Betuwelijn lakmoesproef lokale politiek

ROTTERDAM, 1 MAART. Als er één kwestie test case is voor de invloed van de landelijke politiek op de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen, dan is het de Betuwelijn. De tweedeling in de Tweede Kamer was messcherp: PvdA en CDA voor bovengrondse aanleg, VVD en D66 tegen. In de raden van de gemeenten langs het tracé bestaat die tegenstelling helemaal niet: die zijn vrijwel allemaal unaniem tegen het nu voorgestelde tracé, inclusief de raadsleden, wethouders en burgemeesters van CDA- en PvdA-huize.

Door die eensgezinde opstelling van de raad, speelt de Betuwelijn geen rol van betekenis bij de raadsverkiezingen, aldus M.P. Romijn, wethouder en lijsttrekker van de PvdA in Gorinchem. “De hele raad wil de situatie veranderen. Daarin bestaan ook nu geen verschillen van mening.” Toch verwacht hij dat de landelijke opstelling van partijen wel een rol kan spelen. “Al is het maar voor de kiezer die direct langs de lijn woont en denkt, je kan me wat.”

“Het is ook moeilijk voor mensen om onderscheid te maken tussen wat een partij in Den Haag doet en wat in de eigen gemeente”, zegt mevrouw W.C. Voorsluijs, wethouder en lijsttrekker van de VVD in Gorinchem. “Wij hebben in Den Haag meer steun gekregen dan PvdA en CDA, maar onderling blijven we hier dezelfde lijn trekken. We vinden dat de raadsverkiezingen over plaatselijke politiek moeten gaan. Toch merk je dat de mensen je er wel op aanspreken, dus de Betuwelijn gaat wel een rol spelen.”

D66 verkeert in dit opzicht in de meest comfortabele positie. Immers, het congres van deze partij heeft onlangs nog eens expliciet in het programma opgenomen dat het de Betuwelijn ondergronds wil zien. Lijsttrekker M.D.J. Stolk in Gorinchem speelt dit voordeeltje niet hard uit tijdens de campagne, “al maken we wel de opmerking dat D66 zich duidelijk heeft uitgesproken. Het zou curieus zijn als we daar niet ons voordeel mee deden. Maar dat blijft onzeker. Gorinchem is de laatste jaren sterk uitgebreid. Krijg je dan ook een meer landelijke trend bij plaatselijke verkiezingen? We zijn in elk geval optimistisch.”

In Tiel worden de landelijke verschillen van opvatting over de Betuwelijn scherper uitgespeeld voor de raadsverkiezingen. Wethouder en CDA-lijsttrekker P. Stolk ergert zich daaraan, want, zegt hij, “alle partijen zijn tot nog toe steeds gezamenlijk opgetrokken.” Steen des aanstoots is D66, dat voortdurend de landelijke positie van de partij benadrukt, en ook in het plaatselijke programma heeft gezet dat men tegen de Betuwelijn is in deze vorm.

Lijsttrekker mevrouw J.L. Sewalt: “D66 heeft landelijk tegengestemd. Dat is helder. Wij stellen dat het gemeentebestuur moet proberen te voorkomen dat de lijn er komt, en áls ie er komt, dan onder de grond. Ik kan me voorstellen dat Stolk daar moeite mee heeft, gezien het landelijk standpunt van zijn partij. Hij moet zich realiseren dat mensen steeds meer kijken naar de landelijke politiek.”

Dat realiseert Stolk zich ook wel. Maar waar Sewalt daar vrede mee heeft, verzet hij zich daartegen. “Ik zit al zestien jaar in de gemeentepolitiek in Tiel. De trend is duidelijk richting Den Haag. De interesse in gemeentepolitiek is laag. Bij de mensen die in lokale politiek zijn geïnteresseerd kunnen we ons standpunt wel overbrengen, maar bij zwevende kiezers is dat veel moeilijker. Ik ben dan ook bang dat de twee zetels winst die we hier de vorige keer hebben binnengehaald, ons weer uit de vingers zullen glippen. Daartegen voel ik me machteloos. Wij moeten in Tiel niet worden platgewalst door politiek die in Den Haag wordt gevoerd. Ik denk dat we het de afgelopen vier jaar goed hebben gedaan op veel terreinen. Maar als mensen gaan stemmen op basis van de landelijke politiek, kun je net zo goed gaan zitten duimendraaien en hopen dat het in Den Haag goed gaat.”

Ook CDA-lijsttrekker G. Hendriksen uit Zevenaar vindt het moeilijk het CDA-standpunt uit te leggen aan zijn kiezers. “Ik sluit niet uit dat de landelijke politiek ons zetels in de raad kost, niet zozeer om de Betuwelijn, maar om Brinkmans uitspraken over de AOW. Die Betuwelijn is een technische kwestie. Dat gaat over decibellen en geld, dat heeft niet direct met onze beginselen te maken. Maar de AOW wel, dat gaat juist over beginselen. Daar word ik dan ook vaker over aangesproken.”

Het CDA heeft het in dubbel opzicht moeilijk met de Betuwelijn, vindt hij, omdat Maij-Weggen nu eenmaal hún minister is. “D66 en de VVD spelen nu mooi weer. Wij zijn tegen, zeggen ze ook in de plaatselijke pers.” Toch vindt hij in tegenstelling tot zijn Tielse collega dat de campagne “uiterst fair” verloopt. “Alle partijen zijn tot nog toe gezamenlijk opgetrokken, met de burgemeester als trekker. Nu er niet is uitgekomen wat wij wilden, zeggen alle partijen 'onaanvaardbaar'. Dat D66 en de VVD nu uit de kast halen dat zij niet schuldig zijn aan de huidige situatie neem ik ze niet kwalijk. Wij vinden deze situatie ook onaanvaardbaar, dus zoveel afstand tot ons kan D66 niet nemen.”