Bosnië en Kroatië

DE AMERIKANEN HEBBEN de zaken op hun kop gezet: eerst een akkoord en dan onderhandelen. Dat kan natuurlijk alleen geloofwaardig zijn als er een mogendheid van het kaliber Verenigde Staten achter staat, onder voorbehoud dat de getoonde betrokkenheid ook enige duurzaamheid heeft. Want de karakteristiek van wat nu een raamakkoord heet, is dat het zware werk nog moet komen. Het is één ding om te zeggen dat Kroaten en moslims het eens zijn, het is iets geheel anders om die eensgezindheid-in-beginsel om te zetten in werkbare afspraken en regelingen.

In ieder geval heeft Washington voor een doorbraak gezorgd waar Verenigde Naties en Europese Unie geen perspectief meer hadden. De VS zijn daarbij geholpen door de ontwikkelingen op de slagvelden waar de moslims de Kroaten steeds verder in het defensief hebben gedrongen. Boban, de aanvoerder van Bosnisch Kroatië, werd als zondebok heengezonden. Dat schiep ruimte voor een herwaardering door de Kroatische regering. De optie van een verdeling van Bosnië tussen Kroatië en Servië is er één te veel gebleken. En daarmee zakte het fundament weg onder het Servisch-Kroatische monsterverbond. Maar zonder de Amerikanen zouden de Kroaten de grote stap naar het andere kamp toch niet hebben gezet ofwel de moslims zouden hen daar niet hebben verwelkomd.

IN DE NU bedachte constructie blijft de Bosnische staat als federatie althans formeel intact. In zoverre vindt het akkoord aansluiting bij het eerste delingsplan van Lord Owen. Maar een belangrijk extra is dat dit Bosnië een confederaal verband aangaat met Kroatië. Deze vondst biedt mogelijk een garantie dat een eventuele opening naar zee voor Bosnië ook werkelijk open zal zijn. Kroatië zal in ruil daarvoor de nagestreefde bijzondere band met de Kroaten in Bosnië kunnen onderhouden - al zal er van een 'Heim ins Reich' geen sprake zijn.

De zwakste stee in het verhaal vormen de moslim-enclaves, lees: de afgewurgde en overvolle concentraties van Bosnische vluchtelingen. Hier is Servische medewerking onvermijdelijk, wil er iets van een toekomst voor de mensen daar kunnen worden geschapen. De imponeerhouding die de internationale gemeenschap inmiddels tegenover de Serviërs heeft aangenomen, kan niet verhullen dat zij de oorlog hebben gewonnen. Weliswaar kunnen de Serviërs hun zege, anders dan zij lang hebben aangenomen, niet ongehinderd consumeren, maar zij kunnen de nodige voorwaarden stellen. Zeker, als zij ook nog worden uitgenodigd om aan het jongste Amerikaanse initiatief een bijdrage te leveren.