Henri Vieuxtemps

Vieuxtemps: 'World première Recording' Biddulph Recordings LAW 011

Enkele jaren geleden startte Peter Biddulph, de voormalige hoofdredacteur van The Strad, een belangwekkende serie cd's met archiefopnamen van legendarische vioolvirtuozen uit het verleden. De serie omvat veel prille en meestal niet eerder uitgebrachte opnames van violisten als Jan Kubelik, Jacques Thibaud, Mischa Elman, Toscha Seidel, Fritz Kreisler, Joseph Szigeti, Zino Francescatti, Ruggiero Ricci, Nathan Milstein, Jascha Heifetz en Yehudi Menuhin. Bij hoge uitzondering brengt Biddulph Recordings ook wel eens een nieuwe opname uit, zoals de debuut-cd van het spectaculaire Russische viooltalent Maxim Vengerov in 1989.

En onlangs zorgde het label voor een nieuwe verrassing met de eerste opname van het Vioolconcert nr. 1 in E van de Belgische vioolvirtuoos en componist Henri Vieuxtemps (1820-1881), uitgevoerd door de Amerikaanse violist Paul Rosenthal. 'Koning Viool regeert het sidderende orkest en roept zoete dromen op, als in een vredige nacht aan de oever van een meer', schreef Hector Berlioz over Vieuxtemps' Vioolconcert. Evenals Leopold Auer en Eugène Ysae rekende hij dit werk, samen met het wél regelmatig uitgevoerde Vierde en Vijfde Vioolconcert van Vieuxtemps, tot de beste vioolmuziek die de Romantiek heeft voortgebracht.

Vieuxtemps was achttien toen hij zijn Eerste vioolconcert componeerde. Met jeugdige overmoed bedacht hij zulke duizelingwekkende tertsen-, sexten-en octavenpassages, vliegensvlugge toonladders en arpeggio's, en vermetele akkoordopeenvolgingen, dat geen violist zich tot op heden publiekelijk aan deze razend virtuoze materie durfde te wagen. Paul Rosenthal (1942), ex-leerling van Ivan Galamian, Dorothy Delay en Jascha Heifetz, heeft zich dan ook, alvorens tot een opname over te gaan, jarenlang gespecialiseerd in het romantisch-virtuoze vioolrepertoire, zodat alle denkbare acrobatische toeren op zijn instrument hem in het bloed zijn gaan zitten.

Het is wel even wennen aan de briljante toon van Rosenthal, die net als Heifetz op darmsnaren speelt. Maar dan doet zijn uitmuntende lezing van Vieuxtemps' Eerste Vioolconcert naar adem snakken, zo lieflijk en zangerig speelt Rosenthal de elegante melodieën en zo quasi moeiteloos overwint hij ook de meest gruwelijke technische hoogstandjes. Na deze door het Heritage Chamber Orchestra alert begeleide wereldpremiére, volgt nog een expressieve uitvoering van Vieuxtemps' Fantasia-appassionata.