Duizenden betogers loven Atatürk na uitval door fundamentalist

ANKARA, 1 MAART. Rond de 20.000 mensen hebben gisteren op het Taksimplein in Istanbul hun steun betuigd aan het seculiere karakter van Turkije en de Turkse hervormer Atatürk. De massale actie was een reactie op een uitspraak van een parlementslid van de fundamentalistisch-islamitische Welvaartspartij, Hasan Mezarce, dat Atatürk de onwettige zoon is van een vrouw die in een bordeel werkte en dat het regime in Turkije nog steeds is gebaseerd op een één-partijensysteem.

“De leer van Atatürk, het kemalisme”, aldus Mezarce vorige week op een persconferentie in het parlement, “is de staatsideologie, waardoor er geen ruimte is voor andere opvattingen. Turkije is dan ook een fascistisch, dictatoriaal geregeerd land.” Mezarce diende samen met 11 andere parlementariërs bovendien een motie in waarin om eerherstel werd gevraagd voor een groep afgevaardigden die in 1927 waren geëxecuteerd, nadat ze schuldig waren bevonden aan het beramen van een moordaanslag op Atatürk.

De Welvaartspartij besloot vannacht om Mezarce uit de partij te zetten. De kritiek op hem betreft niet zozeer zijn anti-seculiere uitspraken, als wel het feit dat hij de partij in diskrediet heeft gebracht. De Welvaartspartij probeert zich namelijk te ontworstelen aan het imago van een uiterst religieus georiënteerde partij. De nieuwe leus is dat de partij er is voor het grote publiek met religieuze sympathieën.

De Turkse bevolking reageerde intussen, daartoe aangespoord door de landelijke kranten, uiterst emotioneel door in grote getale faxberichten te sturen naar het parlement, de politieke partijen en andere instellingen. De boodschap was eenduidig: Turkije is een wereldlijke staat en dat is het levenswerk van Atatürk. Voor wie zijn nagedachtenis bezoeldelt door zijn moeder een vrouw van lichte zeden te noemen, is geen plaats in deze samenleving.

Premier Tansu Çiller riep de bevolking vervolgens op massaal naar het Taksimplein in Istanbul te komen om haar aanhankelijkheid aan Atatürk te betuigen en daarmee tevens de eenheid en het seculiere karakter van Turkije veilig te stellen. Ze sloot de pro-islamitische Welvaartspartij en de pro-Koerdische Democratische Partij (DEP) van die bijeenkomst uit. De oppositiepartijen, met uitzondering van de Partij van Nationale Actie (MHP) van de Alparslan Türkes, waren gisteren niet vertegenwoordigd in Istanbul omdat de bijeenkomst volgens hen door Çiller was georganiseerd om de aandacht van de binnenlandse problemen af te leiden.

De premier, die gisteren fel uithaalde naar radicale moslim-activisten en Koerdische separatisten, staat - mede met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen op 27 maart - onder sterke politieke druk. De afgelopen week laaide de discussie over de mogelijkheid van een nieuwe militaire staatsgreep, de vierde sinds 1960, weer op nu het economisch slecht gaat, religieus-fundamentalistische groeperingen hun aanhang vergroten en de strijd van de separatistische Koerdische Arbeiders Partij (PKK) zich uitbreidt naar de steden. Met name vanuit de kring van industriëlen worden al geruime tijd aangedrongen op een regering van nationale eenheid om de economie aan de hand van een nieuw stabiliseringsprogramma verder te hervormen en de groeiende Koerdische terreur te bestrijden. De uitkomst van de gemeenteraadsverkiezingen wordt dan ook bepalend geacht voor de politieke toekomst van mevrouw Çiller.