8 MAART: INTERNATIONALE VROUWENDAG; Weg met het feminisme van kommer en kwel

Internationale Vrouwendag een feest van saamhorigheid? Juist op 8 maart scheiden de geesten zich. Waar Amsterdam politiek correct doet met fakkeloptochten en lezingen over mannelijk geweld tegen vrouwen, viert Rotterdam uitbundig de verworvenheden van de vrouwenemancipatie. En mannen zijn welkom.

Bij het instappen in de tram zie ik vrouwen vaak talmen, alsof ze een voorzichtig stapje op door het KNMI afgeraden ijs zetten. Kleine passen, zonder de voet af te wikkelen. De benen worden niet vooruit gezwaaid, maar door de aangespannen bilspieren in toom gehouden. De armen veren niet mee, maar worden vooruitgestoken met de handpalmen opengedraaid in overgave.

De priegelpas is de tred van de nette vrouw. Dellen in hot pants lopen zwoel maar toch kordaat en houden op stiletto heels hun strak gespijkerbroekte vriendje met gemak bij. De Amerikaanse hoerenbond heeft tien jaar geleden een T-shirt bedacht met de tekst: Good Girls Go To Heaven, Bad Girls Go Everywhere.

Mannen lopen niet in de priegelpas. De gemiddelde man denkt dat zijn iets zwaardere bottenstelsel niet volstaat om zich te onderscheiden van de andere sekse; hij onderstreept het kleine verschil-met-de-grote gevolgen nog eens door lomp rond te stappen en voorwerpen, zoals afgewassen borden, neer te zetten met een harde klap. Wil je een overtuigende man spelen, dan moet je om te beginnen je gezichtsspieren op non-actief zetten. Behalve de kaakspieren, die maken overuren. Verder kijken mannen niet achterom als ze door iemand achter hen op de schouders worden getikt; daar moet je vooral op letten. De man draait zich in zijn geheel om zijn as. Hij maakt zich breder dan hij is, om te laten zien dat de wereld van hem is, mocht iemand daaraan willen tornen.

De stem, de loop, de blik en het sociale gedrag van de modale man en vrouw zijn nog steeds elkaars tegenhanger. Hoe komt het dat die verschillen zo overdreven worden aangezet? Waarom doen al die vrouwen en meisjes zo hun best om hun fysieke kracht grotendeels ongebruikt te laten en doen ze zich in het openbare leven minder energiek voor dan ze zouden kunnen zijn?

Het zegt iets over de stand van de emancipatie, maar veel feministen zijn zo gefixeerd op het aanklagen van mannelijk geweld dat ze deze door de opvoeding bevorderde alledaagse achterstand laten voor wat hij is. Alleen vrouwenvechtscholen als Kenau in Amsterdam doen er iets aan. Een onderzoekje naar zelfverdedigingscursussen heeft aangetoond dat die veel effect hebben op de lichamelijke en geestelijke weerbaarheid. Je leert in die cursussen je truttige meisjesopvoeding af, geen overbodige luxe in de grote-mensenwereld.

Op 8 maart wordt weer de jaarlijkse Internationale Vrouwendag gehouden. In New York demonstreerden op die datum in 1907 duizenden uitgeputte, straatarme textielarbeidsters voor gelijk loon en een tienurige werkdag. Zodra ze de rijke buurten bereikten, werden ze onder de voet gelopen door de politie, maar een jaar later volgde een grote groep arbeidsters hun voorbeeld. Ze eisten kiesrecht en de afschaffing van kinderarbeid. Clara Zetkin diende in 1910 een resolutie in tijdens de Tweede Socialistische Internationale om 8 maart aan te wijzen als Internationale Vrouwendag, hetgeen gebeurde.

Sinds de tweede feministische golf bestaan er twee stromingen in de 8-maartviering. Amsterdam vertegenwoordigt dit jaar weer de kommer-en-kwelrichting. De manifestatie begint in het Vrouwenhuis en verplaatst zich door middel van een fakkeloptocht naar Paradiso, met als thema: Stop Geweld Tegen Vrouwen. Het programma zit boordevol strenge dramatische spreeksters die voor eigen parochie gaan preken over vrouwenhandel, mishandeling, verkrachting en oorlogsgeweld tegen vrouwen. Een Philippijnse theatergroep speelt een stuk over flagrante schending van de vrouwenrechten - en dat zijn mensenrechten, onthoudt u dat.

