Langs de Betuweroute trekt vooral D66 veel stemmen

Opeens waren ze er. Plakstroken met de tekst “Zijn ze voor, of tegen de Betuweroute?”. Ze zaten op de affiches van CDA en PvdA, maar ook op die van VVD en D66. Alsof alle partijen in Tiel werden aangeklaagd.

Maar dat was natuurlijk niet zo, begrepen de lijsttrekkers van CDA en PvdA meteen. Alleen hun twee partijen hebben in de Tweede Kamer volmondig ja tegen de Betuwelijn gezegd. De VVD wilde de spoorlijn in een tunnel en D66 heeft de noodzaak van zo'n tunnel zelfs in het landelijk verkiezingsprogramma opgenomen.

Het leed voor CDA en PvdA dan ook geen twijfel dat voorzitster I. Prent van de actiegroep Tunneltracé Tiel, tevens nummer vijf op de D66-lijst, uit die voorsprong voordeel had willen slaan. Net zoals D66 in het verkiezingsprogramma een passage over de Betuwelijn had opgenomen, dit onder het motto dat D66 Tiel “zich naast de behandeling van plaatselijke vraagstukken, ook zal uiten over landelijke problemen die de aandacht behoeven”.

De twee acties betekenden het einde van een tot voor kort voorbeeldige eenheid in het Tielse gemeentebestuur. CDA, PvdA, VVD, D66 en GroenLinks verzetten zich al enkele jaren gezamenlijk tegen de komst van de Betuwelijn. Met z'n allen schreven ze brieven, bedachten ze bestuurlijke listen en ontvingen ze Tweede Kamerleden en ministers. Voor CDA en PvdA, goed voor een meerderheidscollege van vier wethouders en 16 van de 23 raadszetels, was het dan ook een uitgemaakte zaak. De Betuwelijn was een landelijke aangelegenheid, lokaal lagen de strijdpunten elders.

CDA-wethouder en lijsttrekker P. Stolk hoopte te worden afgerekend op het werkgelegenheidsbeleid van de afgelopen acht jaar, waarin de werkloosheid daalde van 19,2 naar 6,5 procent. “Daarmee verdienen we het niet om klappen te krijgen.” PvdA-lijsttrekker W. Gradisen hoopte hetzelfde. Wel beseften beiden dat de perikelen rond AOW en WAO van hun partijen ook plaatselijk zouden opspelen. Maar de Betuwelijn, nee. PvdA Tiel schreef er “uiteraard” niets over in het verkiezingsprogramma, CDA Tiel vrijwel niets.

De socialisten vormen in Tiel van oudsher de grootste partij. Met Daalderop, De Betuwe (Flipje van Tiel), Maasglas en de tinfabrieken was Tiel lange tijd een echte arbeidersstad. De industriën zijn verdwenen, maar gebleven zijn een harde kern van langdurig werklozen, veel vervroegd uitgetreden fabrieksarbeiders en een populatie van 10 procent allochtonen (op een bevolking van 33.000). Allemaal potentiële PvdA-stemmers. De sterke positie van de PvdA betekent echter ook dat deze partij door steeds meer kiezers arrogantie van de macht wordt verweten.

Gisteravond heeft de PvdA van alle partijen in Tiel de grootste klap gekregen, op de voet gevolgd door het CDA. De PvdA ging van 9 zetels terug naar 6, het CDA van 7 naar 5. Daarentegen steeg de VVD van 4 naar 5 zetels, D66 van 2 naar 5 en GroenLinks van 1 naar 2.

Wat de kiezers bewoog is natuurlijk niet te achterhalen, maar zeker is dat in de stembureaus rond het Betuwetracé opvallend veel op D66 werd gestemd. Voorzitster Prent van de actiegroep Tunneltracé Tiel, gisteravond gekozen tot raadslid, vindt het “fair” dat haar partij nu zoveel heeft gewonnen. “Wij hebben met onze lobby tegen de Betuwelijn meer bereikt dan CDA en PvdA. Daarvoor worden wij beloond.” CDA en PvdA zijn teleurgesteld en verwijten D66 kiezersbedrog. Als heel Tiel op D66 had gestemd, dan nog zou er een Betuwelijn komen.

De kans dat D66 voor zijn dissidente gedrag wordt gestraft, is overigens groot. Een links college van PvdA, D66 en GroenLinks ligt wegens programverschillen met die laatste partij niet voor de hand. Een afspiegelingscollege van PvdA, CDA, VVD en D66 kan wel, maar dan is het, aldus CDA-lijsttrekker Stolk, “de vraag of D66 in staat is een wethouder te leveren”. Tot nu toe is de partij om principiële redenen steeds onduidelijk geweest over wie in het college zou kunnen komen. Ook wil D66 openbare college-onderhandelingen, iets waar PvdA, CDA en VVD absoluut op tegen zijn. Wat dan rest is een meerderheidscollege van PvdA, CDA en VVD.