Onorthodoxe methoden leidden tot val Bettien M.

In de strijd tegen de georganiseerde misdaad moet de politie zich bedienen van onorthodoxe methoden, vindt de Italiaanse commissaris Rizzi. Hij arresteerde de Nederlandse drugskoerier Bettien M., die deze week als kroongetuige optreedt in Rome.

ROTTERDAM/ROME, 8 FEBR. “Alleen door infiltratie en undercover-werk kan nog resultaat worden geboekt in de strijd tegen de georganiseerde misdaad”, zegt Vittorio Rizzi (34). Onder zijn leiding werd in september 1992 een groot aantal kopstukken uit de Colombiaanse en Italiaanse drugsmafia gearresteerd, onder wie de Nederlandse drugskoerier Bettien M. Deze week treedt zij op als kroongetuige in het proces tegen de verdachten van de politie-operatie 'Green Ice'.

In zijn door tanks en prikkeldraad bewaakte kantoor in Rome vertelt de jonge commissaris over de operatie die geschiedenis maakte als 'de grootste anti-witwasoperatie aller tijden'. “Door infiltratie in de Colombiaanse kartels hadden we begrepen dat Bettina voor ons een sleutelrol kon vervullen.” De 42-jarige vrouw was belast met het witwassen van de drugsopbrengsten voor de Colombiaanse cocaïne-kartels. “Ze was hun public-relationsvrouw. Daarmee vormde ze voor ons een belangrijke prooi. Ze was de schakel met andere criminele organisaties, waaronder ook de Siciliaanse mafia.”

Toen Rizzi op 24 september de val rond Bettien M. liet dichtklappen, wist hij niet dat ook zijn collega's in Rotterdam en Amsterdam al een paar jaar achter haar aanzaten. “Ze hebben veel in haar geïnvesteerd, maar uiteindelijk is het onderzoek hen uit de handen geglipt.” De Nederlanders hebben hun kansen gemist, denkt Rizzi, door de verbrokkeling van het politieapparaat (“een land zo groot als een zakdoek met in elke stad een ander korps”) en de overdaad aan wettelijke garanties. “Zelfs voor het opvragen van een telefoonnummer heb je toestemming van de rechter nodig.”

Op dit moment is de discussie over infiltratie in criminele organisaties in Nederland in volle gang. Een 'uit de hand gelopen infiltratie' zou de oorzaak zijn van het ontbinden van het Interregionaal Recherche Team Noord-Holland/Utrecht (IRT) in december vorig jaar. In Italië hebben onconventionele opsporingstechnieken bij 'Green Ice' uiteindelijk geleid tot een wettelijke uitbreiding van de mogelijkheden tot undercover-werk. “Zonder de mogelijkheid tot infiltreren en de oprichting van dekmantelorganisaties zouden we nooit tot onze resultaten gekomen zijn”, meent Rizzi.

In zijn met dossiermappen en computers volgestouwde kantoor zet Rizzi de video aan. “Kijk. Daar komt Bettina binnen”, wijst Rizzi. “Zie je die papieren tas aan haar schouder? Daar zit het geld in: vijfhonderdzeventig miljoen lire.” Op de video is een mollige vrouw te zien met geblondeerde haren. “Dat is dus typisch Bettina”, zegt de jonge commissaris bewonderend, wanneer ze de tas met geld op het lege bureau zet. “Elke andere bandiet die zoveel geld moet afleveren zou in een geblindeerde auto met escorte door Rome gaan. Zij stapt gewoon in een taxi, met een half miljard lire, in de tas van een beroemde herenmodezaak.”

De band toont beelden van een van Bettina's geldtransacties in het kantoor van de Romeinse exportfirma Jessica. Ontspannen zit Bettien M. op een stoel, terwijl twee besnorde mannen de stapeltjes tellen. “Weet je wie die twee mannen zijn”, zegt Rizzi als de band is afgelopen. “Dat waren mijn agenten. Jessica was mijn bedrijf en het waren mijn mensen waaraan Bettina in drie maanden tijd meer dan vijf miljard narcolire leverde.” Het mantelbedrijf stond regulier ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, betaalde belasting en deed bankoverschrijvingen. Alleen: Bettien was de enige klant.

