Lubbers op cruciaal moment in Z-Afrika

JOHANNESBURG, 28 FEBR. Ze mochten eindelijk naar binnen. Ruim twee jaar nadat premier Lubbers het initiatief had genomen tot een bezoek aan Zuid-Afrika, kon hij vanmorgen met de ministers Kok en Kooijmans het kantoor van het ANC in Johannesburg betreden. Zuid-Afrika's grootste politieke beweging hield Lubbers lang buiten de deur, maar nu er een overgangsbestuur is van zwarte en blanke partijen is hij als eerste buitenlandse minister-president welkom.

Het bezoek van de Nederlandse delegatie heeft plaats op een cruciaal moment in de Zuidafrikaanse politiek. Het parlement is in Kaapstad bijeen om veranderingen in de grondwet aan te brengen die conservatieve zwarte en blanke er toe moeten bewegen alsnog aan de verkiezingen deel te nemen. In Zuid-Afrika is het opgevallen dat Lubbers, Kok en Kooijmans wel ANC-leider Mandela en president De Klerk bezoeken, maar niet Buthelezi. Premier Lubbers verzekerde Zuidafrikaanse journalisten gisteren dat het hier “een puur praktische kwestie” betreft. Maar het is bekend dat Nederland weinig heil meer ziet in een gesprek met Buthelezi, na de openlijke confrontatie tussen minister Kooijmans en de Inkatha-leider in november. “Als Buthelezi ons wil zien, kunnen we dat meteen regelen”, aldus Lubbers.

Het onderhoud van een uur met ANC-president Nelson Mandela eindigde met veel beleefdheden en weinig nieuws. Meer was ook niet te verwachten een week na het bezoek van Mandela aan het Catshuis. Mandela riep Nederlandse zakenlieden op in Zuid-Afrika te investeren maar gaf toe dat een zeker “gebrek aan voorspelbaarheid” door het geweld en de politieke ontwikkelingen in zijn land daarbij niet behulpzaam is.

Mede daarom heeft Mandela morgen een ontmoeting met Inkathaleider Buthelezi in Durban. De “top” wordt in Zuid-Afrika gezien als de laatste hoop op een schikking en deelneming van Inkatha aan de verkiezingen op 27 april. “Ik zal alles doen om onwillige partijen te overtuigen. Ik zal ze zelfs op mijn knieën smeken om mee te doen aan de verkiezingen”, zei Mandela. Maar uitstel van de verkiezingen is voor het ANC absoluut onbespreekbaar.

President De Klerk en zijn echtgenote Marike waren gisteren naar het vliegveld van Kaapstad gekomen om de Nederlandse bewindslieden af te halen. De Klerk zegt Lubbers als “een vriend” te beschouwen en mevrouw De Klerk correspondeert - in het Afrikaans - met mevrouw Lubbers.

De Klerk en Lubbers wezen op de bijzondere banden tussen Nederland en Zuid-Afrika vanwege de taal- en cultuurverwantschap. De kritische houding van Nederland tegenover Zuid-Afrika in de Apartheidsjaren “heeft ons meer gehinderd dan van andere landen die kritisch waren”, aldus De Klerk. “De kritiek heeft veroorzaakt dat onze cultuurband niet tot zijn recht is gekomen en dat vervreemding is opgetreden.”

Preier Lubbers verklaarde dat het bezoek bedoeld was om “de verbondenheid zichtbaar te maken.” “Wij hebben die vervreemding ook in Nederland ervaren. Maar wij hebben reden gevonden de handen weer in elkaar te slaan en dat is reden om dat hier te vieren.”