Optimisme in Zweden en Oostenrijk

STOCKHOLM, WENEN, 2 MAART. De Zweedse sociaal democraten, de grootste partij in het land en sinds twee jaar in de oppositie, staan achter het akkoord over de toetreding van Zweden tot de Europese Unie waarover de conservatieve regering-Bildt gisteren overeenstemming bereikte met de Europese Commissie. “Ik ben ingenomen met de overeenkomst en had het zelf niet beter kunnen doen”, aldus partij-leider en voormalig premier Ingvar Carlsson gisteren in een eerste verklaring.

De steun van de sociaal-democraten is voor de conservatie regering van premier Carl Bildt onontbeerlijk om de toetreding langs een referendum te loodsen. In recente opiniepeilingen overtreffen de tegenstanders van de Unie in Zweden de voorstanders. Oppositieleider Carlsson zei ervan overtuigd te zijn dat de 'Ja'-stemmers het in het referendum over toetreding het uiteindelijk van de tegenstanders zullen winnen.

In de Zweedse ochtendbladen spraken woordvoerders van vrijwel alle grote Zweedse ondernemingen hun vreugde uit over het onderhandelingsresultaat. Bekende concerns als Saab Scania, Ericsson en Stora met uitgebreide activiteiten in de Unie dringen al jaren aan op EU-lidmaatschap.

Premier Carl Bildt noemde het toetredingsakkoord voor Zweden “het belangrijkste verdrag van de eeuw.” Voor Bildt, die zich in zijn studententijd al sterk maakte voor Europese samenwerking, is het akkoord een grote persoonlijke overwinning.

Om zijn grote ideaal te verwezenlijken is Bildt aangewezen op de steun van de sociaal-democraten. Onder hun aanhang bevinden zich volgens opiniepeilingen de meeste tegenstanders van de Unie. De partijleiding in Stockholm is daarentegen altijd voor toetreding geweest. Carlsson, die nauw bij de onderhandelingen die de regering in Brussel voerde betrokken was, zei er het volste vertrouwen in te hebben dat uiteindelijk een meerderheid van zijn partij zich achter lidmaatschap zal scharen.

Olof Ehrenkrona, de rechterhand van Bildt, zegt dat veel zal afhangen van de rol die de Sociaal-Democratische leiders in de komende maanden in het publieke debat zullen spelen. “Tot december hebben ze helemaal niets gedaan, daarna hebben ze zich slechts mondjesmaat over de Europese Unie uitgelaten. Toch zag je dat onmiddellijk in de opinie-peilingen”, aldus Ehrenkrona gisteren in een vraaggesprek met deze krant. In oktober zei 48 procent van de ondervraagden nee te zullen stemmen. In februari was het aandeel nee-stemmers gedaald tot 40 procent.

Volgens Ehrenkrona zullen de voorstanders het vooral moeilijk krijgen om het door recessie en werkloosheid geplaagde land ervan te overtuigen dat Zweden per hoofd van de bevolking meer aan de Unie moet bijdragen dan Duitsland. “De meeste mensen vinden dat de Duiters veel en veel welvarender zijn dan zijzelf”.

Vranitzky

In de rijk gedecoreerde zaal waar het Weense Congres zich 180 jaar geleden ten dele afspeelde kondigde de Oostenrijkse sociaal-democratische bondskanselier Vranitzky vanochtend aan dat Oostenrijk op zeer goede voorwaarden tot de Europese Unie kan toetreden. Het onderhandelingsresultaat in Brussel noemde hij zeer bevredigend. En omdat het Oostenrijkse volk zich (waarschijnlijk in juni) per referendum over de toetreding zal moeten uitspreken begonnen hij en vice-kanselier Busek van coalitiepartner Volkspartij meteen met het opsommen van de voordelen van EU-lidmaatschap. Vranitzky legde daarbij extra nadruk op twee punten : dat alleen door lidmaatschap Oostenrijk, dat tweederde van zijn buitenlandse handel met EU-staten afwikkelt, de nadelen van de huidige situatie zal kunnen bestrijden en dat het veiligheidsprobleem in de zin van internationaal terrorisme, drugshandel en mensensmokkel alleen in EU-verband effectief kan worden aangepakt.

Niets dan enthousiasme dus bij de twee grote partijen die samen de regering vormen. Minder gejuich bij de oppositie. Jörg Haider van de rechts populistische FPÖ zei nog wel dat hij de details van de overeenkomst in Brussel moest bestuderen, maar het feit dat de Oostenrijkse delegatie niet op alle punten volledig haar zin had gekregen noemde hij toch al een nederlaag. De Groenen keurden het onderhandelingsresultaat meteen af omdat het het al bestaande verdrag met de EU over het transitoverkeer door Oostenrijk zou hebben gecompromitteerd hetgeen in strijd zou zijn met de wet. Met dit extreme standpunt staan de Groenen waarschijnlijk alleen, maar op de persconferentie van vanochtend bleek al dat de regering minutieus zal moeten uitleggen dat opzet en duur van het verdrag onbeschadigd uit de onderhandelingen zijn gekomen en dat haar standpunt juist is dat in EU-verband een nieuwe dynamiek is ontwikkeld waardoor de doelstelling : 60 procent minder schadelijke uitlaatgassen in 2004 misschien zelfs eerder kan worden gehaald.

Het Liberale Forum, de nieuwe liberale partij van Heide Schmidt, reageerde zeer positief op de resultaten van Brussel. Deze partij heeft sinds haar opric hting vorig jaar steeds een krachtig pro-EU-standpunt ingenomen.

    • Michel Kerres
    • André Spoor