Frankrijk vervangt de Code Napeléon

PARIJS, 1 MAART. De Code Napoléon is niet meer. Het uit 1810 daterende Franse Wetboek van Strafrecht, belangrijke pijler van het Nederlandse strafrecht, is vervangen. Vandaag is de Nouveau Code Pénal in werking getreden. Het is een nieuw geschreven wetboek, maar eerder een gevolg van evolutie dan van revolutie, met een tendens naar zwaardere straffen.

Aan dit nieuwe wetboek van strafrecht is twintig jaar gewerkt. De wetgevings-operatie is na heftige debatten met algemene stemmen aanvaard. Dat heeft geleid tot tevredenheid bij de verantwoordelijke politici. In juridische kring overheerst de twijfel: links vindt men het geheel repressief, ter rechter zijde acht men het resultaat te slap.

Van de oorspronkelijke Code Napoléon had nog maar twintig procent de kracht van wet. Het bedelen in de buurt van een armenhuis, het afhakken van de vinger van een vadermoordenaar vòòr de terechtstelling en het doden van een overspelige vrouw door haar echtgenoot waren al eerder uit de tekst geschrapt.

Volgens de meeste commentaren betekent het nieuwe wetboek vooral een aanpassing aan gewijzigde normen en praktijken. Moderne delicten zoals milieu-terrorisme, kraken, grafitti-spuiten en ongewenste intimiteiten zijn er in opgenomen. Ook de 'besmetting' van computersystemen met een virus is strafbaar geworden. Rechtspersonen kunnen nu met het strafrecht te maken krijgen. Anderzijds is het vanaf vandaag geen misdrijf of overtreding meer om zwerver te zijn, en ook overspel in oorlogstijd is als zodanig vrijgegeven.

De nieuwe strafwetgeving is sterk geïnspireerd door de socialistische minister van justitie Robert Badinter, die in 1981 de herziening met kracht ter hand nam. Volgens hem moest de nieuwe strafwet “een humanistische wet” worden. Het hoofddoel van de wet moest zijn het beschermen van de menselijke waardigheid en integriteit. De burger moest er bescherming vinden van zijn vrijheid, zijn veiligheid, zijn omgeving en zijn aanzien tegen alle schendingen, afkomstig van andere burgers en organisaties.

Badinter vocht indertijd met succes tegen afschaffing van de doodstraf. De zwaarste straf die nu is opgenomen (voor kindermoord) is niet-te-verkorten levenslange gevangenisstraf.

Invoering van het nieuwe stelsel dwingt rechters vanaf vandaag met nieuwe strafmaten te werken. Lichtere delicten worden over het algemeen lichter gestraft, zwaardere zwaarder. Een cocaïne-bezitter kon twintig jaar krijgen, en nu nog maar tien jaar. Dubbele heling, diefstal, dood door schuld en georganiseerde drugshandel worden zwaarder gestraft. Tijdens een overgangsperiode mag de lichtste straf uit het oude of het nieuwe stelsel worden toegepast.

    • Marc Chavannes