Duitsers vallen stil na Schindlers List

BONN, 3 MAART. Bondspresident Richard von Weizsäcker, voorzitter Ignatz Bubis van de Raad der joden in Duitsland, de roemruchte literaire criticus Marcel Reich-Ranicki, Bundesbankpresident Hans Tietmeyer - allen wilden zij liever zo min mogelijk zeggen na de Duitse premiere van Steven Spielbergs Schindlers Liste in Frankfurt.

“Precies zo was het, zelfs de details kloppen, hoe ze in hun schuilplaatsen werden ontdekt en werden doodgeschoten,” zei Bubis, die de oorlog als kind in een concentratiekamp overleefde, nadat hij met duizend andere speciale genodigden de première dinsdagavond had beleefd. Spielberg, die de opbrengst van zijn werkstuk ten goede wil laten komen aan centra die aan de Holocaust herinneren, deed er na de voorstelling ook zelf het zwijgen toe.

Alle grote Duitse kranten registeren vanmorgen, zoals de televisiestations gisteravond deden, de enorme impact die Spielbergs drie uur durende film over de 'goede Duitser' Oskar Schindler op het qua samenstelling natuurlijk nogal notabele publiek uit de wereld van politiek, kunst en geld had. Met halve tot drie kwart pagina's kijken de Süddeutsche Zeitung en de Frankfurter Allgemeine Zeitung vanmorgen terug op de eerste vertoning in Duitsland van Spielbergs film. Zij geven ook de in het algemeen positieve reacties weer die zijn film heeft losgemaakt in Israel, waar hij deze week ook in roulatie ging. In juni krijgt Spielberg een eredoctoraat van de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem.

Dat Spielbergs onderneming - een filmverhaal over hoe en waarom de zakenman en vrouwenheld Oskar Schindler, fabrikant en NSDAP-lid, tussen 1943 en april '45 1200 joden redde door ze op zijn lijsten tot onmisbare werknemers te laten verklaren - gewaagd was, vinden eigenlijk alle recensenten. Dat de regisseur van spektakelfilms als Jurassic Park en E.T. opnieuw, zij het heel anders, geslaagd is, vinden zij óók. De FAZ raadt alle Duitsers aan zijn film te gaan zien en zich te laten meevoeren “naar een historische werkelijkheid die geen documentaire kan bereiken”.

Schindler, die trouwens als een onbekende, aan lager wal geraakte alcoholist in 1974 in Frankfurt overleed, is door de in januari met drie Golden Globes onderscheiden film een dubbele taboebreker geworden, meent de Süddeutsche. Want Spielberg laat zijn hoofdpersoon, zijn goede nazi, die met racistische moordenaars omgaat en bevriend is en toch zijn vermogen en zijn eigen leven op het spel zet om dat van zoveel mogelijk joden te redden, afrekenen met de in Hollywood heersende cliché's. Tegelijkertijd, vindt de SZ, doet hij dat als het ware met de gangbare mening van heel wat oudere Duitsers, die menen dat het in de nazi-tijd onmogelijk was om iets tegen Hitlers regime en de moord op de joden te doen.