Weer terug naar Manderley; Vervolg op Rebecca door Susan Hill

Susan Hill: Mrs de Winter. Uitg. Sinclair-Stevenson, 374 blz. Prijs ƒ 35,40. Ned. vert. Bert Coltof. Uitg. Van Holkema & Warendorf, 287 blz. Prijs ƒ 29,90

Iedereen kent de anekdote dat Hagenaars een eeuw geleden in de tram tegen elkaar fluisterden “Weet U 't al? Eline Vere is dood.” Wat minder bekend maar ongeveer even veelzeggend is dat Daphne du Mauriers roman Rebecca na verschijnen in 1938 per pagina werd uitgeleend. 'Last night I dreamt I went to Manderley again.' Wie werd niet gegrepen door Du Mauriers mysterieuze en fascinerende roman?

Na Jean Rhys' vervolg op Jane Eyre in Wide Sargasso Sea, Alexandra Ripley's fors gepromote voortzetting van Gone With the Wind en Emma Tennants onlangs verschenen Pemberley, een vervolg op Austens Pride and Prejudice, hebben we nu Susan Hills hervatting van Rebecca. Of het hier gaat om nostalgie of om een teruggrijpen op oude succesformules bij gebrek aan eigen nieuwe ideeën zal, net als bij de hedendaagse popmuziek, over een tijdje uitgemaakt moeten worden.

Mrs de Winter van Susan Hill werd tegelijkertijd uitgebracht in een reeks talen, met buttons en al: 'Rebecca is alive!'. Susan Hill (1942) is de succesvolle Britse schrijfster van onder andere I'm the King of the Castle en het in een toneelversie al jaren in Londen lopende spookverhaal The Woman in Black. Haar werk is traditioneel van vorm, niet wars van spanning en horror-trekjes, en vol van verlies, eenzaamheid en verdriet. Ze leek dus bij uitstek geschikt voor het vervaardigen van een vervolg op Du Mauriers Rebecca en inderdaad: haar Mrs de Winter schoot naar de eerste plaats van de Engelse hardback-toptien. Het boek is een aanrader voor anglofielen: het oerengelse landschap van de Cotswolds wordt zo beeldend beschreven dat de wilde-rozengeur de lezer bijna bedwelmt.

Net als in Du Mauriers Rebecca heeft de tweede Mrs de Winter nog steeds geen voornaam. Ze lijkt uitsluitend te bestaan als klankbord van de mensen om haar heen. Vooral van haar man, naar wie ze voortdurend in bewondering opkijkt. Tien jaar na de desastreuze verwoesting door brand van het landgoed Manderley blijkt Mrs de Winter nog even onzeker, bedeesd en eenzaam. Zo lijkt Maxim de Winter voor de lezer van de jaren negentig een onverteerbare tiran, maar hij blijkt gelukkig ook een zwakke plek te hebben, en wat voor een. De De Winters reizen als op de vlucht na Rebecca's dood door Europa en komen voor een begrafenis terug naar Engeland. Maxim is gespannen, zijn vrouw stilletjes opgetogen: 'Oh, to be here, to be in England - the joy of it had blotted out all other reality.' Maar de 'werkelijkheid' achtervolgt haar: de ruïne van Manderley is dichtbij en trekt, en op bovennatuurlijke wijze is een krans bij het verse graf bezorgd met een kaartje erbij in Rebecca's karakteristieke handschrift...

Ook de griezelige Mrs Danvers duikt weer op in het verhaal, zij het een beetje laat en al wat minder griezelig. Zelfs zonder haar toespelingen wordt Mrs de Winter soms overvallen door twijfel omtrent Maxims verleden. Telkens als ze naar zijn handen kijkt hoort ze een stem: 'That is a murderer's hand. The hand that held a gun. That man killed his wife. Rebecca.' Aanvankelijk lijkt het of Mrs de Winter misschien niet te lezen zou zijn zonder Rebecca te kennen, maar gaandeweg blijkt dat Susan Hill uiterst handig en subtiel de benodigde voorkennis door haar vervolgroman heeft geweven.

Maxim en Mrs de Winter vinden samen een droom van een huis, waar zij ogenblikkelijk verliefd op wordt (en dat hj dus, na een eerste weigering, bij verrassing voor haar koopt als zij het net om de lieve vrede uit haar hoofd heeft gezet). Een Elisabethaans landhuis, rozerood, met lichtbruine schoorstenen, gazons, pergola's en kleine sierlijke vijvers - alleen honden en kinderen ontbreken nog. Dan, in het derde en laatste deel, ontmoeten we Mrs Danvers en een aan lager wal geraakte ex-minnaar van Rebecca. Het einde van Mrs de Winter sluit prachtig aan bij dat van Rebecca.

De Nederlandse vertaling van Mrs de Winter, onder dezelfde titel (want dat moest) verschenen bij Van Holkema & Warendorf, is nodeloos trekkerig. 'It is real, I said' werd omslachtig en clichématig 'Het is echt, prentte ik mezelf in'. En laten we zwijgen over het perfect verkeerd getroffen omslagontwerp.

De literaire Nederlandse uitgevers vonden klaarblijkelijk bij voorbaat Susan Hills vervolg op Rebecca niet literair genoeg. Ten onrechte? Ach. Rebecca staat toch op zichzelf. En Mrs de Winter mag daar naast.