Overmoedig kwartet

DE TEVREDENHEID is groot in het Westen. De suprematie van de Amerikaanse bewapening is weer eens aangetoond en in het luchtruim boven Bosnië is eindelijk orde op zaken gesteld. Weliswaar is er twijfel aan de herkomst van vier neergeschoten toestellen, vast staat evenwel dat zij de door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties opgelegde verboden bezig waren te schenden. Of zij nu een ziekenhuis of een munitie-opslagplaats in de as legden, hun simpele aanwezigheid en de weigering van de piloten om gevolg te geven aan de gegeven waarschuwingen rechtvaardigden de strafmaatregel.

Maar tevredenheid maakt gemakkelijk plaats voor zelfgenoegzaamheid, en daarvoor is geen reden. Vele maanden lang hebben de strijdende partijen het verbod, vooral met de inzet van helikopters, aan hun laars gelapt. Hoeveel schade daardoor is aangericht en hoeveel slachtoffers dat heeft gevergd, is onbekend. Maar in het kat-en-muisspel met de NAVO-luchtmacht was de rolverdeling steeds onduidelijker geworden. Een poging de grenzen te verleggen en de NAVO verder uit te dagen kon dan ook niet uitblijven. Met de strafactie kunnen VN en NAVO nu nipt hun geloofwaardigheid overeind houden.

VAN VEEL GROTER belang is hoe het incident, want meer is het niet, past in het raam van het zoeken naar een oplossing voor de Bosnische troebelen. De prompte Russische bijval voorkomt een breuk in de internationale slagorde, maar de dankbaarheid waarmee de steun uit Moskou onmiddellijk werd geregistreerd, onderstreept de toegenomen afhankelijkheid van het Westen. De nieuwe krachtdadigheid - het ultimatum over Sarajevo, de luchtactie van gisteren - komt immers te laat om nog iets wezenlijks te veranderen aan de verhoudingen in het versplinterde Bosnië.

Zoals de zaken er nu voorstaan hebben de Bosnische Serviërs de oorlog gewonnen. De Russische druk op het rebellenregime in Pale heeft de betekenis van een wijze les van een in de internationale diplomatie geschoolde mogendheid aan een jonge bondgenoot die de zege naar het hoofd is gestegen en die dreigt te verspelen wat binnen zijn bereik ligt. De successen van de NAVO doen gemakkelijk vergeten hoe Frankrijk en Groot-Brittannië kortgeleden van zins waren het strijdtoneel zo spoedig mogelijk te verlaten. In wezen is dat verlangen nog steeds aanwezig. Maar beide mogendheden willen de schijn zoveel mogelijk redden. Het is een beproefde variant van de tactische terugtocht. De toegenomen Amerikaanse betrokkenheid bij het drama brengt hierin geen verandering.

DE BOSNISCHE president Izetbegovic heeft gelijk wanneer hij met gemengde gevoelens reageert op de jongste gebeurtenissen. Hoe het resultaat van een volgende onderhandelingsronde ook zal worden genoemd, het multi-etnische Bosnië is verleden tijd. Hooguit kan er ten behoeve van de rompstaat van die naam hier en daar nog een verbetering worden aangebracht, maar de voldongen feiten zijn niet voor tweeërlei uitleg vatbaar. Dat weet men in Moskou en dat begint geleidelijk aan door te dringen tot de leiders in Pale. De tevredenheid in het Westen vermag die werkelijkheid niet te verbloemen.