Avantgarde Franse pop met onrustbarende teksten van een zootje ongeregeld; Rita Mitsouko: onze muziek moet jeuken

Rita Mitsouko: 6/3 22 uur Paradiso, Amsterdam.

Met hun 'patchwork' van stijlen werd het duo Rita Mitsouko de Franse cultgroep van de jaren tachtig. Een sociale boodschap hebben ze niet, wel springen ze op de bres voor de Franse taal.

Tien jaar geleden, toen ik voor het eerst van Rita Mitsouko hoorde, dacht ik dat het om de naam van een Japanse zangeres ging. In werkelijkheid bleek Rita Mitsouko - aanstaande zaterdag in Paradiso - een Frans duo: Catherine Ringer, een ex-pornoster, en kettingroker Fred Chichin. De hit waarmee ze doorbraken, Marcia Baila, was onmiskenbaar Frans. Tegelijkertijd was de muziek even curieus als de look van het duo. Avantgarde-pop, voorzien van surrealistische, licht onrustbarende teksten. Situeerbaar ergens tussen David Bowie, Serge Gainsbourg en de Talking Heads.

In korte tijd groeiden 'Les Rita', zoals men hen in Frankrijk ging noemen, uit tot dé cultgroep van de jaren tachtig. Ze produceerden drie albums, en besloten toen even de boel de boel te laten. Het succes hoefde niet meer zo nodig. Ze wilden zich niet het leven laten voorschrijven door 'het commerciële systeem'.

Chichin kocht van zijn verdiende geld een studio, die hij open stelde voor iedereen die er met hen wilde experimenteren. Nachtenlang speelden de Rita Mitsouko in hun studio met bekende en minder bekende figuren uit de popwereld, van Franse rappers en de Algerijnse zanger Khaled tot en met Iggy Pop.

Het resultaat van hun muzikale zoektocht is onlangs op de markt gebracht: Système D. Het staat voor 'Système Démerde'. Op het album zie je Ringer en Chichin als twee felgekleurde poppetjes, proberend hun evenwicht te bewaren terwijl ze van een heuvel naar beneden glijden. Het beeld is duidelijk: Les Rita zijn nog steeds een zootje ongeregeld.

Catherine Ringer heeft haar streken behouden. Ook op het podium, al gaat ze niet meer tot het uiterste, zoals in de jaren tachtig, toen ze tijdens een optreden in een discotheek plotseling iets tussen haar benen voelde zakken. Een tampon. Ze pakte het bij het touwtje, zwiepte er mee in het rond, tot het uiteindelijk op het hoofd van een van de mannen in het publiek belandde.

Système D is een mengeling van allerlei stijlen, van funk, soul en rap tot chanson, en zelfs een vleugje Satie. Als ik vraag of dit eclecticisme niet een eigen stijl in de weg staat, blijft Catherine Ringer zwijgen. Chichin antwoordt wel. “Onze stijl is wat je zou kunnen noemen 'patchwork', het vermengen en op elkaar stapelen van stijlen. Vanzelf ontstaat dan iets nieuws. Onze muziek is ambachtswerk. We proberen, we improviseren, we beginnen opnieuw en opnieuw, we plakken en knippen.”

Proberen jullie via de muziek ook een sociale kritiek te uiten?

Ringer: “Nee, sociale boodschappen kun je beter niet in je muziek overbrengen. Het wordt gauw plat en drammerig, vooral te eenduidig, en dus niet meer interessant.” Chichin: “Onze muziek moet jeuken, ambigu zijn. De teksten van Catherine laat ik daarom steeds contrasteren. Een vrolijke tekst lokt bij mij trieste tonen uit. Bij een tekst over de dood, zoals in Marcia Baila, ga ik juist op zoek naar aanstekelijke dansmuziek.”

Iemand die dezelfde smaak had voor het ambiguë was Serge Gainsbourg. Voelen jullie je verwant aan hem, en zingen jullie daarom ook een van zijn chansons op het nieuwe album?

Ringer begint luid dat nummer van Gainsbourg te zingen, l'Hôtel particulier, met de stem van een rapper. Als ze uitgezongen is zegt ze lachend: “Ja, ik voel wel verwantschap. Maar ook dat is niet eenduidig. Gainsbourg was iemand die mij voor de tv nog flink heeft uitgekafferd. Porno-hoer noemde hij me. Onze adaptatie van l'Hotel particulier heeft zowel iets weg van een hommage als van een afrekening...”

Het Franse lied is nadrukkelijker aanwezig dan in jullie vorige albums. Vindt er een soort van herwaardering van het Franse chanson plaats?

Ringer: “Inderdaad. Het is een verloren genre dat we bezig zijn terug te vinden. Ikzelf prefereer tegenwoordig ook Frans op de radio. Ik ben er een beetje moe van om zoveel dingen te horen die ik niet begrijp.”

Zijn jullie dan ook voor het instellen van minimum-percentages Franse muziek op de radio, zoals de regering heeft besloten?

Ringer: “Quota zijn noodzakelijk omdat het zeer, zeer moeilijk is voor jonge Franse groepen op dit moment om door te breken. Alle Franse platenmaatschappijen zijn in handen van Angelsaksische firma's. Het op de bres springen voor de Franse taal beschouw ik niet als iets belachelijks. De taal moet vooruit, anders sterft ze af.”

Het beeld van Rita Mitsouko is een beeld gecreëerd door de tv, de videoclips. Voelen jullie je nooit de gevangenen van de rol die je speelt?

Chichin: “We behouden onze integriteit. De mensen weten dat we oprecht zijn, dat we zijn zoals we ons tonen. Wij zijn permanent Rita Mitsouko, niet alleen op het podium of in de studio.” Ringer: “Bij het volgende album willen we wel alleen nog op de tv als we live kunnen spelen. Het moet gaan zoals wij dat willen. Anders moeten ze het maar zonder ons stellen. Er zijn zoveel dingen die we principieel ook nooit zullen doen. Onze muziek laten gebruiken als begeleiding van reclame? Over ons lijk!”