Reizend kunstwerk

Nummer. In verschillende periodieken

Sinds oktober reist er een tijdschrift door de landelijke media. Nummer heet het en het verscheen al in De Volkskrant, Vrij Nederland, de VPRO-gids, Viva en Quote. Van een 'reizend tijdschrift' zoals het door de makers wordt aangeduid is eigenlijk nauwelijks sprake, het is meer een 'reizend kunstwerk' dat wordt ontworpen door steeds een andere kunstenaar. Het is te vinden in de redactionele kolommen van een gastblad. Bestaande kranten of tijdschriften stellen een of meer pagina's ter beschikking waarin de desbetreffende kunstenaar zich kan uitleven. Die speelt daarbij in op vorm en inhoud van het blad. Het project duurt een jaar, in totaal komen er twaalf afleveringen.

Nummer 1 verscheen op 1 oktober in het wekelijkse kunstkatern van De Volkskrant. Het bestond uit een paginagrote foto met een korte tekst van Johan van der Keuken, die in een beeld van vage lichtbronnen en schaduwen de avondlijke verkeersdrukte vastlegde van de Indiase stad Jaipur. De bijdrage is nauwelijks te onderscheiden van de gewone redactionele pagina's. Het enige herkenningsteken is een vet zwart logo met het nummer van de aflevering, waarin met witte lettertekens een korte toelichting is opgenomen ('Dit is Nummer 1 uit een serie van twaalf kunstwerken, elke maand in een ander tijdschrift'). Het logo vermeldt steeds waar en wanneer de volgende aflevering te vinden is, zodat, hopen de makers, de lezers zullen 'meereizen' en zo kennismaken met andere kunstwerken en andere media.

Nummer is een initiatief van W139, een niet-commerciële expositieruimte in de Amsterdamse Warmoesstraat. W139 richt zich vooral op kunstenaars die buiten het reguliere circuit vallen en zoekt naar nieuwe presentatievormen. Nummer is daar één van. Het doel omschrijven de makers als “het verkennen van een andere ruimte en het bereiken van een ander publiek; een ontmoeting tussen de gedachtenwereld van de 'kunst en de 'niet-kunst'.” Het project wordt gedeeltelijk gefinancierd door WVC. Van die bijdrage kunnen de kunstenaars, technische kosten, begeleiding en organisatie worden betaald. Van het gastblad wordt verwacht dat het om niet ruimte ter beschikking stelt en voor het drukken zorgt. Niet alle uitgevers liepen daar even warm voor.

Het is de vraag of er veel lezers zijn die de bijdragen als kunstwerk herkennen. Wie niet vantevoren op de hoogte is, kijkt er maar al te makkelijk overheen, vooral omdat de afleveringen zijn aangepast aan de omgeving. In het januarinummer van Quote, blad voor de zakenman, valt serienummer 5, een fotocollage van Raoul Teulings van dashboard, achterlichten en andere auto-onderdelen, nauwelijks op omdat het geïntegreerd is in het artikel 'Geld moet rollen' over Nederlands grootste privé-investeerders. Weliswaar staat er een grote zwarte 5 bij met de witte lettertjes, maar een cijfertje meer of minder - wie let er nog op in zo'n context?

Het weekblad Viva voor jonge vrouwen laat de lezers niet raden en geeft uitvoerig uitleg onder het kopje 'Wat stelt dit voor?'. Het reizend tijdschrift kreeg daar in december drieëneenhalve pagina redactionele ruimte en staat ingeklemd tussen de horoscoop ('Je gaat als een trein, Stier') en de brievenrubriek waarin lezeressen hun nood klagen ('Hij wil wel drie keer per dag'). De Viva-aflevering is geheel in de stijl van de damesbladen en bestaat uit een door Ester Eva Damen ontworpen naaipatroon voor een kunstwerkje, dat de lezeressen zelf in elkaar kunnen knutselen. Voor de leek ziet het er onuitvoerbaar uit. Naaigenieën kunnen een foto van het resultaat insturen en maken kans op een beloning.

Volgende keer is het de beurt aan het Kunst- en Museumjournaal. Het laatste Nummer zal worden volgeschreven door redacteuren van de gastbladen. Daarna volgt nog een overzichtstentoonstelling. Voor wie het allemaal ontgaan was.