De tweede stroming viert losjes wat er zoal is bereikt en daar is Rotterdam een mooi voorbeeld van. Daar barst een grootscheeps 'cultureel dansfestijn' los onder de noemer The First Women's House Hold Party. In Rotterdam treedt, anders dan Amsterdam met de zwaar gesubsidieerde zwarte meidenband Mi Oso Es Mi Kas, geen enkele politiek-correcte groep op. Ook mannen kunnen in Rotterdam genieten van de verworvenheden van de vrouwenemancipatie, tijdens het optreden van Frederique Spigt - de blues- en rockzangeres met de meedogenloze blik - de Gigantjes en Lois Lane.

Beide feesten weerspiegelen de tegenstelling in de Nederlandse vrouwenbeweging die onder de oppervlakte nog even actueel is als in de periode van de grimmige slogan: Alle mannen zijn potentiële verkrachters. Op de spandoeken stond: Porno is de theorie, verkrachting de praktijk. Er is geen feministische kwestie die voor meer ellende heeft gezorgd. De vrouwenbeweging in de VS viel uiteen in twee elkaar bitter bevechtende geledingen: contra porno en prostitutie als het wapen van mannen om vrouwen eronder te houden, en pro het recht van vrouwen om hun eigen lustbeleving na te jagen. Dat heeft het feministische tijdschrift Ms. er niet van weerhouden om voor het eerst sinds negen jaar de aanval op de pornografie te heropenen en alle narigheid opnieuw op te rakelen. En dat in deze tijd van Bill en Hillary Clinton, waarin de kansen voor vrouwen beter zijn dan ooit.

In de VS is de strijdbijl tussen de die-hards en de rekkelijken nooit begraven. Recentelijk hebben twee schrijfsters, Naomi Wolf en Kate Roiphe, zich in het debat gemengd. Ze zetten zich af tegen het klaagfeminisme en bepleiten een professionelere mediabenadering voor de vrouwenbeweging.

Naomi Wolfs eerste boek, The Beauty Myth, over de dwangmatige hang naar mooi zijn die vrouwen afhoudt van gelijkberechtiging, paste nog in het hermetische complotdenken. Maar in haar tweede boek Fire With Fire breekt ze een lans voor het Power Feminism. Vrouwen zijn in de meerderheid en ze moeten hun politieke macht eindelijk eens gaan gebruiken, zegt Wolf optimistisch. En Kate Roiphe trekt in The Morning After van leer tegen de benauwende feministische seksuele moraal die elke mannelijke hofmakerij gelijk stelt aan date rape.

In het februarinummer van Opzij haalt Anja Meulenbelt venijnig uit tegen de aanstormende generatie. Tot dusverre voelde Meulenbelt op tijd de trends aan. Ze kwam steevast net nadat een feministische controverse was uitgewoed met een standpunt waarbij ze de kool en de geit spaarde, en wist haar naam te zuiveren van de blaam een mannenhaatster te zijn. Dit keer laat ze zich wel erg in de kaart kijken. Voelt ze de grond onder haar voeten wegzakken?

“Deze pessimistische feministe van de oude stempel” (het taalgebruik doet denken aan aandoenlijke mannen die vol zelfvertedering over 'deze jongen' spreken) sneert over het “schoongeschrobde gezichtje” - verkleinwoord! - van Naomi Wolf en haar hoge oplages, want de aantrekkelijke Wolf spint zelf garen bij de beauty myth.

Wolfs eerste boek is volgens Meulenbelt gebaseerd op “een tamelijk oudbakken idee,” dat ze “zo wist te verwoorden dat het nieuw leek.” Ze bereikte er “een veel breder publiek” mee dan wij, “oude veteranen, met onze boeken en pamfletjes.” Maar ja, voegt de gepasseerde veteraan er spijtig aan toe, wat wil je ook met zo'n “wel erg Amerikaanse” strategie om de eenentwintigste eeuw te veroveren.

