormalig fractievoorzitter J. Molier, die een nieuwe raadsperiode ondanks een groot aantal voorkeurstemmen aan zich voorbij laat gaan, vond dat de “grijsheid” van het Haagse vier-partijen-college gisteren is afgestraft. “Het maakt de burger eigenlijk niet uit wie er zit. Er is nauwelijks onderscheid tussen de partijen.” Mede daarom is volgens haar de landelijke trend gevolgd.

PvdA-lijsttrekker P. Heijnen wilde niet te lang stilstaan bij het verlies van zijn partij. Door de opkomst van extreem-rechts sprak hij van een “zwarte dag voor Den Haag”. De Centrumdemocraten, van wie de lijst werd aangevoerd door het Tweede-Kamerlid Janmaat, kregen vier zetels, twee meer dan bij de vorige verkiezingen. CP'86 behield haar ene zetel.