Lokale grootheden houden de overhand

De Maastrichtse CDA-wethouder dr. W. Kuiper heeft als wetenschapper gelijk gekregen, maar niet als politicus. In zijn proefschrift over lokale politiek in Limburg, waarop hij twee weken geleden promoveerde, toonde hij aan dat de Zuidlimburgse kiezer nog altijd een sterke neiging heeft om op personen te stemmen in plaats van op ideeën. Zijn partij wilde daar verandering in brengen, want de Limburgse metropool kon niet meer worden bestuurd als een dorp. Populaire figuren als wethouder Jan Hoen moesten plaats maken voor dynamische, jonge academici.

De anders zo trouwe aanhang heeft gisteren laten blijken dat zij liever op vertrouwde lokale grootheden stemt dan op een lijst die medeplichtig is aan de onsympathieke Haagse politiek. Dat het CDA elf van haar vijftien zetels overhoudt en daarmee een historisch dieptepunt bereikt, is volgens lijsttrekker drs. Th. Bovens een gevolg van de landelijke trend. Maar er is meer aan de hand. Vier van de elf zetels moeten anders worden ingevuld dan de afdeling had voorgesteld. Vier lager geplaatste kandidaten met een sterke persoonlijke aanhang zijn immers via voorkeurstemmen gekozen. Persoonlijke voorkeursacties worden gesteund door de afdeling, maar bevestigen het beeld dat de CDA-lijst grotendeels een verkapte lokale lijst is. Bovendien gingen drie van de vier verloren zetels naar de Seniorenpartij, die evenzeer de christelijke beginselen is toegedaan, maar die in de afgelopen periode met haar twee raadsleden meer vertrouwen heeft weten te wekken bij de bejaarde kiezers. Met hun vijf vertegenwoordigers (gemiddelde leeftijd: 66,4 jaar) verdringen de senioren de VVD van de vierde plaats in de Maastrichtse raad en worden daarmee zelfs pretendent voor een wethouderszetel.

De campagne van de Seniorenpartij, een echte partij met 450 leden, was even eenvoudig als doeltreffend. Met muziek van het Seniorenorkest en zang van het 84-jarige kandidaat-raadslid Louis Devens werden complete verkiezingsshows in bejaardenhuizen gehouden. “Het was heel gezellig, maar wij hebben daar ook een grote onvrede onder de ouderen kunnen constateren”, zegt de 74-jarige lijsttrekker M. Hendriks. “Wij hebben ook gevraagd of we bijeenkomsten in de bejaardenhuizen mochten organiseren, maar wij mochten er niet in”, reageert CDA-lijsttrekker Bovens verongelijkt.

Even bitter is wethouder Jan Hoen, die er zestien jaar als wethouder op heeft zitten en daar nog graag twee jaar aan had toegevoegd, als de selectiecommissie tenminste niet zo rigoureus voor doorstroming had gekozen: “Ik wil niet onbescheiden zijn, maar ik vrees dat mijn afwezigheid op de lijst de partij zeker twee zetels heeft gescheeld: één zetel van de mensen die op mij persoonlijk wilden stemmen en één van de bejaarden, bij wie ik heel populair ben. De trouw aan personen telt hier heel zwaar. Als je de zekerheid van de persoon eruit haalt, maak je de weg vrij naar andere partijen”, zegt de scheidende wethouder achteraf.

Niets wijst erop dat het gedwongen vertrek van de wethouders In de Braekt (CDA'er, ging met wegenbouwer Baars naar Egypte) en Neus (VVD'er, liet zonder duidelijke financiële regeling zijn keuken verbouwen) of de 'stadhuisaffaire' (ambtenaren kregen buitengewone vergoedingen) een rol hebben gespeeld in het oordeel van de kiezer. “Wij hebben zelfs een zetel gewonnen”, zegt Neus, die nu nog raadslid is, maar geen kandidaat voor de nieuwe raad wilde zijn zolang het onderzoek van justitie nog niet is afgerond: “Ik heb uit mijn omgeving nooit een verwijt gekregen dat ik de partij of de politiek heb geschaad. Er is me alleen gezegd dat ik het verkeerd heb gedaan, ik had een duidelijke afspraak met de aannemer op papier moeten zetten.”

Uit een onderzoekje van de Open Universiteit en de Rijksuniversiteit Limburg kwam naar voren dat veel kiezers in Maastricht het vertrouwen in de plaatselijke politici hebben verloren. Die conclusie is gisteren enerzijds gelogenstraft door de opnieuw toegenomen voorkeur voor personen boven partijen en anderzijds komen in hetzelfde onderzoek de ontevreden ondervraagden zelden met het spontane verwijt dat de gekozenen hun vertrouwen hebben verloten omdat die iets met corruptie te maken heeft. Toch houdt de leider van het onderzoek, prof. A. Korsten, vol dat het de verkeerde kant opgaat als de plaatselijke politiek haar leven niet betert: “Het is net als bij MVV. Als de ploeg slecht begint te spelen, blijven de bezoekers toch komen, maar als het slechte spel te lang duurt, blijven ze weg.”

In de naburige gemeente Gulpen, waar burgemeester Vossen wegens corruptie uit zijn ambt is ontzet, heeft de lokale oppositiepartij Lijst Franssen de absolute meerderheid gehaald. In Landgraaf, waar vorig jaar twee reislustige CDA-wethouders moesten aftreden, verloor het CDA de helft van haar acht zetels, maar kreeg een van hen meer dan duizend voorkeurstemmen ofschoon hij op de laatste plaats stond.