'Z-Afrika heeft alleen tijd voor zichzelf'

DEN HAAG, 1 MAART. Terwijl Lubbers, Kooijmans en Kok vandaag hun bezoek aan Zuid-Afrika afronden, komen in Durban ANC-voorzitter Nelson Mandela en de leider van de Inkatha Vrijheids Partij, Mangosuthu Buthelezi, bijeen in een allerlaatste poging om Inkatha bij de verkiezingen van eind april te betrekken. Het tekent de sfeer van het bezoek. Met de verkiezingen van april in het vooruitzicht heeft Zuid-Afrika eigenlijk alleen maar tijd voor zichzelf.

Toch is het “goed” dat de Nederlandse troika Zuid-Afrika bezoekt. Dat zegt Albert Nothnagel, ambassadeur voor Zuid-Afrika in Den Haag. Voor Nothnagel, die sinds 1989 Zuid-Afrika in Nederland vertegenwoordigt, markeert het bezoek van de Nederlandse bewindslieden het einde van een periode waarin de betrekkingen tussen beide landen door het apartheidssysteem werden “getroebleerd”.

Dus alles is vergeven en vergeten?

“Het is waar dat ten tijde van de internationale boycot veel Zuidafrikanen geïrriteerd waren door het Nederlandse enthousiasme voor harde sancties. Het was net als bij een familieruzie, veel mensen hadden zo'n gevoel van: dat had ik van jullie niet verwacht.”

Denkt u nu achteraf dat Nederland gelijk had met het eisen van zware economische sancties?

“De economische boycot heeft veel schade aan Zuid-Afrika toegebracht. We moesten enorme prijzen voor onze olie betalen en het groeicijfer van onze economie werd beduidend lager door de boycot. Gevolg daarvan is dat het nu moeilijk is op korte termijn in Zuid-Afrika voor een hoge economische groei te zorgen, terwijl die groei toch wel de basis van toekomstige politieke stabiliteit moet zijn.

“Eerlijk gezegd denk ik ook niet dat de boycot het einde van het apartheidssysteem heeft bespoedigd. De grootste oorzaak die geleid heeft tot de val van het apartheidsssysteem, is de kiem van onrecht die erin zit opgesloten. Die kiem is gegroeid en heeft uiteindelijk het lichaam van de apartheid vernietigd. Invloeden van buiten Zuid-Afrika hebben daarbij slechts een secundaire rol gespeeld.

“Maar eigenlijk hebben we in Zuid-Afrika geen tijd om na te denken over het verleden; we zijn zo intensief bezig met het democratiseringsproces dat er nauwelijks tijd over is voor iets anders.”

Maar heeft Zuid-Afrika dan wel tijd voor de Nederlandse troika?

“Het bezoek is toch belangrijk. Het is een gebaar van hoop dat laat zien dat Nederland bereid is het oude familielid Zuid-Afrika opnieuw met raad en daad bij te staan.”

Is er zoiets als een 'speciale band' tussen Zuid-Afrika en Nederland?

“Er zijn een aantal landen in Europa waar Zuid-Afrika speciale betrekkingen mee heeft. Met Engeland hebben we zo'n band, omdat veel Zuidafrikanen de Engelse taal spreken. Met Duitsland willen we een speciale band, omdat het land binnen de Europese Unie zo belangrijk en machtig is. Ook met Nederland hebben we een speciale band. Veel inwoners van Zuid-Afrika voelen zich onmiddellijk thuis in Nederland, omdat ze zich gemakkelijk verstaanbaar kunnen maken.”

Toen ANC-voorzitter Nelson Mandela tijdens zijn bezoek aan Nederland vorige week 'captains of industry' opriep handel te drijven met Zuid-Afrika, was de reactie op zijn zachtst gezegd lauw. Hoe denkt u Nederlandse investeerders naar Zuid-Afrika te lokken?

“Het sociaal-economische beleid van de toekomstige Zuidafrikaanse regering zal niet radicaal zijn. Niemand hoeft bang te zijn voor nationalisaties in Zuid-Afrika. De trein van de sociaal-economische politiek die van het Zuidafrikaanse station gaat vertrekken, is een gezonde trein, dat staat voor mij als een paal boven water.”

    • Bernard Bouwman