Corruptieschandaal tast imago Joods Agentschap aan

TEL AVIV, 15 FEBR. Op beschuldiging van ernstige fraude en misbruik van vertrouwen zal Simcha Dinitz, de voorzitter van het Joods Agentschap, voor de Israelische rechter moeten verschijnen. In afwachting van het proces heeft Dinitz voorlopig zijn invloedrijke functie neergelegd. De Israelische kranten schrijven vanmorgen dat premier Yitzhak Rabin zijn in diskrediet gebrachte partijgenoot - indertijd de lieveling van premier Golda Meir en groot vriend van de Amerikaanse filmster Liz Taylor - tot aftreden zal dwingen.

Dinitz, onder andere ex-ambassadeur in Washington, wordt ervan beschuldigd aan hem verstrekte creditcards van het Joods Agentschap voor persoonlijke doeleinden te hebben gebruikt. De lijst van zijn uitgaven voor persoonlijke doeleinden, voornamelijk in warenhuizen in de VS, is nogal lang. Dinitz is er niet in geslaagd de politie en de rechter, tijdens een voorgesprek, van zijn goede bedoelingen te overtuigen.

Aangezien ook een politieonderzoek is begonnen naar frauduleuze activiteit van Meir Shitrit, de vroegere penningmeester van het Joods Agentschap, is de goede naam van deze grootste joodse wereldorganisatie bezoedeld. Shitrit (Likud) wordt er eveneens van verdacht misbruik te hebben gemaakt van creditcards op naam van het Joods Agentschap.

De reeds een klein jaar spelende kwestie-Dinitz wekt vooral in de joodse gemeenschap in de VS grote beroering. De Amerikaanse joden beoordelen de handelingen van Dinitz naar de strenge Amerikaanse maatstaven.

Kopstukken van deze organisatie, die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het leggen van de basis voor de joodse staat ten tijde van het Britse mandaat over Palestina, vrezen dat de corruptieschandalen aan de top tot vermindering van de inkomsten uit vrijwillige contributies zullen leiden. Onderminister van buitenlandse zaken Jossi Beilin heeft zich onlangs in het openbaar op het standpunt gesteld dat het eigenlijk een goede zaak zou zijn indien er een einde zou komen aan de geldstroom uit de diaspora naar Israel. Volgens Beilin moet Israel op eigen benen kunnen staan en is het gezonder voor de verhouding tussen Israel en de diaspora als deze los komt te staan van giften. Deze stellingname verwekte zowel in Israel als daarbuiten grote beroering. Premier Rabin was zo kwaad dat hij Beilin “een man zonder verstand” noemde nadat hij hem bij een eerdere gelegenheid “de poedel” van minister van buitenlandse zaken Shimon Peres had genoemd.

Corruptieschandalen zijn bijna aan de orde van de dag in de Israelische samenleving. De 'beurskrach' van de afgelopen dagen is mede het gevolg van een politie-onderzoek tegen directeuren van beleggingsfondsen die ervan worden verdacht aandelen kunstmatig tot duizelingwekkende hoogte te hebben opgedreven. In 1983 werd de Tel-Avivse beurs volkomen geveld toen uitkwam dat de belangrijkste bankdirecteuren met de hun ten dienste staande grote bankkapitalen op veel grotere schaal hetzelfde deden.

Het is een teken van toenemende sociale waakzaamheid dat dergelijke praktijken nu zo hard worden aangepakt. Dat heeft te maken met de activiteit van Mirjam Porat, het hoofd van de Israelische Rekenkamer, die met ijzeren discipline en doorzettingsvermogen het normbesef in de Israelische samenleving op een hoger niveau probeert te brengen. Verrassingen blijven zich echter voordoen. Een jaar geleden werd Israel geschokt toen bleek dat een hoge luchtmachtofficier, verantwoordelijk voor de aankoop van materieel, enorme bedragen had verduisterd.

Voor sociologen en psychologen is er in Israel veel werk aan de winkel om het verschijnsel corruptie, dat vooral na de zesdaagse oorlog in 1967 hoge vlucht heeft genomen, te analyseren. De bezetting heeft het Israelische waardenstelsel aangetast, en het materialisme dringt ideologie naar de achtergrond. Dit is misschien wel de grootste verandering die de Israelische samenleving ondergaat, en er is reden om te veronderstellen dat deze ontwikkeling het begin en de voortzetting van het vredesproces mogelijk maakt. Minister van buitenlandse zaken Peres is de 'goeroe' van deze trend omdat hij de Israelische bevolking een economisch paradijs in vredestijd blijft beloven.