Opnieuw forse daling aandelen en obligaties

AMSTERDAM, 2 MAART. De obligatie- en aandelenkoersen zijn vanmorgen opnieuw scherp gedaald op de Europese beurzen, nadat ze gisteren al een forse veer moesten laten. Ongunstige inflatievooruitzichten in de Verenigde Staten en een hoger dan verwachte geldgroei in Duitsland veroorzaakten grote onrust onder met name Amerikaanse obligatiebeleggers.

Vooral op de Nederlandse obligatiemarkt was volgens handelaren sprake van een “ongekende daling”. De koersen van Nederlandse staatsleningen daalden vanmorgen fors, nadat begin deze week juist sprake was van een opleving. De forse koersdalingen veroorzaakten in Nederland in één ochtend een stijging van het rendement op de tienjarige staatsobligatie met een kwart procent tot 6,32 procent. De koers van de dertigjarige obligatie daalde met ruim 3 gulden naar 106,20. Begin dit jaar deed de obligatie nog een koers van 118. Overal in Europa liepen obligaties vergelijkbare klappen op.

In het kielzog van de dalende obligatiekoersen gingen ook de aandelenkoersen omlaag. Op de Amsterdamse effectenbeurs - “We volgen als makke schapen”, zei een handelaar - daalde de Amsterdam EOE-Index (AEX), die gisteren sloot op 416 punten, met ruim 10 punten (2 procent) tot 407 punten. Eind januari stond de AEX nog op ruim 440 punten. Sombere beurshandelaren voorspellen dat de beurskoersen nu snel tot het niveau van 400 punten zullen dalen. “Maar van paniek is geen sprake, in ieder geval niet bij mijn cliënten”, aldus een beurshandelaar vanmorgen. Een handelaar van een Barclays de Zoete Wedd, een grote buitenlandse effectenbank, wees erop dat de omzetten op de beurs nog niet zodanig groot waren dat van een 'beurskrach' kon worden gesproken. “Een krach is het nog niet, er zijn veel te kleine omzetten.”

Duitse aandelen daalden vanmorgen met 54 punten (2,7 procent) naar 2012 punten. In Londen gingen aandelen met 60 punten omlaag (1,8 procent) naar 3211 punten. Parijs gaf zelf ruim 3 procent prijs op 2112 punten. De daling van de aandelenkoersen was in Amsterdam volgens handelaren vooral het gevolg van verkopen vanuit de optiebeurs, door beleggers die hun 'index-mandjes' moesten afdekken. “Maar mijn institutionele cliënten (pensioenfondsen, red.) kopen aandelen”, aldus een van de handelaren. De rentegevoelige bank- en verzekeringsaandelen kregen de grootste klap op de Amsterdamse beurs. Grote effectenhuizen als Merill Lynch hebben wereldwijd bankaandelen op hun verkooplijst gezet.

Directe reden voor de obligatieverkopen is dat de Duitse centrale bank, De Bundesbank, vanmorgen bekendmaakte dat de Duitse geldhoeveelheid (M3) in januari met ruim 20 procent is gestegen, tegen 8,1 procent in december. De voorspellingen gingen uit van een geldgroei van maximaal 15 procent. De hoger dan verwachte geldgroei in Duitsland verkleint volgens handelaren de kans op verlaging van de officiële rentetarieven door de Bundesbank. Gisteren zaaide het bericht dat de Amerikaanse economie in het laatste kwartaal van vorig jaar met 7,5 procent is gegroeid (in plaats van de geraamde 5,9 procent) al paniek onder obligatiebeleggers. Het was de sterkste stijging in één kwartaal sinds de eerste drie maanden van 1984. Beleggers zijn bang voor een versnelde opleving van de inflatie, die vervolgens door een krapper Amerikaans monetair beleid in de kiem moet worden gesmoord. Het officiële Amerikaanse geldmarkttarief liep gisteren op naar 3,375 procent. Beleggers werden in hun verwachtingen gesteund door een gerapporteerde stijging van de prijsindex van Amerikaanse inkopers.

Volgens obligatiehandelaren waren het wederom vooral Amerikaanse beleggers die Nederlands staatspapier verkochten. De speculatieve Amerikaanse hedge-fondsen, die werken met geleend geld en een groot deel van hun portefeuille in één markt beleggen, namen een groot deel van de verkopen voor hun rekening. Maar tegelijk bleken lange-termijnbeleggers, zoals pensioenfondsen, vanmorgen niet bereid obligaties te kopen tegen de - ogenschijnlijk - aantrekkelijke lagere koersen.

Een analist van Kempen & Co bevestigde vanmorgen de Amerikaanse verkopen. “Maar het is de vraag of er op dit moment genoeg Europees kapitaal is om de Amerikaanse verkoopgolf op te vangen”. Volgens hem rechtvaardigen de fundamentele economische verwachtingen nog steeds een dalende rente, “maar het slechte nieuws krijgt meer aandacht dan het goede nieuws.”

Waarnemers op de financiële markten wijten de vallende obligatiekoersen met name aan de grote Amerikaanse beleggingsfondsen en aan financiële derivaten. Dat zijn beleggingsinstrumenten als opties en termijncontracten, waarmee met weinig investeringen grote sommen geld kunnen worden verplaatst. De zogenoemde bond-futuresmarkt speelt de hoofdrol bij de forse koersdalingen.

De angst voor inflatie in de VS leidde gistermiddag tot forse dalingen van obligatiekoersen. De verkopen in de obligatiemarkt sloegen gisteren ook in de VS over naar de aandelenmarkt. Op Wall Street sloot het Dow Jones Industrieel gemiddelde gisteren ruim 36 punten lager op 3.796,00 punten.