Enschede en Hengelo stellen fusieplan uit

ENSCHEDE / HENGELO, 23 FEBR. De gemeenten Enschede en Hengelo hebben hun voorgenomen fusie voor onbepaalde tijd uitgesteld en een in mei gepland referendum over de kwestie afgelast.

De steden vinden dat zij onvoldoende financiële steun uit Den Haag krijgen. Ze hadden een extra jaarlijkse bijdrage van 45 miljoen gulden gevraagd. Het kabinet heeft die toezegging niet willen doen. Staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) vertelde de burgemeesters van beide steden gisteren, na overleg met de vaste Kamercommissie voor binnenlandse zaken, dat ze niet in staat is zo veel geld te garanderen. De staatssecretaris kon slechts harde toezeggingen doen voor een eenmalige bijdrage van 55 miljoen voor de fusiekosten en een bijdrage van 3 tot 4 miljoen jaarlijks uit de zogeheten Werkgelegenheidsimpuls.

In spoedoverleg tussen de colleges van B en W en de fractievoorzitters van de gemeenteraden van Enschede en Hengelo is daarop het besluit genomen het fusieproces “voorlopig stop te zetten”. Volgens de gemeenten kan pas weer over fusie gesproken worden als Den Haag met de verlangde financiële toezeggingen over de brug komt.

In beide steden gaat men er vanuit dat duidelijkheid over extra steun over enkele maanden wellicht te geven is. Dan is bekend of een evaluatie van het Gemeentefonds positief uitpakt voor de twee steden en of diverse andere rijkssubsidie-potjes (voor onder meer bodemsanering en bedrijfsomgevingsbeleid) aangesproken kunnen worden.

Maar zelfs in dat geval moet rekening worden gehouden met een flinke vertraging, zo stelde vanmorgen de Enschedese PvdA-fractievoorzitter D. Buursink. “Zelfs in het meest gunstige geval hebben we met ten minste een jaar uitstel te maken. Het opnieuw starten van dit proces, de bevolking er weer achter krijgen en een nieuw referendum uitschrijven, dat kost veel tijd.”

Enschede en Hengelo zijn samen door het kabinet aangewezen als Stedelijk Knooppunt. Dat noopte hen al intensief samen te werken. De steden wilden een stap verder gaan en volledig fuseren. De dan te vormen vijfde stad van Nederland (230.000 inwoners) zou de economische motor van het oosten moeten worden. De grootstedelijke agglomeratie zou bedrijvigheid moeten aantrekken (30.000 nieuwe banen) en zich profileren als industriestad.

De steden claimen het bedrag van 45 miljoen voor de verbetering van de infrastructuur en de aanleg van nieuwe bedrijfsterreinen. Ze ontvangen nu samen 230 miljoen gulden uit het Gemeentefonds. Utrecht, dat evenveel inwoners heeft als de nieuw te vormen dubbelstad, krijgt jaarlijks 360 miljoen gulden. Enschede en Hengelo vinden daarom dat ze zeker niet 'overvragen'. Ze “steken zelf de nek uit en mogen daarom van de rijksoverheid wel zo'n stimulerende bijdrage verwachten”, laten ze in een gezamenlijke verklaring weten.

Tegen de fusie bestond in beide steden oppositie, vooral in het kleinere Hengelo (75.000 inwoners) dat vreesde in de gefuseerde stad zijn identiteit te verliezen. Toch besloten beide gemeenteraden in januari in principe tot de fusie, onder twee voorwaarden. Die behelsden een positieve uitslag van een in mei te houden referendum en de financiële steun van het rijk. Nu aan die laatste voorwaarde niet wordt voldaan, willen de steden geen referendum houden.

De gemeenteraden van beide steden benadrukken in hun verklaringen dat de fusie niet helemaal van de baan is. “De deur is dicht, maar niet op slot”, verwoordde een teleurgestelde burgemeester W. Lemstra van Hengelo de mening van de gemeenteraden.

In beide steden is gemengd gereageerd. Verklaarde tegenstanders van de fusie reageerden verheugd. “Ik ga niet lachen om andermans verdriet, maar ik ben wel tevreden”, stelt het Hengelose raadslid H. Bartels-Scholten die namens Burger Belangen altijd tegen was. De Enschedese PvdA'er D. Buursink is net als de burgemeesters van beide steden vooral “teleurgesteld”. “Het was toch een grote sprong voorwaarts.”