De campagne

DE BEURT IS bijna aan de kiezer. Nog een dag, en dan is die er: de duidelijkheid. Eindelijk. Drie jaar lang hebben politici het met peilingen moeten doen. Deze bepaalden weliswaar niet de formele krachtsverhoudingen, maar wel de stemming. Al drie jaar lang staat de PvdA te boek als de grote verliezer en D66 als de grote winnaar. Sinds enige tijd is ook het CDA bij het kamp van de zware verliezers ingelijfd. Het is voor iedereen een vast gegeven zonder dat er een kiezer aan te pas is gekomen. Na morgen is dat anders. De gemeenteraadsverkiezingen vormen de enige echte peiling en daarmee de opmaat voor de parlementsverkiezingen over twee maanden.

Ondertussen dreigt het antwoord op de vraag hoeveel kiezers van hun recht gebruik zullen maken, beter gezegd hoeveel kiezers daarvan gèèn gebruik zullen maken, de uitslag te gaan domineren. Er wordt een dramatisch lage opkomst verwacht. Er is campagne gevoerd, maar voor wat en door wie? Het ging over AOW en CPB, er waren belastingmeevallers, er waren banenplannen en bovenal waren er landelijke politici.

NIEUW IS DE 'nationalisering' van lokale verkiezingen niet, het was alleen manifester. Dat heeft vanzelfsprekend alles te maken met de ophanden zijnde Kamerverkiezingen en het wederom aanzienlijk toegenomen aantal zwevende kiezers. De raadsverkiezingen zijn een integraal onderdeel geworden van het landelijke verkiezingscircus. Te voorzien was het allemaal en in die zin doet de roep van nationale politici om de raadsverkiezingen anders te organiseren vreemd en onwaarachtig aan. Voorstellen om gemeenteraadsverkiezingen te 'denationaliseren' hebben diezelfde politici - een enkeling uitgezonderd - in het recente verleden bewust getorpedeerd.

De verkiezingsstrijd was illustratief. Voor zover er lokale aspecten in de campagne aanwezig waren hebben die vooral de verwijdering tussen de kiezer en zijn gekozen vertegenwoordigers aan het licht gebracht. In talloze gemeenten speelde de strijd zich niet af tussen politieke partijen onderling - zoals het hoort - maar was er veeleer sprake van een strijd tussen de gevestigde partijen aan de ene kant en de 'niet begrepen' burgers aan de andere kant. Het was zodoende dé politiek versus het publieke ongenoegen. Monologen op twee verschillende golflengtes. Dat er dan ook nog een debat over landelijke vraagstukken doorheen speelt maakt het nog gecompliceerder.

MORGEN RAADSVERKIEZINGEN. Aan partijen geen gebrek, wat niet wil zeggen dat de keuze eenvoudig zal zijn. Het uitdijende midden heeft zich niet beperkt tot de nationale partijen, maar is inmiddels ook sterk verankerd in de lokale politiek. Een veilige stad, een schone stad en goede voorzieningen; er is geen partij die dat niet belooft. De afgelopen jaren zijn in het kader van de decentralisatie veel rijkstaken overgeheveld naar lokale overheden. Tot meer politieke pluriformiteit in het gemeentebestuur heeft dit nauwelijks geleid, wel tot de van het nationale niveau reeds bekende verkokering.

De kiezer mag zich uitspreken. Gemakkelijk hebben de kandidaten het hem in elk geval niet gemaakt.