Dubbelstad schrikt van omvangrijke proteststem

Het woord fusie durven politici in Enschede en Hengelo de komende vier jaar niet meer in de mond te nemen. Dat zou gelijk staan aan politieke zelfmoord. Als de verkiezingen in beide steden iets duidelijk hebben gemaakt dan is het wel dat het 'over en uit' is met de Dubbelstad. Het kabinet kan de 45 miljoen waarom de beide steden al weken bedelen met een gerust hart elders besteden. Daar komt geen Twents bestuurder meer om schooien.

Alle partijen die in Enschede en Hengelo stemden vóór de fusie (die overigens door een weigerachtige houding van Den Haag toch al in de ijskast stond) verloren, de tegenstanders wonnen gigantisch. Natuurlijk wezen de verliezende lijsttrekkers op de landelijke trend die laat zien dat lokale partijen overal hoog scoren, maar men gaf ook grif toe dat het geen toeval was welke partijen wel gewonnen hebben. “Het eerste wat we nu moeten doen is de Dubbelstad vergeten”, constateerde een van hen droogjes.

Verslagenheid en afschuw, maar vooral verbijstering overheersten onder de gevestigde partijen die in beide steden de colleges leveren (CDA, VVD, D66, PvdA). Zelfs in de kampen van de onverwachte overwinnaars kneep men zich in de armen van schrik. “Hier kun je alleen maar van dromen. Ik denk dat ik morgen pas begrijp wat er gebeurt”, bekende het Hengelose gemeenteraadslid H. Bartels-Scholten van Burger Belangen, nu met 5 van de 35 zetels plots een machtsfactor in Hengelo. Net zoals de Politieke Unie 55 Plus, een ouderenpartij die zich ook sterk afzette tegen de fusie (en in Hengelose bejaardentehuizen tegen de AOW-plannen van het CDA) en uit het niets op drie zetels kwam.

Jazeker, dit is het Dubbelstad-effect, stelde Bartels, maar er is meer. En dat moet gezocht worden in de afwijzing van het imago dat politiek bij de burger heeft. “Dit is de oogst van acht jaar werken. Mensen zien hoe wij ons opstellen. Als we een standpunt hebben zijn we niet om te praten en we nemen geen smeergeld aan.”

Raadsleden van de college-partijen CDA, PvdA en D66 zagen met zure blik Bartels, een huisvrouw, haar interviews geven. Alom ventileerden ze vooral dat de winnaars niets positiefs in hun campagnes te berde hadden gebracht. “Ze zijn alleen overal tegen”, constateerde een aangeslagen CDA-wethouder D. Huiting. “Alles goed en wel”, merkte collega C. Ooijevaar (D66) op, “maar we moeten een stad besturen. Hoe doen we dat nou? Met een thema kun je geen stad besturen.” Hoe het nieuwe college er moet gaan uitzien weet niemand. De huidige coalitie heeft met 18 van de 35 zetels een te nipte meerderheid om door te gaan, vinden de partijen, die echter huiverachtig zijn om een van de nieuwkomers erbij te vragen. Men vindt ze 'bestuurlijk niet-capabel'. En dat is nog een eufemisme. “Zij erin, ik eruit”, zei PvdA-lijsttrekker H. Kok onomwonden.

De 71-jarige J. Berndes maakt zich over zulke kwesties vooralsnog geen zorgen. De lijsttrekker van Politieke Unie 55 Plus moest nog wennen aan de overwinning. “Als we straks in de raad komen, oh nee, we zitten in de raad.” Dan dus, zo belooft hij, wordt er geen geld meer over de balk gegooid voor nutteloze zaken als die fusie. Zijn eerste voorstel zal zijn om alle gemeenteraadsleden hun vergoeding in een pot te laten storten. “Dat geld gaan we geven aan mensen die leven op de armoedegrens.”

In Enschede zijn de druiven voor de zittende politici al even zuur. Mede door het Dubbelstad-debacle is de coalitie (PvdA, VVD, D66) danig verzwakt. Ze bezit nu nog 20 van de 39 zetels. Door hen algemeen als 'proteststemmers' aangeduide Enschedeërs hebben het aantal partijen in de raad van zes naar tien gebracht. De CD doet haar intree met een zetel, die moet worden ingenomen door een bij iedereen onbekend 'politiek zwerver uit Ambt Delden'. De SP haalt een zetel en een lokaal bekende CDA'er met een eigen lijst wist er ook een te bemachtigen. Maar de grote winnaar heet Enschede NU (van nul naar drie zetels), een in januari opgerichte partij die een voor plaatselijke begrippen onwaarschijnlijk dure campagne voerde: legio advertenties in de kranten, reclame-vliegtuigjes en een eigen promotie-team dat de stad afschuimde. Zelfs lijsttrekster P. Horstman (huisvrouw) zegt niet te weten waar het geld vandaan komt. “Onze sponsors zijn geheim”, stelde ze gisteravond. “Ook voor mij. Soms werd ik opgebeld dat we eens wat meer van ons moesten laten horen. En dan kwam er gewoon geld.”

Algemeen gaat men ervan uit dat lokale ondernemers de partij steunen. De items waarmee Enschede NU aan de weg timmert maken dat niet onwaarschijnlijk: natuurlijk geen Dubbelstad, minder macht aan de ambtenaren, meer parkeerplaatsen en lagere parkeerlasten. De drie nieuwe raadsleden zijn alle afkomstig uit Enschedese wijkraden. Dat is niet toevallig, denkt de lijsttrekster. Zij weten wat er onder de bevolking leeft. “Wij zijn niet een doorsnee van de bevolking, wij zjn de bevolking.”

Een aangeslagen PvdA-lijsttrekker D. Buursink vindt de nieuwe partij “maar eng”. “Niemand weet waar het geld van hun campagne vandaan komt. Daar zitten belangen achter die we nog niet kennen.” Het enige positieve in de komst van Enschede Nu vindt hij dat “de partij de opkomst van de CD tenminste heeft getemperd”.

    • Frank Poorthuis