Zeg eens boe tegen een kariboe; Halve autobiografie van William Trevor

William Trevor: Excursions in the Real World. Uitg. Hutchinson, 201 blz. Prijs ƒ 61,-

Bewonderaars van het werk van William Trevor (tien romans, acht bundels verhalen) die hopen uit zijn nieuwe boek zijn leven te leren kennen staat een teleurstelling te wachten. De titel Excursions in the Real World doet al vermoeden dat hij het niet consequent over zichzelf zal hebben. Op grond daarvan kan hem geen verwijt gemaakt worden, maar de publiciteit spreekt van autobiografie en de eerste tien van de achtentwintig teksten beantwoorden aan die beschrijving.

Daarmee is het afgelopen. Dan komen er reisverhalen, een stuk over de Ierse romanschrijfsters Somerville en Ross, en een bespreking van de biografie van William Gerhardie: uitstekende stukken om bij verrassing in een weekblad aan te treffen, maar hier vallen ze tegen.

Wat Trevor over zichzelf vertelt zijn herinneringen aan zijn jonge jaren: de eerste dertig. Zijn vader werkte bij een bank en werd blijkbaar vaak overgeplaatst maar bleef in het zuidoosten van Ierland, de omgeving van Cork. In een paar van de eerste hoofdstukken is de kleine Trevor te zien die opgroeit tegen de achtergrond van het beklemmende groene landschap en de grijze dorpjes met drukte alleen in hun café en de bioscoop.

Ook dan richt hij zijn aandacht in zijn schrijven niet steeds op zichzelf. Hij is het duidelijkst te onderscheiden als twaalfjarige op weg naar zijn kostschool in Dublin voor het tweede trimester dat hij er doorbracht. Toen hij er voor het eerst heenging was hij vervuld van illusies. De tweede keer wist hij wat hem te wachten stond, en nadat hij een tijdje lang afgeleid was door landschap en medepassagiers sloot het vooruitzicht van de hoofdstad en de school hem geleidelijk in.

'Bad Trip' heet dat hoofdstuk, en het verdient in de herinnering van de lezer behouden te blijven samen met enkele andere die bij zijn jeugd horen. 'Kitty', over het dienstmeisje dat geen andere eigen plek op de wereld had dan het bovenkamertje in het huis van de familie Trevor, is een voorbeeldige studie van een vreemd simpel leven; 'Field of Battle' roept de stemming in het gezin op door te vertellen van de verhouding van de ouders die elkaar niets te zeggen hadden.

Nog een paar hoofdstukken langer mag de lezer het leven van Trevor volgen. Als hij in 1952 een baan krijgt aan een verarmde kostschool in Noord-Ierland is dat deel van het boek voorbij.

Hoewel 'Summer, 1952' ontleend is aan zijn herinneringen heeft het met zijn dialogen een karakter van fictie, niet van autobiografie. De spanning die zich aan een lezer meedeelt als een schrijver de waarheid van zijn verleden probeert terug te vinden ontbreekt, en komt later niet terug.

Wel zijn er nog een paar opmerkelijke ontmoetingen beschreven in het vervolg, zoals met de directeur van het reclamebureau die veel beter was in het bedenken van slogans dan zijn ploeterende medewerkers. Canada's for you! wist Trevor op te brengen voor een campagne; zou het niet leuker zijn, zei de baas, als je gebruikte Ever said boo to a caribou? En in New York in 1973 ontmoette hij Adriadne Graff-Bosco geboren Suzie Meyer, die tweeëndertig was en in het zwart gekleed omdat zij rouwde over het verlies van het goede leven.

Er zijn markante gezichten te zien en welgevormde zinnen te lezen, maar het zou niet gek geweest zijn als de uitgever gezegd had: haal de tweede helft van het boek liever weg en schrijf in plaats daarvan eens over je volgende dertig jaar.

Het vermoeden is gerechtvaardigd dat Trevor er geen zin in had omdat hij te veel een privé-man is. Dan is het verstandig van hem geweest om het na te laten, maar nu moet hij zich tevreden stellen met een onvolledig enthousiasme van zijn lezers voor de Excursions.

Gelukkig keert hij nog even terug naar zijn eigen ervaring van Ierland in een kort laatste stuk over het dal van de rivier de Nire, van Clonmel bij Tipperary naar het zuiden. Dat is voor hem het mooiste of het meest Ierse deel van het land, en in zijn beschrijving ziet de lezer de korte groene heuvels voor zich. Zo loopt het boek nog net goed af.