Aanhoudende rentestijging op internationale obligatiemarkten

ROTTERDAM, 28 FEBR. Vorige week was sprake van een heuse correctie op de internationale obligatiemarkten. De 10-jaars rente kwam in meerdere Europese landen, waaronder Nederland, voor het eerst sinds maanden weer boven de grens van 6 procent uit en de langlopende obligaties moesten in een week tijd 2 procent in koers prijsgeven.

De meest recente Nederlandse staatslening, die afloopt in 2004, is sinds het begin van dit jaar met ruim 4 procent gedaald. Aanleiding voor de correctie op de kapitaalmarkten is de Fed, die eerst de rente verhoogde en afgelopen week nogmaals duidelijk maakte dat meer verhogingen kunnen en zullen volgen. In het rentegeweld van afgelopen week verlaagde de Belgische centrale bank enkele van haar korte rentetarieven. Dit was mogelijk omdat de Belgische frank de afgelopen weken zich goed had gehouden ten opzichte van de Duitse mark.

VS/Fed. Aanleiding voor de huidige correctie op de rentemarkten is het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve Board (Fed). Begin februari verhoogde de Amerikaanse centrale bank de Fed Funds rate, één van haar korte rentetarieven, met een kwart procentpunt. Dit was de eerste renteverhoging van een van de grote centrale banken sinds een paar jaar, met uitzondering van renteverhogingen die verband hielden met de verschillende EMS-crises. Afgelopen week verkondigde Alan Greenspan, de voorzitter van de Fed, dat deze renteverhoging hoogstwaarschijnlijk zal worden gevolgd door nog enkele verhogingen. De Fed wil een meer anticiperend beleid volgen, wat inhoudt dat zij vroegtijdig de rente zal verhogen om een eventuele stijging van de inflatie tegen te gaan. In zijn halfjaarlijkse presentatie voor de leden van het Amerikaanse congres gaf voorzitter Greenspan aan dat de reële korte rente, de rente minus de inflatie, in zijn ogen omhoog moet. Als de inflatie niet verder daalt dan betekent dit dat de nominale korte rente zal moeten stijgen door een verdere verhoging van de rentetarieven.

Amerikaanse obligaties bereikten 15 oktober vorig jaar al hun hoogste niveaus, in tegenstelling tot Europese obligaties, die pas begin dit jaar de hun hoogste koersen lieten vaststellen. De correctie duurt in de VS dus al langer en de lange rente daar meer is gestegen dan in Europa. De Amerikaanse 30-jaars rente is naganoeg een vol procentpunt gestegen sinds de voorlopige rentebodem, waardoor de 30-jaars treasury ruim 12 procent in koers is gedaald, de Nederlandse 30-jaars staatslening daalde ruim 7 procent.

Europa. De correctie in de VS is begin dit jaar overgewaaid naar Europa. Voor een deel hangt dit samen met repatriëring van beleggingen door Amerikaanse beleggers, die de VS momenteel aantrekkelijker vinden dan Europa. De Amerikaanse lange rente is hoger dan de Europese. Ze verwachten een zwakke Duitse mark versus de dollar en zien binnen Europa slechts beperkte ruimte voor rentedalingen; enkele Amerikaanse instituten gaan zelfs uit van verder stijgende Europese lange rentes. Ook binnen Europa blijken beleggers echter minder optimistisch over de mogelijkheden voor verdere rentedalingen, hoewel de meeste instituten en beleggers verwachten dat dit slechts een correctie is, waarna de dalende rentetrend weer zal doorzetten. Dat beleggers iets minder optimistisch zijn voor de rentemarkten dan voorheen blijkt onder andere ook uit geldmarktfutures. Daaruit kan men distilleren dat beleggers in januari nog een korte Duitse rente aan het eind 1994 van duidelijk onder de 4,5 procent voorzagen, terwijl men nu uitgaat van een korte rente van ruim 5 procent. Ondanks de voor veel beleggers verrassende discontoverlaging van de Bundesbank van enkele weken geleden verwachten beleggers blijkbaar weinig renteverlagingen meer.

Een nuchtere economische analyse laat echter zien dat een economische herstel in Europa ook in 1994 slechts zeer moeizaam van de grond zal komen en dat van inflatoire druk vooralsnog geen sprake is. In de meeste Europese landen kampt de economie met een enorme onderbezetting en bovendien is de internationale prijsconcurrentie groot. De huidige reactie op de rentemarkten is dan ook te beschouwen als een gezonde correctie, die de dalende rentetrend echter intact laat. Veel beleggers vinden de huidige lange rentes, de Nederlandse 10-jaars rente sloot vrijdag op 6,17 procent, een aantrekkelijk instapniveau en zij achten het niet waarschijnlijk dat de lange rente deze week nog eens met 25 basispunten zal stijgen. Dit bleek ook uit de opening van vanochtend, toen de 10-jaars rente weer daalde naar 6,10 procent.

BRON:Investment Services, Joint Venture Rabobank/Robeco Groep