Arbeider stemt aan de IJssel nog PvdA

Landelijk stemt hij liberaal, in Deventer stemde hij gisteren PvdA. Op zijn buurman Jan en natuurlijk ook op Harry. “Ik heb geen enkel programma gelezen”, vertelde Guus Stellwag op de verkiezingsbijeenkomst in het krappe stadhuis. Hij koos voor mensen. “Mensen waar ik in geloof. Met daadkracht, met een nuchterheid van denken, ook zakelijk.”

Stellwag is ondernemer en vice-voorzitter van de business-club van de voetbalclub Go Ahead Eagles. Hij vertrouwt Jan Bugter, wethouder en lijsttrekker van de PvdA in Deventer, en Harry Elbers, een rentenierende industrieel die op verzoek van Bugter als lijstduwer plaats 30 op de lijst accepteerde.

Deventer, een stad met 68.000 inwoners in Overijssel, is traditioneel een PvdA-bolwerk. De partij verloor gisteren in de gemeenteraadsverkiezingen in Deventer twee zetels, maar blijft met elf van de 33 zetels in de raad verreweg de grootse partij. Het CDA daalde van zeven naar vijf, de VVD steeg van vier naar vijf. De lokale partijen kwamen uit op vijf zetels, D66 op vier en GroenLinks op drie. De Centrumdemocraten deden niet mee.

De huidige coalitie van PvdA, CDA en VVD behield een ruime meerderheid: 21 van de 33 zetels in de gemeenteraad. De PvdA heeft nu drie wethouders, CDA en VVD hebben er ieder een. De opkomst was gelijk aan het landelijk gemiddelde (63,5 procent).

In 1986 heerste in Deventer nog de 'oude' PvdA. 'Geitenwollen sokken' die in Deventer bedrijven wilden boycotten omdat ze in Woensdrecht aan de kruisraketten-basis bouwden. Stellwag, Elbers en Bugter, alledrie strak in het pak, horen bij de 'nieuwe' PvdA. Ondernemers zijn welkom en sociale zekerheid is geen zekerheid meer. Stellwag zit, met louter liberale ondernemers, sinds juni vorig jaar in een PvdA-denktank. Elbers kon acht jaar geleden zijn pamflet over 'Moskou aan de IJssel' niet kwijt bij de VVD, maar ontdekte daarna dat hij bij Bugter wel kon binnenlopen met ideeën over 'public-private-partnership'.

Wethouder Jan Bugter annexeerde voor de PvdA de business-club van de voetbalclub als ondernemersplatform en lobbycircuit. Bovendien gebruikte hij het 'sociaal-economisch offensief' dat hij als wethouder bedacht ook in de PvdA-campagne. Hij wil werklozen vragen om maatschappelijk nuttig werk te doen: bejaarden bijstaan of plantsoenen onderhouden. Hij wil banen en uitkeringsgeld, twee dingen die nu nog door Haagse regelgeving van elkaar gescheiden zijn, met elkaar verbinden.

In de verkiezingsstrijd ontstond eventjes onenigheid tussen PvdA en CDA. Mag een werkloze gedwongen worden werk te doen of mag dat alleen op vrijwillige basis? Al voor de verkiezingen bereikten de coalitie-partners al weer overeenstemming. De angel 'verplicht' is er uit en sancties mogen slechts voor zover de wet die toelaat. Het 'offensief' wordt een voorstel van de hele raad en moet volgende week klaar zijn. Dan zal het ministerie van sociale zaken bekijken of de gemeente Deventer met het plan mag experimenteren.

In het Rode Dorp, een wijk van anderhalve verdieping baksteen net buiten het centrum, behaalde de PvdA gisteren 42 procent van de 918 uitgebrachte stemmen. De PvdA-kiezers kenden Jan Bugter van naam, maar hun keuze voor de PvdA was eerder traditioneel bepaald dan ingegeven door zijn vernieuwende plannen. “Wij zijn arbeiders”, zei mevrouw A. Sterding. “Mijn vriend zegt dat die Bugter goed is voor de gemeente”, vertelde een Hindoestaanse vrouw. “En anders ben je toch bang dat je stem naar de Centrumdemocraten gaat.” “Ik wil werk”, bekende de 25-jarige Ghanees Amoako Clifford, die al twee jaar werkloos is. Van een sociaal offensief weet hij niets, maar hij denkt dat de PvdA het meeste voor hem kan doen. “De CDA wil ook werk, maar ik heb maar één stem.” Een echtpaar gelooft niet in kunstmatige banen. “Als ze die mensen een bezem geven om te vegen, kunnen ze na een half jaar een nieuwe kopen. Dan staat de steel krom van het leunen.” Het moeten echte banen worden. Er moet industrie bij komen in Deventer. De keuze op de PvdA was dan ook niet van harte: “Ik wil niet links stemmen, ik wil niet rechts stemmen, dus ben ik maar een beetje in het midden gaan zitten.”

CDA en PvdA hebben hun meningsverschil over het 'sociale offensief' bijgelegd. De tijd van polariseren hebben ze in Deventer al lang achter de rug. “De PvdA is van demagogisch tot pragmatisch geworden”, zegt CDA-lijsttrekker mevrouw N. van der Plas.

PvdA en CDA verloren in Deventer. Minder dan de landelijke tendens, zeiden de lijsttrekkers. Hun coalitiebeleid was inzet van de verkiezingen. Het beleid is niet weggestemd, luidde hun conclusie. Een voortzetting van de huidige coalitie ligt daarom voor de hand. D66 klom van drie naar vier en wil graag meedoen. “Maar ik geloof niet dat de anderen daar behoefte aan hebben”, verklapte Elbers.