Ook Roiphe “doet alsof ze iets nieuws heeft verzonnen,” terwijl “ik zelf deze boodschap ook al vele jaren propageer.” Hoe durft Contact, “ja, die ook Renate Dorrestein en Hannes Meinkema uitgeeft,” dit boek in vertaling uit te brengen? “Is Contact vergeten dat zij een paar jaar geleden een boek van mij over feminisme en seksualiteit heeft uitgegeven?” Kortom, het is een godgeklaagde schande dat dit “typisch Amerikaanse produkt” op de Nederlandse markt verschijnt, waar het 'gretig' door 'de media' zal worden aangegrepen om de tegenstellingen tussen feministen weer te doen oplaaien.

Meulenbelt is een echte dorpspastoor. Met elk Opzij-artikel probeert ze de kudde netjes in het gareel te krijgen. Ze haalt de vuile was weer binnen door de ideologische twist als afgedaan te bestempelen en de onenigheid glad te strijken. De vrouwenbeweging volgens Meulenbelt is gemodelleerd naar een meisjesinternaat waar orde en rust heersen. Helaas voor Meulenbelt gaat die vlieger voor wat betreft de controverse tussen anti-pornografische en libertaire feministen in de VS niet op.

Midden jaren tachtig trok het duo Andrea Dworkin en Catherine McKinnon door het land om plaatselijke verordeningen tegen pornografie gepasseerd te krijgen. Hun noviteit was om porno uit de zedelijkheidswetgeving te halen en het als een aantasting van de burgerrechten van vrouwen te omschrijven. Het eerste artikel uit de Amerikaanse grondwet is volgens Dworkin en McKinnon een onding, omdat het mannelijke recht op seksistische uitingen erdoor wordt beschermd. Dat kwam hen op een fors meningsverschil te staan met hoeren, de SM-beweging en alle vrouwen die censuur een ongeschikt instrument vinden om de positie van vrouwen te verbeteren. Bovendien bleek in Canada, waar een dergelijke verordening het wel haalde, dat de politie uitsluitend homoporno en lesbische seksboekjes uit de schappen haalde. De dames anti-pornostrijdsters laten zich hierdoor niet weerhouden.

Porno is even seksistisch als religie, schoolboekjes, sommige reclame en damesbladen, maar niet per se kwalijker. Waarom zou seksisme in seksueel getinte afbeeldingen erger zijn dan seksisme in de organisatie van de samenleving?

Het is tegen dovemansoren gezegd. De argumenten van de anti-pornostrijdsters zijn geen millimeter veranderd. Het feminisme draait in een kringetje rond en daar word ik niet vrolijk van. Nog steeds definiëren ze pornografie als 'de seksueel expliciete uitbeelding van vrouwelijke onderschikking', alsof het ooit mogelijk zal zijn voor een rechter om objectief te bepalen of een scenario aan die definitie voldoet. De strategie van de kunstenaressengroep The Guerilla Girls lijkt heel wat effectiever. Zij blazen seksistische beelden op door ze te overdrijven of uit hun context te halen.

Ook de Nederlandse slachtofferfeministen maken keer op keer dezelfde, hardnekkige en kapitale vergissing om de vrouwelijke seksualiteit en de vrouwelijke geslachtskenmerken als achilleshiel af te schilderen in plaats van als bron van kracht. Hoe meer de nadruk wordt gelegd op het vrouwelijk slachtofferschap, hoe sterker dat als een zichzelf waarmakende voorspelling gaat werken. Feministische bijeenkomsten als die op 8 maart in Amsterdam bestendigen het beeld van vrouwelijke machteloosheid. Op naar Rotterdam dus.

AGENDA

Activiteiten en evenementen op de Internationale Vrouwendag, dinsdag 8 maart

AMSTERDAM 'Vrouwenrechten-Mensenrechten', forum & video's over geweld tegen vrouwen in de privé-sfeer, de relatie tussen geweld en economische afhankelijkheid, geweld in oorlogsituaties. Diverse projecten van vrouwenorganisaties en instellingen komen aan bod. Voorts stands, optreden en exotische maaltijd om 14u in het Vrouwenhuis, Nieuwe Herengracht 95. Inl 020-6252066.

