Een feestelijk festival in Den Haag; 5,4,3,2,1....Thunderbirds are go!!

Om het Anderson-team en hun bijzondere bijdrage aan de poppenfilmtechniek recht te doen, heeft het Haags Filmhuis een Andersons Are Go!-manifestatie opgezet die van 20 februari tot 2 maart wordt gehouden.

Zonder haar charmante verschijning zou het feest geen sjeu hebben. En dus komt ze maar liefst dubbel naar het festival dat ter ere van haar en haar plastic collega's wordt gehouden. Sylvia Anderson alias Lady Penelope, bij tv-kijkers bekend als de Londense geheim agente uit de Britse marionettenserie Thunderbirds, zal op 25 februari de officiële opening verrichten van een aan de Anderson-poppenfilms gewijd festival. En ze brengt de originele Thunderbird-poppen mee.

Anderson stond model voor het uiterlijk van de sophisticated lady Penelope Creighton-Ward, en leende haar ook haar stem. Met haar ex-man Gerry vormde zij in de jaren zestig het brein achter de tv-reeks de Thunderbirds en andere poppenseries. De nog steeds populaire science fictionserie Thunderbirds ontstond tussen 1964 en 1966 en vertelt het verhaal van een vader die met vijf zonen een internationale hulporganisatie heeft, International Rescue, die met snelle high-tech vliegmachines en raketten (de Thunderbirds) steeds net op tijd enorme rampen voorkomen.

Het festival begint aanstaande zondag al met een reeks speciale mimetheatervoorstellingen in het Theater aan het Spui, gebaseerd op de bekendste Anderson-films, Thunderbirds en Captain Scarlet. Twee Britse mime-acteurs, Paul Kent en Wayne Forester, nemen de spannende en magische wereld van de Thunderbirds liefdevol op de hak. Met enorme hoeden in de vorm van Thunderbird 1 (de snelle verkenningsraket) en Thunderbird 2 (het grote groene transportluchtvaartuig) spelen ze de altijd met veel spektakel gepaard gaande lancering van beide toestellen na. Uiteraard met veel pffgaaaaa! en pfgoeuiiii! om de geluiden van de startraketten na te doen.

Zeer komisch is de manier waarop ze, geheel in stijl gekleed, de Thunderbird-marionetten naspelen: ze lopen alsof ze als acteurs zelf aan touwtjes bungelen.

Het onrealistische lopen van marionetten vormt een rode draad in het werk van de Andersons, of beter gezegd: het uitbannen van het onrealistische lopen van poppen-aan-touwtjes. Op het festival, waar alle films van de Andersons vertoond worden, is die ontwikkeling goed te zien.

Gerry Andersons carrière als filmmaker begon in 1956. Met een bevriende cameraman, Arthur Povis, zette hij een filmmaatschappijtje op, AP Films. Bijna was de zaak failliet wegens gebrek aan werk, toen er een opdracht kwam om een kinderpoppenfilm te maken. Zo ontstond The Adventures of Twizzle, gevolgd door Torchy the Battery Boy in Topsy Turvy Land. De tweede kinderserie was een verbeterde versie van de eerste, en werd een groot succes. Anderson kreeg de smaak te pakken en maakte in 1958 voor Granada Television een Western-poppenfilm, met een sterk verbeterde poppentechniek: Four Feather Falls (als Vier Veren Val ook op de Nederlandse tv). Voor het eerst werden de lippen van de poppen door elektromagneetjes bewogen, een manier om ze realistischer te laten praten. 'Supermarionation' noemden de makers hun methode.

Alleen het bungelende lopen van de personages bleef een probleem. De Andersons besloten dus de verhalen in de toekomst te situeren, zodat er niet meer gelopen hoefde te worden maar de hoofdfiguren zich met futuristische karretjes, scooters en raketten konden bewegen. Zo ontstond de serie Supercar, waarbij herkenbare poppenfiguren in een toekomstige fantasiewereld leven en zich voortbewegen met de super-auto, die ook kan vliegen en kan varen onder water. De poppen waren nog komisch karikaturaal in Supercar, maar dat verdween in de daarop volgende series die al duidelijk als voorlopers van de Thunderbirds herkenbaar zijn.

In 1963 ontstaat Stingray, waarin in een geavanceerde onderzeeër en haar bemanning de hoofdrol spelen. Inmiddels was Anderson in kleur gaan filmen, om ook de Amerikaanse markt, waar al kleuren-tv was, te bedienen. In 1964 werd Thunderbirds ontworpen, de grootste hit van de Andersons. De poppenmakers en decorbouwers waren inmiddels steeds bekwamer geworden in het nabootsen van de werkelijkheid. Hinderlijke marionetten-draden werden geverfd in de kleur van de achtergrond, zodat je ze nauwelijks nog zag. Vuur was niet na te bootsen, dus raadpleegde men pyrotechnici om zo realistisch mogelijke vuurscènes te krijgen. Vrijwel alles voor de Thunderbirds werd op schaal nagemaakt, behalve voor een van de afleveringen waarin lady Penelope belaagd wordt door krokodillen. Kroko-marionetten waren te duur en dus werden baby-krokodillen tussen de poppen gezet.

De speciale effecten-man, die de ontploffingen, branden en andere catastrofes in beeld moest brengen, Derek Medding, had zich bij de Andersons zo bekwaamd, dat hij bij James Bond-films na mocht doen wat hij bij de Thunderbirds in het klein had gedaan.

Hoe populair de Thunderbirds zijn geworden, blijkt onder meer uit het feit dat Britse brandweermannen een echte 'International Rescue'-organisatie hebben opgericht, naar aanleiding van de serie. Anderson was daarmee zo verguld dat hij toestond dat zij als enige de donderende herkenningsmelodie van de Thunderbirds als hun herkenningsmars mochten gebruiken.

Andersons Are Go!

20-24 febr: Thunderbirds FAB-The Next generation, Mime Theater Project, Theater a/h Spui, Den Haag, 20u15 (27 en 28 maart ook in Theater Bellevue, Amsterdam).

25 febr: opening door Sylvia Anderson, Haags Filmhuis, 20u.

26 febr: Supermarionation-demonstraties door poppenspelers van weleer en publieksinterview, Filmhuis, 20u.

25 febr-2 mrt: Thunderbirds Are Go! en Thunderbird Six, speelfilms, Haags Filmhuis, 21u45

25 febr-2 mrt: expositie in Theater a/h Spui en video's op aanvraag in World Wide Video Centre. Inl Haags Filmhuis 070-3459900.

27 febr: is er een speciale Thunderbird-dag, speciaal geschikt voor jeugdige fans, met ondertitelde films, een Thunderbird-quizje en verkoopstandje van Thunderbird-artikelen.

Alle genoemde films worden op bioscoopformaat vertoond. In het World Wide Video Centre zijn alle Thunderbirds-video's aan te vragen gedurende het festival. En in de foyer van het Theater aan het Spui is een tentoonstelling ingericht met Thunderbird-speelgoed, zowel uit de tijd van de eerste Thunderbirds-uitzendingen in Nederland (eind jaren zestig) als nu.

De originele Thunderbird-poppen worden vijf dagen tentoongesteld. Op 26 februari worden ze door de originele poppenspelers gedemonstreerd. Sylvia Anderson presenteert daarnaast haar autobiografie 'Yes M'Lady, The voice of Lady Penelope' (Smith Gryphon Publishers).