Oude kiezers zorgen voor fikse nederlaag van CDA

Hij voelde zich als oudere in de hoek gezet en besloot eind vorig jaar zijn gevecht met de politieke orde aan te gaan. Trots kon hij gisteravond de balans van dat duel opmaken. Van niets in één klap op vijf zetels. “Met dank aan Brinkman”, grapte lijsttrekker M.C. Batenburg (74) van het Algemeen Ouderen Verbond, een van de drie lokale partijen die in Eindhoven voor het eerst aan de gemeenteraadsverkiezingen meededen. Maar ook met dank aan Frits Philips, die de nieuwe partij financieel een steuntje in de rug had gegeven.

Het activisme van Batenburg heeft er ongetwijfeld mede toe geleid dat het CDA in Eindhoven gisteren een historische nederlaag leed. Het zag zijn vertegenwoordiging bijna gehalveerd: van 15 naar acht zetels. “We moeten hier de rekening voor landelijke ontwikkelingen betalen”, analyseerde lijsttrekker R. Bun die als wethouder verantwoordelijk was voor werkgelegenheid.

De revolte van de ouderen markeerde de politieke aardverschuiving in Eindhoven. Ook de PvdA heeft ernstige schade opgelopen: terug van tien naar zes zetels. De VVD bleef op vijf zetels, Groen Links stabiliseerde zich op drie zetels, D66 won één zetel en kwam op zes raadsleden uit.

Het meest opmerkelijk is de versplintering van het Eindhovense stadsbestuur: de nieuwe raad telt maar liefst tien fracties. Niet alleen het Algemeen Ouderen Verbond is politiek doorgebroken maar ook twee andere lokale partijen: Eindhoven Open Stad, een afscheiding van GroenLinks en 'Eindhoven met Stip' van J.A. Zijlstra die sinds 1986 voor het CDA in gemeenteraad zit. Omdat hij niet herkiesbaar werd gesteld, begon hij voor zichzelf. De uitgetreden jezuiet Zijlstra heeft zich nooit geaccepteerd gevoeld door de lokale CDA, “de oude kliek van de KVP”.

Ook de Centrumdemocraten hebben zich plotseling met twee zetels in de raad genesteld. Lijsttrekker W.W. Schoonbeek kreeg bij binnenkomst in het stadhuis door activisten een taart in het gezicht gedrukt en voelde zich zo bedreigd dat hij voortdurend in de buurt van een politieman verbleef. De Socialistische Partij blijft met één zetel in de raad.

De versnippering van het politieke krachtenveld kan de continu iteit van het bestuur aantasten, zo luidden analyses na afloop van de uitslag. Eindhoven kampt met relatief hoge werkloosheid. Voor de ontsluiting van de binnenstad staat het ambitieuze Sleutelproject Westcorridor op stapel, dat onder andere de aanleg van een hoogwaardig vervoerssysteem omvat. CDA-wethouder Bun: “Met de nieuwe raad wordt de bestuurskracht minder, omdat de politieke ervaring hier en daar ontbreekt”.

Niettemin zag burgemeester Welschen ook een positieve kant aan de aardverschuiving. “Je kunt hier niet meer zeggen dat de lokale politiek niet leeft”. Juist met de betrokkenheid van de kiezer had Eindhoven heel wat te stellen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1990 was de opkomst het laagste van het land: 45,9 procent. Gisteren kwam 55,5 procent van het Eindhovense electoraat opdagen.

De lage opkomst vier jaar geleden was voor het stadsbestuur aanleiding om samen met zes andere gemeenten een onderzoek te laten doen naar 'lokale democratie en bestuurlijke vernieuwing'. Een van de conclusies was dat bestuurlijke vernieuwing een positieve bijdrage kan leveren aan de betrokkenheid van de Eindhovenaren bij het lokaal bestuur. Het gemeentebestuur is inmiddels begonnen met zogeheten wijkdagen, waarbij een 'brede delegatie' van de gemeenteraad de wijk intrekt.

De lijsttrekkers hielden zich gisteravond op de vlakte over de college-onderhandelingen. Die zullen moeilijk worden, want de raad heeft plotseling vijf vrijwel gelijkwaardige partijen. Zeker is dat de Centrumdemocraten niet bij de onderhandelingen worden betrokken. Burgemeester Welschen opteert voor de gedragslijn die Amsterdam tegenover de CD aanneemt: alle rechten uit de gemeentewet worden gerespecteerd, inclusief deelname aan commissies. De CD zal het echter zonder 'gunsten' moeten doen, de gemeente zal bij voorbeeld geen programma's van deze partij ter inzage leggen.

    • Harry Meijer