AMSTERDAM Fakkeloptocht vanaf het Beursplein naar Paradiso om 19u. Stedelijke manifestatie met talkshow, informatiemarkt, optredens en disco, 20-3u in Paradiso, Weteringschans 6. Inl 020-6252066.

AMSTERDAM 'Op het matje': Aad Kosto (Staatsecretaris Justitie) en Jacques Wallage (Minister van Sociale Zaken) worden door Andrée van Es (voormalig Tweede Kamerlid voor Groen Links) en Cisca Dresselhuys (hoofdredacteur Opzij) aan de tand gevoeld. Met optreden van Hester Macrander. Paradiso, Weteringschans 6, 14u. Inl 020-6264521.

AMSTERDAM Open Huis bij IIAV Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging. Opening tentoonstelling 'Tweede feministische golf' door Marieke Hellevoort om 11u. Rondleiding langs collecties om 13 en 15u. Lezing 'De figuur Carmen als eeuwige verleidster' met fragmenten uit de film van Saura door Maria Hagen in het kader van de presentatie van het nieuwe nummer van het tijdsctrift 'Lover' om 17u. Obiplein 4. 10-19u. Inl 020-6650820.

AMSTERDAM Congres 'Vrouwen kiezen met zorg' over knelpunten en mogelijke verbeteringen in de gezondheidszorg voor vrouwen. Hotel Krasnapolsky, Dam 9. Inl 020-6278949.

EINDHOVEN Fototentoonstelling en workshops met als thema 'Wonen in een multiculturele samenleving' om 10u. 's Avonds muziek en dans. Vrouwenhuis, Schalmstraat 2B. Inl 040-1115779.

GRONINGEN Aletta Jacobs lezing 'Homo economicus and his woman', een lezing van Tuovi Allén van het Labour Institute for Economic Research in Helsinki, over de tekortkomingen van de neo-klassieke economische theorie. Allén stelt dat in deze theorie het eigenbelang centraal staat en dat zaken als samenwerking, zorg, cultuur en traditie buiten beschouwing blijven. Allén vraagt zich daarom af of een dergelijke theorie in de huidige samenleving wel kan standhouden. Gelegenheid tot discussie. Aula Academiegebouw, Broerstraat 5, 20u. Inl 050-635463.

GRONINGEN Feestelijke opening van het Vrouwenhuis, waarin behalve een tiental vrouwenorganisaties ook de vrouwenbibliotheek 'Savante' is gevestigd. Oude Boteringstraat 60. Inl 050-950233.

GOUDA Tentoonstelling over Mies Boissevain-van Lennep (1896-1965). 8 maart t/m 8 aug. Zuid Hollands Verzetsmuseum, Turfmarkt 30. Inl 01820-20385.

ROTTERDAM 'The First Real Women's Household Party', Cultureel dansfestijn voor en door vrouwen in Nighttown, Westkruiskade 26. 20-4u. Inl 010-4361200.

TILBURG 'Vrouwen in beweging', lezing door Gerda Meyering om 10u30. Gelegenheid tot discussie. 's Middags zijn er workshops en 's avonds muziek van Tina Rosita. Vrouwencentrum, Nieuwlandstraat 43. Inl 013-421896.

UTRECHT 'Baas in eigen biobak'. Gaan vrouwenemancipatie en duurzame ontwikkeling wel samen? Een debat met Hedy d'Ancona (Minister van WVC) en de milieu-econoom prof. dr. Hans Opschoor onder leiding van Bernadette de Wit. Jacobitheater, Utrecht, 19u30-21u30. Inl 020-5512453.

VROUWENSTAKING, in Duitsland. Wie op 8 maart mee wil staken kan terecht bij het stakingscomité in Keulen/Bonn. Inl 00-49228167609, en bij het Berlijnse Bureau van de Onafhankelijke Vrouwenvereningingen UFV. Inl 00-49302291753.

    • Bernadette de Wit