Zo creëerde Rizzi een zorgvuldig opgezette val, waardoor het mogelijk werd het hele criminele netwerk in kaart te brengen. In juni 1992 kwam Bettien M. naar Rome om er het Italiaanse 'witwasbureau' voor de Colombiaanse kartels op te zetten en afspraken te maken met de Siciliaanse mafia. De eerste contactpersoon die ze daar op een terras van een café ontmoette was een undercover-agent van Rizzi. “Ze deed zaken met mijn agenten. Ze woonde in het appartement dat k voor haar had geregeld, en ze telefoneerde met mijn draagbare telefoon. Zelfs haar escorte bestond uit mijn agenten”, vertelt Rizzi. “Meer verneukt dan zo kan haast niet”, zegt hij zonder een spoor van leedvermaak.

Het was niet te wijten aan stomheid van Bettina, meent Rizzi, maar aan de buitengewone opsporingstechnieken die hij kon gebruiken dat de operatie 'Green Ice' een succes werd. Toen Rizzi de vrouw op 24 september op een Romeins terras de boeien omdeed, was dat het startsein voor de arrestatie van meer dan tweehonderd drugshandelaren in Canada, de Verenigde Staten en Europa.

Hiermee werd volgens Rizzi op het nippertje voorkomen dat de Colombiaanse drugsmafia in Nederland een nieuwe 'vestiging' zou openen voor de import van cocaïne en het witwassen van drugsgelden. “We hebben de hele groep gearresteerd vierëntwintig uur voordat ze op het vliegtuig naar Schiphol stapten.”

Het kostte Rizzi weinig moeite Bettien M. over te halen om als pentito met justitie samen te werken. “Ze begreep dat ze met haar rug tegen de muur stond. Dit was voor haar de enige mogelijkheid om niet levenslang in de gevangenis te hoeven zitten.”

Dank zij de aanzienlijke strafvermindering die door de Italiaanse wet aan pentiti wordt toegekend, werd Bettien M. deze zomer veroordeeld tot 4 jaar gevangenisstraf. Ze zit haar straf uit in de superbeveiligde strafgevangenis van Pagliano, ten oosten van Rome. Het openbaar ministerie in Rotterdam, dat al in augustus 1991 een onderzoek tegen Bettien M. opende, besloot de vrouw niet verder te vervolgen, omdat een verdachte niet twee keer voor dezelfde feiten kan worden berecht.

Rizzi lijkt er geen moeite mee te hebben dat Bettina 'maar' tot vier jaar gevangenisstraf is veroordeeld. De vroegere Rotterdamse officier van justitie van Rotterdam, P. Snijders, sprak hierover de afgelopen week zijn teleurstelling uit. Rizzi: “Dank zij haar getuigenis hebben wij hier een goudmijn aan informatie.”

De grote les van de operatie 'Green Ice', zegt Rizzi, is dat de aandacht is verlegd van de drugstransporten naar de geldcircuits. “Door achter het geld aan te gaan vonden we de drugs. Andersom was dat nooit gelukt.” Hoe vind je een partij cocaïne in een haven waar dagelijks honderden schepen binnenkomen? Hoe weet je wélk schip het is? En al weet je dat, hoe vind je de juiste container? Rizzi beschrijft hoe hij eens werd veroordeeld tot een schadeclaim van een paar miljoen dollar nadat hij in de haven van Livorno een container had laten openbreken waarvan hij vermoedde dat er cocaïne in zat. Hij moest niet alleen voor de kosten van de vernielde container opdraaien, maar ook voor honderden kilo's vlees uit de andere containers, die tijdens zijn actie op de kade waren ontdooid.

De drugswinsten daarentegen vormen de achilleshiel van de georganiseerde misdaad. “Maar daarvoor is het nodig dat je de wettelijke instrumenten uitbreidt die het mogelijk maken om niet alleen in de criminele organisaties, maar ook in de geldcircuits zelf te infiltreren.”

    • Marjon van Royen